پژوهش های روانشناسی اجتماعی

چکیده مقدمه: در سال‌های اخیر، رفتارهای شهروندی تحصیلی به‌عنوان یکی از مؤلفه‌های اساسی در ارتقای کیفیت یادگیری، بهبود تعاملات دانشگاهی و تقویت مسئولیت‌پذیری دانشجویان موردتوجه فزاینده پژوهشگران قرارگرفته است. این رفتارها از عوامل گوناگون فردی و خانوادگی تأثیر می‌پذیرند؛ ازاین‌رو، هدف پژوهش حاضر تبیین علّی رفتارهای شهروندی تحصیلی بر اساس سرمایه‌های اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی با درنظرگرفتن نقش واسطه‌ای منش‌های اخلاقی در میان دانشجو معلمان دانشگاه فرهنگیان بود. روش: روش پژوهش توصیفی-همبستگی و از نوع مدل‌سازی معادلات ساختاری بود. جامعه آماری شامل کلیه دانشجو معلمان دانشگاه فرهنگیان یزد در سال تحصیلی ۱۴۰۳–۱۴۰۲ بود. نمونه‌ای به حجم ۳۶۰ نفر به روش نمونه‌گیری تصادفی خوشه‌ای انتخاب شد که از این میان ۳۵۲ نفر در تحلیل نهایی شرکت کردند. ابزارهای پژوهش شامل پرسشنامه‌های رفتار شهروندی تحصیلی (گل پرور، 1389)؛ سرمایه اجتماعی خانواده (اکبری، 1392)؛ سرمایه‌های فرهنگی (شربتیان و اسکندری، 1396) و منش‌های اخلاقی (خرمایی و قائمی، ۱۳۹۷) بود. داده‌ها با استفاده از نرم‌افزارهای SPSS-26 و Smart PLS-3 تحلیل شدند. یافته­ ها: نتایج نشان داد سرمایه اجتماعی تأثیر مستقیمی بر رفتارهای شهروندی تحصیلی دارد (19/0β =)، درحالی‌که سرمایه فرهنگی (04/0- (β = و سرمایه اقتصادی (06/0β =) فاقد تأثیر مستقیم معنادار بودند. هر سه نوع سرمایه به‌طور معناداری منش اخلاقی را پیش‌بینی کردند (سرمایه اجتماعی؛ 13/0β =، سرمایه اقتصادی؛ 23/0β =، سرمایه فرهنگی؛ 20/0β =). همچنین منش اخلاقی تأثیر قابل‌توجهی بر رفتارهای شهروندی تحصیلی داشت (42/0β =). در مسیرهای غیرمستقیم، سرمایه فرهنگی (10/0β =) و سرمایه اقتصادی (08/0β =) از طریق منش اخلاقی بر رفتارهای شهروندی تحصیلی اثرگذار بودند، اما اثر غیرمستقیم سرمایه اجتماعی معنادار نبود (05/0β =). نتیجه­ گیری: این نتایج نقش مستقیم سرمایه اجتماعی را در تقویت رفتارهای شهروندی تحصیلی برجسته کرده و بر اهمیت منش اخلاقی به‌عنوان سازوکار واسطه‌ای در انتقال اثر سرمایه‌های فرهنگی و اقتصادی تأکید دارد

چکیده مقدمه: هدف این پژوهش بررسی نقش واسطه‌گری روابط والد- کودک در رابطه بین تنظیم هیجان والدین با مهارت اجتماعی فرزندان بود. روش: جامعه آماری این پژوهش را اولیای دانش‌آموزان مقطع ابتدایی شهر یزد در سال تحصیلی 1402-1401 تشکیل دادند که از این تعداد 300 نفر به روش خوشه‌ای به عنوان نمونه انتخاب شدند. ابزار پژوهش مقیاس‌های رابطه والد-کودک پیانتا (1992)، نقص تنظیم هیجان گراتز و روئمر (2004) و نظام رتبه بندی مهارت‌های اجتماعی گرشام و الیوت (1990) بودند. جهت تحلیل داده‌ها از معادلات ساختاری به روش حد اقل مربعات جزئی (PLS-SEM) استفاده شد. یافته‌ها: بر اساس یافته­ها تنظیم هیجانی (468/0=‏p‏‏) به طور مستقیم پیش‌بینی کننده مهارت اجتماعی فرزندان نبود؛ در حالی که آگاهی هیجانی (001/0=‏p‏‏) مهارت اجتماعی فرزندان را پیش­بینی می­کند. تنظیم هیجانی (033/0=‏p‏‏‏‏) و آگاهی هیجانی (033/0=‏p‏‏‏‏) پیش‌بینی کننده منفی تعارض والد-کودک بودند؛ اما تنظیم هیجانی (036/0=‏p‏‏‏‏) و آگاهی هیجانی (001/0=p‏‏) به­طور مثبت نزدیکی والد-کودک را پیش­بینی کردند. بر اساس یافته‌ها تنظیم هیجان ‏(045/0=‏p‏‏) و آگاهی هیجانی (001/0=‏p‏‏) به واسطه‌ای افزایش نزدیکی در روابط والد-کودک می­توانند مهارت اجتماعی فرزندان را پیش‌بینی کنند.  نتیجه‌گیری: می‌توان گفت که اگر چه تنظیم هیجان در والدین به تنهایی تبیین کننده مهارت اجتماعی در فرزندان نبود؛ اما به واسطه افزایش نزدیکی والد-کودک می‌تواند منجر به مهارت اجتماعی در فرزندان شود. در نتایج پژوهش حاضر نقش متمایز آگاهی هیجانی نسبت به سایر مؤلفه های تنظیم هیجان مورد توجه قرار گرفت. 

چکیده مقدمه: ویژگی‌ها و صفات والدین نقش مهمی در نحوه اجتماعی سازی فرزندانشان به لحاظ هیجانی دارند، از این ‌رو هدف این پژوهش، بررسی نقش توانمندی‌های منش والدین در تبیین سبک‌های اجتماعی سازی هیجانی فرزندان با توجه به نقش میانجی گر نظم‌بخشی هیجان بود.
 روش: روش پژوهش از نوع توصیفی –همبستگی بود. جامعه آماری والدین دانش آموزان مقطع ابتدایی شهر یزد در سال تحصیلی 1400-1401 بود. ‏حجم نمونه 300 نفر و با روش نمونه­گیری خوشه‌ای چند مرحله‌ای انتخاب شدند که ‏در نهایت 286 نفر پرسشنامه‌ها را تکمیل کردند.‏‎ ابزارهای پژوهش شامل پرسشنامه‌های شیوه‌های برخورد با هیجانات منفی کودکان (‏CCNES‏)، مشکلات در نظم‌بخشی هیجانی (DERS) و آزمون مختصر توانمندی‌های منش (BST) بودند. جهت تحلیل داده­ها از نرم‌افزار SPSS23 و همچنین جهت انجام معادلات ساختاری از نرم افزار‎ PLS-SEM3 ‎ استفاده شد.
 یافته­ها: یافته‌ها نشان داد که توانمندی منش تبیین‌کننده CCNE حمایتی (18/0=‏β، ‌16/0= ‏p‏‏) نبود، اما به طور منفی تبیین‌کننده CCNE غیر حمایتی (57/0-=‏β، ‌001/0=‏p‏‏) بود. توانمندی‌های منش والدین تبیین‌کننده مثبت تنظیم هیجان ‏(55/0=‏β، ‏001/0= ‏p‏‏) بود. یافته‌ها نشان داد تنظیم هیجان تبیین‌کننده CCNE حمایتی (09/0-=‏β،‏59/0= ‏p‏‏) و CCNE غیر حمایتی (07/0-=‏β،73/0= ‏p‏‏) نیست. اثرات غیرمستقیم توانمندی منش والدین به CCNE حمایتی و غیر حمایتی با توجه به نقش واسطه‌ای تنظیم هیجانی ‏غیر معنی‌دار است.
نتیجه‌گیری:  به ‌طور کلی بر اساس نتایج می‌توان گفت که توانمندی‌های منش شخصیت که تشکیل‌دهنده فضیلت‌های انسان هستند، می‌توانند منجر به افزایش تنظیم هیجانی و همچنین منجر به کاهش برخوردهای غیر حمایتی CCNE در والدین گردند.

چکیده  مقدمه: والدین در شکل‌گیری مهارت اجتماعی فرزندان نقش بسیار مهمی دارند، از این ‌رو هدف پژوهش حاضر، تبیین مهارت‌های اجتماعی فرزندان بر اساس سرمایه اجتماعی و فرهنگی ‏والدین با توجه به نقش واسطه‌ای سبک‌های والدین در برخورد با هیجانات منفی فرزندان بود.
روش: روش پژوهش از نوع توصیفی –همبستگی و جامعه آماری والدین دانش آموزان مقطع ابتدایی شهر یزد در سال تحصیلی 1399-1400 بود. ‏حجم نمونه 500 نفر و با روش نمونه­گیری خوشه‌ای چندمرحله‌ای انتخاب شدند که ‏در‎ ‎نهایت 419 نفر پرسشنامه‌ها را تکمیل کردند.‏‎ ابزار پژوهش شامل پرسشنامه‌های مهارت‌های اجتماعی، سبک‌های برخورد والدین با هیجانات منفی فرزندان‏، سرمایه اجتماعی خانواده و سرمایه فرهنگی بود. از نرم‌افزار SmartPls3 نیز جهت تجزیه‌وتحلیل مدل‌سازی معادلات ساختاری استفاده شد.
یافته­ها: یافته‌ها نشان داد که سرمایه اجتماعی هم به‌طور مستقیم (001/0> ‏p‏، 26/0=‏‎β‏‎‏) و هم به‌واسطه سبک‌های حمایتی (009/0> ‏p‏، 044/0=‏‎β‏‎‏) و غیر حمایتی (013/0> ‏p‏، 033/0=‏‎β‏‎‏) ‏برخورد با هیجانات فرزندان، منجر پیش­بینی مهارت‌های اجتماعی فرزندان می‌گردد. سرمایه فرهنگی به‌طور مستقیم با سبک‌های حمایتی (043/0> ‏p‏، 11/0=‏‎β‏‎‏) برخورد با هیجانات فرزندان ارتباط دارد و همچنین سرمایه ‏اجتماعی (001/0> ‏p‏، 22/0=‏‎β‏‎‏) نیز نقش قابل‌توجهی در تبیین نحوه برخورد والدین با هیجانات فرزندان داشت. شاخص‌های برازش مدل بعد از اصلاح ‏(089/0=‏SRMR و 61/0=‏NFI‏‏‏)‏ نیز نشان داد که مدل مذکور برازش مناسبی دارد.
نتیجه‌گیری: به‌طورکلی برخورداری از سرمایه‌های اجتماعی ‏و فرهنگی موجب تغییرات ذهنی و رفتاری کنشگران اجتماعی (والدین و فرزندان) می‌شود و این تغییرات خود را در سبک‌های والدین در ‏برخورد با هیجانات و همچنین مهارت اجتماعی فرزندان نشان می‌دهد.‏