رابطه هیجان‌های منفی با وسوسه و احتمال مصرف افراد وابسته به مواد دارای بازگشت: نقش واسطه‌ای حمایت اجتماعی

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

چکیده

چکیده:
مقدمه: اعتیاد اختلالی مزمن و بازگشت کننده است که تأثیرات عمیق اجتماعی، روان‌شناختی، جسمی و اقتصادی در پی دارد. با توجه به تأثیرات آن بر جامعه و افراد هدف پژوهش حاضر بررسی نقش واسطه‌ای حمایت اجتماعی در رابطه‌ی بین هیجانات منفی با وسوسه و احتمال مصرف افراد وابسته به مواد دارای بازگشت بود.
روش: روش پژوهش توصیفی از نوع همبستگی و مدل یابی معادلات ساختاری (PLS) به روش تحلیل مسیر بود. نمونه پژوهش 130 نفر از افراد وابسته به مواد افیونی مراجعه‌کننده به درمانگاه‌های ترک اعتیاد شهر زاهدان بودند که به روش نمونه‌گیری تصادفی ساده انتخاب شدند. برای جمع‌آوری داده‌ها از پرسشنامه‌های حمایت اجتماعی (SSAS)، هیجانات منفی (21-DASS) و پیش‌بینی از بازگشت (RPS) استفاده شد. داده‌ها با آزمون‌های آماری رگرسیون گام‌به‌گام و مدل یابی معادلات ساختاری توسط نرم‌افزارهای 23-SPSS و Smart-PLS تحلیل شدند.
یافته‌ها: نتایج نشان داد که همبستگی معناداری بین متغیرهای پژوهش وجود دارد. از بین زیر مقیاس‌های هیجان منفی، افسردگی و اضطراب توان پیش‌بینی احتمال مصرف مواد را داشتند در صورتی که زیر مقیاس استرس توان پیش‌بینی قدرت میل افراد وابسته به مواد افیونی دارای بازگشت را داشتند (05/0>P). هم‌چنین الگوی مدل یابی ساختاری نشان داد که حمایت اجتماعی تأثیر منفی معناداری علیه پیش‌بینی از بازگشت دارد و اثر هیجان‌های منفی را بر پیش‌بینی از بازگشت کم می‌کند و به‌عنوان یک ضربه‌گیر عمل می‌کند درحالی‌که هیجان‌های منفی بر پیش-بینی از بازگشت مواد تأثیر مثبت می‌گذارند و باعث افزایش بازگشت افراد به مواد می‌شوند (05/0>P).
نتیجه‌گیری: به‌طورکلی مصرف مواد و اعتیاد یکی از معضلات و نگرانی‌های عمده جهان امروز است و ازآنجاکه انسان موجودی اجتماعی است، به ارتباط با افراد و کمک و حمایت آنان نیازمند است؛ بنابراین حمایت اجتماعی با افزایش سلامت روان‌شناختی فرد همانند سپری علیه بازگشت پس از درمان عمل می‌کند. ایجاد حمایت اجتماعی برای معتادان در حال ترک یکی از عناصر مهم در کاهش وسوسه و ترک مواد است.
واژه‌های کلیدی: هیجان‌های منفی، وسوسه و احتمال مصرف، مصرف مواد، حمایت اجتماعی، بازگشت اعتیاد

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

The Relationship of Negative Emotions with Craving and Relapse Rate in Substance Dependent Subjects with Relapse: Mediating Role of Social Support

چکیده [English]

Introduction: The aim of present study was to investigate the mediating role of social support in relationship between negative emotions with craving and relapse rate in substance dependent subjects with relapse.
Method: The method of research was descriptive correlational and structural equation modeling. The sample population consisted of 130 opiate addicts in Zahedan addiction treatment clinics. They were selected by simple random sampling. In order to collect the data, Social Support Appraisal Scale (SSAS), Negative Emotions (DASS- 21) and Relapse Prediction Scale (RPS) were used. The data were analyzed using stepwise regression, structural equation modeling, SPSS 23 and Smart-PLS soft wares.
Results: The results showed that there was a significant correlation between research variables. Depression and anxiety predicted craving and stress predicted relapse rate in substance dependent subjects with relapse (p<0.05), also structural equation modeling revealed that social support has a significant negative effect on relapse prediction and decreases the effect of negative emotions on relapse prediction. Social support acts as restrain while negative emotions have a positive influence on relapse prediction (p<0.05) and increase relapse in opium addicts.
Conclusion: Nowadays, addiction is one of the global issues and concern. Since human is a social creature, he or she needs to have relationship with other people and need their help and support. Therefore, social support as well as psychological health enhancement act as a shield against post treatment relapse. Creating social support for addicts who are in treatment is one of the important elements in decreasing crave and substance withdrawal.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Negative Emotions
  • Craving and Relapse Rate
  • Substance abuse
  • Social Support
  • Relapse of Addiction

-          اشرفی حافظ، اصغر، کاظمینی، تکتم، شایان، شادی (1393). رابطه حمایت اجتماعی و جهت گیری مذهبی با میزان بازگشت در معتادان تحت درمان نگهدارنده با متادون. مجله پرستاری و مامایی، 24 (84)، 44-35.

-          ﺍﺑﺮﺍﻫﯿﻤﯽ ﻗﻮﺍم، ﺻﻐﺮی. (1371). ﺑﺮرﺳﯽ ﺍﻋﺘﺒﺎر سه ﻣﻔﻬﻮم ﻣﻨﺒﻊ ﮐﻨﺘﺮل، ﻋﺰت ﻧﻔﺲ و ﺣﻤﺎﯾﺖ ﺍﺟﺘﻤﺎﻋﯽ. ﭘﺎﯾﺎنﻧﺎﻣﻪ ﮐﺎرﺷﻨﺎﺳﯽ ﺍرﺷﺪ روﺍن ﺷﻨﺎﺳﯽ ﺗﺮﺑﯿﺘﯽ، دﺍﻧﺸﮑﺪه روﺍن ﺷﻨﺎﺳﯽ و ﻋﻠﻮم ﺗﺮﺑﯿﺘﯽ، دﺍﻧﺸﮕﺎه آزﺍد ﺍﺳﻼﻣﯽ.

-          بیرامی، منصور، موحدی، یزدان، میناشهری، عبدالخالق (1392). مقایسه تنظیم شناختی هیجان در دانشجویان سیگاری و غیر سیگاری. مجله دانشگاه علوم پزشکی مازندران، 23 (109)، 150-143.

-          پور سید موسایی، فاطمه، موسوی، ولی ا...، کافی، موسی (1391). مقایسه و رابطه بین استرس با ولع مصرف در وابستگان به مواد افیونی و صنعتی. مجله اعتیاد پژوهشی سوء مصرف مواد، 6 (24)، 6-9.

-          تاجری، بیوک (1390). اعتیاد؛ سبب­شناسی و درمان. چاپ اول. تهران: انتشارات اندیشه نو.

-          تاجری، بیوک، احدی، حسن، جمهری، فرهاد (1391). بررسی تأثیر درمان شناختی رفتاری بر پرهیز، وسوسه، بازگشت و تغییر نگرش معتادین به شیشه. فصلنامه مطالعات روان­شناسی بالینی، 2 (7)، 29-1.

-          حبیبی کلیبر، رامین، فرید، ابوالفضل، عبدالملکی، سالار (1393). بررسی رابطه تنظیم هیجانی با گرایش به اعتیاد در شهروندان،اولینکنفرانسملیتوسعهپایداردرعلومتربیتیوروانشناسی،مطالعاتاجتماعیوفرهنگی، تهران: موسسه آموزش عالی مهر اروند، مرکز راهکارهای دستیابی به توسعه پایدار.

-          حصار، سید اسلام، نیکدل، فریبرز، خرامین، شیرعلی (1393). اثربخشی آموزش تکنیک های شناختی ـ رفتاری بر استرس، اضطراب، افسردگی و تعلل دانش‌آموزان دختر مقطع متوسطه شهرستان بهمئی. ارمغان دانش، 19 (12)، 1117-1105.

-          حقیقی، صادق، موحدزاده، بهرام، ملکزاده، محمد (1395). اثر بخشی هیپنوتراپی شناختی به شیوه گروهی بر افسردگی اساسی در افراد مراجعه کننده به مراکز اقامتی و نیمه اقامتی ترک اعتیاد. مجله ارمغان دانش، 21 (9)، 923-917.

-          حیدری پهلویان، احمد، محجوب، حسین، رحیمی، علیرضا (1390). مقایسه شیوع انواع اختلال های روانی در افراد وابسته و غیر وابسته به مواد ساکن شهر همدان. مجله دانشگاه علوم پزشکی همدان، 18 (3)، 28-22.

-          خطیبیان، مرجان؛ شاکریان، عطا (1393). اثربخشی گروه‌درمانی شناختی رفتاری بر کاهش افسردگی، اضطراب و استرس زنان مبتلابه سرطان پستان. مجله علمی دانشگاه علوم پزشکی کردستان، ۱۹ (۴): ۹۱-۹۹.

-          رضایی جمالویی، حسن، آریا پوران، سعید، کچویی، محسن، مرادی، حسین، طاهری، مهدی (1394). پیش بینی کاهش مصرف مواد در دانش آموزان دبیرستانی براساس دلبستگی به خدا، نگرش مذهبی، حمایت اجتماعی و هیجان خواهی. روانشناسی و دین، 8 (30)، 46-35.

-          سودانی، منصور، مهدی­زاده تواسانی، علی، رجبی، غلامرضا، خجسته مهر، رضا (1395). اثربخشی آموزش گروهی نظریه انتخاب بر کیفیت زندگی معتادان. مجله ارمغان دانش، 21 (10)، 998-987.

-          طراحی، محمد جواد، انصاری، حسین، حیدری، کاظم، شرهانی، اسعد، اکرمی، رحیم، هلاکویی نائینی، کوروش (1392). بررسی دیدگاه کارشناسان ترک اعتیاد و معتادان خود معرف مراجعه کننده به مراکز ترک اعتیاد شهر خرم آباد در مورد عوامل مرتبط با بازگشت اعتیاد. مجله دانشگاه علوم پزشکی رفسنجان، 12 (4)، 308-229.

-          فرنام، علی، برجعلی، احمد، سهرابی، فرامرز، فلسفی نژاد، محمدرضا (1393). اثر بخشی مدل پیشگیری از بازگشت در افراد وابسته به مواد افیونی. فصلنامه روان شناسی بالینی، 4 (16)، 80-61.

-          مهرابی، حسینعلی؛ نشاط دوست، حمید طاهر؛ مولوی، حسین (1384). بررسی اثر بخشی گروه درمانی ساختار یافته و آموزش خانواده در کاهش عود بیماران وابسته به مواد شهر اصفهان. نشریه علوم اجتماعی و انسانی دانشگاه شیراز، 22 (4).

-          هاشمی، تورج، محمدزادگان، رضا، قاسم بکلو، یونس، ایرانی، سید محمدامین، وکیلی، سجاد (1393). مقایسه سلامت عمومی و حمایت اجتماعی در افراد وابسته به مواد و افراد سالم. فصلنامه اعتیاد پژوهشی سوء مصرف مواد، 8 (31)، 133-119.

-          Abrams, DB. (2000). Trans disciplinary concept and measures of craving commentary and future direction. Addict, 2(1), 237-246.

-          Avantz, K; Margolin, A; Kosten, T & Coone, N. (1995). Differences between responders and non-responders to cocaine cues in laboratory. Addictive behaviors, 20, 215-224.

-          Baqutayan, S. (2011). Stress and Social Support. Indian Journal of Psychology Medicine, 33(1), 29-34.

-          Buffalari, D & See, R. (2009). Foot shock stress potentiates cue-induced cocaine- seeking in an animal model of relapse. Physiology & Behavior, 98(5), 614-617.

-          Carpentier, P. J. Krabbe, P. F., Van Gogh, M. T., Knapen, L. J., Buitelaar, J. K., & De Jong, C. A. (2009). Psychiatric comorbidity reduces quality of life in chronic methadone maintained patients. The American journal on addictions, 18(6), 470-480.

-          Cole, J; Logan, TK & Walker, R. (2011). Social exclusion, Personal control, Self-regulation, and Stress among Substance Abuse Treatment Clients. Drug and Alcohol Dependence, 113(1), 13-20.

-          Cotrona, CE. (2007). Objective determinants of perceived social support, Journal of personality and social psychology, 21(2), 349-35.

-          Davis, M & Jason, L. (2005). Sex differences in social support and self-efficacy within a recovery community. American Journal of Community Psychology, 36(3), 254-259.

-          Ellis, B; Bernichon, T; Yu, P; Roberts, T & Herrell, J. (2004). Effects of social support on substance Abuse rel a pse in a residential treat went setting for women. Evaluation and program planning, 27(2), 213-221.

-          Erb, S. (2010). Evaluation of the relationship between anxiety during withdrawal and stress induced reinstatement of cocaine seeking. Progress in Neuro-Psychopharmacology & Biological Psychiatry, 34(5), 798-807.

-          Galanter, M. (2006). Innovations: Alcohol and drug abuse: Spirituality in alcoholics anonymous: A valuable adjunct to psychiatric services. Psychiatric Services, 5 (3), 307-309.

-          Hormes, G & Rozin, P. (2010). Dose" Craving” Crave nature at the joints? Absence of a synonym for craving in many languages. Addictive Behaviors, 35, 459-463.

-          Ibarra-Rovillard, MS & Kuiper, NA. (2011). Social support and social negativity findings in depression: Perceived responsiveness to basic psychological needs. Clinical Psychology Review, 31(3), 342-352.

-          Ilgen, M; Jain, A; Kim, HM & Trafton, JA. (2008). The effect of stress on craving for methadone depends on the timing of last methadone dose. Behavior research and therapy, 46(10), 1170-1175.

-          Lemos, V; Antune, M; Baptista, M; Tufik, S; Mello, M & fomigoni, M. (2012). Low family support perception a social marker of substance dependence?. Revista Brasilia de psiquiatria, 34 (11), 52-59.

-          Lindsay, J & Ciarrochi, J. (2009). Substance abuser report being more alexithymic than others but do not show emotional processing deficits on a performance measure of alexithymia. Addiction Research and Theory, 17(3), 315-321.

-          Meadan, H; Halle, J& Ebata, A. (2010). Families with children who have autism spectrum disorders: stress and support. Social science journals, 77(1), 7-8.

-          Mohsieni-Tabrizi, R; Jazayeri, A & Babaei, N. (2008). Matrix development for researches and prevention program in Iran. Quarterly j addiction, 4(5), 89-98.

-          Mori, M; Nakashima, Y; Yamazaki, Y & Kurita, H. (2002). Sex– role orientation, mental status and mental health in working women. Archives of Women,s Mentl Health, 5(4), 161-176.

-          Pani, P; Trogu, E; Contu, P; Agus, A & Gessa, G. (1997). Psychiatric severity and treatment response in a comprehensive methadone maintenance treatment program. Drug and Alcohol Dependence, 48(2), 119-126.

-          Pettinati, H. M., Gastfriend, D. R., Dong, Q., Kranzler, H. R., & O’Malley, S. S. (2009). Effect of Extended‐Release Naltrexone (XR‐NTX) on Quality of Life in Alcohol‐Dependent Patients. Alcoholism: Clinical and Experimental Research, 33(2), 350-356.

-          Seyedfatemi, N., Peyrovi, H., & Jalali, A. (2014). Relapse experience in Iranian opiate users: a qualitative study. International journal of community based nursing and midwifery, 2(2), 85

-          Shiffman, S. (1993). Assessing smoking patterns and motives. Counsulting and Clinical Psychology, 61, 732-742.

-          Sinha, R. (2008). Chronic Stress, Drug Use, and Vulnerability to Addiction. Annals of the New York Academy of Sciences, 1141, 105-30.

-          Sinha, R. (2008). Chronic stress, drug use, and vulnerability to addiction. Annals of the New York Academy of Sciences, 1141(1), 105-130.

-          Staiger, PK; Melville, F; Hides, L; Kambouropoulos, N & Lubman, DI. (2009). Can emotion Focused coping help explain the link between posttraumatic stress disorder severity and triggers for substance use in young adults?. Journal of Substance Abuse Treatment. 36(2), 220-226.

-          Thoits, PA. (1986). Social support as coping assistance. Journal of Consulting and Clinical Psychology, 54(4), 419-423.

-          Todd, J; Green, G; Harrison, M; Ikuesan, BA; Self, C; Pevalin, DJ & et al. (2004). Social exclusion in clients with co morbid mental health and substance misuse problems. Social Psychiatry and Psychiatric Epidemiology, 39(7), 581-587.

-          Van leewen, MC; Vander Woude, H & Van Asbesk, WF. (2010). Social support and life satisfaction in spinal cord injury during and up to one year after inpatient rehabilitation. Journal of psychology. 2010; 21(4): 265-271.

-          Warren, JI; Stein, JA & Grella, CE. (2007). Role of social support and selfefficacyin treatment outcomes among clients with co-occurring disorders. Drug and Alcohol Dependence, 89(2), 267-274.

-          Weiss, N; Tull, M; Lavender, J & Gratz, K. (2013). Role of emotion dysregulation in the relationship between childhood abuse and probable PTSD in a sample of substance abusers. Child Abuse & Neglect, 37(11), 944-954.

-          Witkiewitz, K; Mralatt, A & Walkers, D. (2005). Mindfulness based relapse prevention for alcohol and substance use disorders: The meditation tortoise wins the race. Journal of Cognitive Psychotherapy, 19(3), 221-229.