کلیدواژه‌ها = اعتیاد
روانشناسی اجتماعی

مدل‌یابی سبک‌های‌پردازش‌هیجانی معتادان با سابقه بازگشت براساس سوگیری‌توجه و حمایت‌اجتماعی با میانجی‌گری وسوسه سوء‌مصرف

دوره 16، شماره 62، تابستان 1405، صفحه 191-206

https://doi.org/10.22034/spr.2025.522262.2130

اسمعیل حسن زاده، شهنام ابوالقاسمی، عبدالحسن فرهنگی

چکیده مقدمه: اعتیاد پدیده‌ایست پیچیده، که پیامدهای گسترده‌ای بر سلامت روان و وضعیت خانوادگی و اجتماعی دارد. هدف پژوهش حاضر، مدل‌یابی سبک‌های‌پردازش‌هیجانی معتادان با سابقه بازگشت بر اساس سوگیری‌توجه و حمایت‌اجتماعی با میانجی‌گری وسوسه سوء‌مصرف مواد است.
روش: این پژوهش توصیفی-همبستگی با مدل‌یابی معادلات ساختاری انجام شد. جامعه آماری شامل 201 نفر از معتادان مراکز ترک اعتیاد گیلان بود که به روش تصادفی ساده در بازه 12/04/1400 تا 12/04/1401 انتخاب شدند. ابزار گردآوری داده‌ها عبارت بودند از پرسشنامه‌های وسوسه مصرف مواد پس از ترک فدردی و همکاران (1387)، سوگیری‌توجه شوسترم (1375)، سبک‌های‌پردازش‌هیجانی باکر و همکاران (2010) و حمایت‌اجتماعی واکس و همکاران (1986). داده‌ها با نرم‌افزارهای SPSS 16 و LISREL V8.80 تحلیل شدند.
یافته‌ها: نتایج نشان داد سوگیری‌توجه و حمایت‌اجتماعی به طور مستقیم و مثبت بر وسوسه سوءمصرف اثر دارند و وسوسه نیز سبک‌های‌پردازش‌هیجانی معتادان را متأثر می‌سازد. حمایت‌اجتماعی نقش تعدیل‌کننده در رابطه سوگیری‌توجه و وسوسه داشت. کلیه مسیرها معنادار بودند و شاخص‌های برازش مدل، تناسب مطلوب را نشان دادند. همچنین سبک‌های ناکارآمد پردازش هیجانی در سطح 01/0≥P و سوگیری‌توجه در سطح 05/0≥P تأثیر مستقیم و معنادار بر وسوسه مصرف داشتند.
نتیجه‌گیری: یافته‌ها بیانگر نقش کلیدی وسوسه در بازگشت به اعتیاد هستند. سبک‌های ناکارآمد پردازش هیجانی همراه با سوگیری‌توجه منفی، احتمال عود را افزایش می‌دهند؛ درحالی‌که حمایت‌اجتماعی می‌تواند به‌عنوان راهبردی مؤثر در پیشگیری از بازگشت اعتیاد به کار گرفته شود.

روانشناسی اجتماعی

رابطه بین ادراک خطر و اعتیاد با میانجی گری سلامت اجتماعی در موتور سواران شهر تهران

دوره 15، شماره 60، زمستان 1404

https://doi.org/10.22034/spr.2026.518820.2116

مهناز مغانلو، مجید توکلی فرد

چکیده مقدمه: هدف از مطالعه حاضر، بررسی رابطه ادراک خطر و اعتیاد با توجه به نقش میانجی سلامت اجتماعی در بین موتورسیکلت سواران منطقه 12 شهرداری تهران بود.
روش: مطالعه حاضر همبستگی از انواع مطالعات ارتباطی بود که با روش تحلیل رگرسیون ادراک خطر توسط اعتیاد و متغیر میانجی سلامت اجتماعی پیش‌بینی شد. جامعه آماری، کلیه موتورسیکلت سواران مراجعه کننده به کلینیک‌های ترک اعتیاد منطقه 12 شهرداری تهران در بازه زمانی سال 1402-1403 بود که به روش نمونه‌گیری هدفمند، 300 نفر به عنوان نمونه انتخاب شدند و به پرسشنامه‌های ادراک خطر موتورسیکلت سواران الیوت و همکاران (2008)، پرسش نامه اختلال مصرف مواد برمن و همکاران (2005) و پرسش‌نامه سلامت اجتماعی صفاری‌نیا (1399) پاسخ دادند.
یافته‌ها: نتایج تحلیل رگرسیون گام‌‌ به‌گام نشان داد که اعتیاد با ضریب بتای 1/22- ادراک خطر را پیش‌بینی می‌کند، سلامت اجتماعی با بتای 146/0 و ابعاد آن به ترتیب شکوفایی اجتماعی 111/0، انسجام اجتماعی 282/0، پذیرش اجتماعی 615/0 و مشارکت اجتماعی 662/0 ادراک خطر را پیش‌بینی می‌کنند و سلامت اجتماع بر اعتیاد با ضریب همبستگی 223/0- اثر دارند و این روابط معنی‌دار می‌‌باشند.
نتیجه‌گیری: بنابراین اعتیاد می‌تواند سطح ادراک خطر موتورسیکلت سواران را از طریق تاثیر میزان سلامت اجتماعی بر ادراک خطر در فرد موتور‌سوار، کاهش دهد و منجر به حوادث شود.