نویسنده = دوکوشکانی، فریماه
روانشناسی اجتماعی

رابطه بین ویژگی‌های شخصیتی و اعتیاد به رسانه‌های اجتماعی در جوانان: با میانجیگری ترس از در حاشیه ماندن

دوره 15، شماره 60، زمستان 1404

https://doi.org/10.22034/spr.2026.520227.2122

جمیله واشقانی فراهانی، فریماه دوکوشکانی

چکیده مقدمه: این پژوهش باهدف تبیین نقش میانجیگری ترس از در حاشیه ماندن در رابطه بین ویژگی‌های شخصیتی و اعتیاد به رسانه‌های اجتماعی در جوانان انجام شد.
روش: روش پژوهش در مطالعه حاضر، کمی-توصیفی با ماهیت همبستگی بود. داده‌های پژوهش با استفاده از سه مقیاس اعتیاد به رسانه‌های اجتماعی برگن (اندرسون و همکاران، 2012)، پرسشنامه شخصیتی پنج عاملی نئو (کاستا و مک کری، ۱۹۹۲) و پرسشنامه ترس از در حاشیه ماندن (پرزیبلسکی و همکاران، 2013) و از طریق پرسشنامه آنلاین از نمونه‌ای معادل 209 نفر (هیر و همکاران، 2010) از جامعه ۱۳۰۰۰ نفری دانشجویان دانشگاه آزاد واحد تهران‌ جنوب (سال تحصیلی 1402-1403) در مجتمع ولیعصر(عج)، به روش نمونه‌گیری خوشه‌ای چندمرحله‌ای، جمع‌آوری شدند و داده ها با استفاده از روش مدل معادلات ساختاری تجزیه و تحلیل شدند.
یافته‌ها: نتایج نشان داد که اعتیاد به رسانه‌های اجتماعی بر اساس سه نوع ویژگی از ویژگی‌های شخصیتی شامل برونگرای (0٫05p≤)، سازگاری (0٫01>p) و وظیفه‌شناسی (0٫05p≤) و همچنین ترس از در حاشیه ماندن قابل پیش‌بینی (0٫01>p) است. همچنین، نتایج به‌دست‌آمده تائید کرد که ترس از در حاشیه ماندن در رابطه بین روان رنجوری (0٫05p≤)، گشودگی به تجربه (0٫05p≤) و سازگاری (0٫01>p) با اعتیاد به رسانه‌های اجتماعی نقش میانجی دارد.
نتیجه‌گیری: این نتایج حاکی از آن است که ترس از در حاشیه ماندن و احساس طرد شدن یکی از عواملی مهمی است که افراد روان­ رنجور، گشوده به تجربه و سازگار را به استفاده مداوم و بیش‌ازحد از رسانه‌های اجتماعی ترغیب می‌کند.