موضوعات = روانشناسی اجتماعی
روانشناسی اجتماعی

نقش ادراک نابرابری اجتماعی و اقتصادی بر سلامت روانی زنان شاغل مراکز بهداشتی و درمانی شهر تهران.

دوره 14، شماره 53، بهار 1403، صفحه 123-133

https://doi.org/10.22034/spr.2024.422369.1874

ملیحه رحیمی، عالیه وهابی دریاکناری، علیرضا پیرخائفی

چکیده مقدمه: پژوهش حاضر با هدف تعیین ارتباط ادراک نابرابری اجتماعی و اقتصادی با سلامت روان زنان شاغل مراکـز بهداشتی و درمانی شهر تهران انجام شد. روش: این مطالعه از نوع توصیفی- مقطعی همبستگی بود و جامعه آماری آن کلیه کارکنان زن شاغل در مراکز بهداشت و درمان شهر تهران بود که حداقل 3 سال سابقه کار داشتند و به گفته خود، سابقه بیماری روانی نداشتند. زمان انجام پژوهش در سال 1401 تعیین شد و تعداد نمونه 325 نفر بود. روش نمونه‌گیری خوشه‌ای و تصادفی بود و از پرسشنامه‌های سلامت عمومی (GHQ) گلدبرگ و همکاران (1972)، پرسشنامه نابرابری اجتماعی و اقتصادی پورمحسن و همکاران (2020) و سلامت زنان (WHQ) 1992 داده ها با استفاده از آزمون روش‌های همبستگی پیرسون و رگرسیون چندگانه تجزیه وتحلیل  شد. یافته‌ها: نتایج نشان دادنـد، بـین نابرابری اجتمـاعی و اقتصـادی و سـلامت روان زنـان ارتبـاط معنـادار آمـاری وجـود داشـت (001/0). قدرت پیش‌بینی‌کنندگی نابرابری اجتمـاعی و اقتصـادی بـرای سـلامت روان زنـان از لحـاظ آمـاری معنـادار بـود (001/0). نتیجه‌گیری: نتایج حاکی از وجود رابطه بین نابرابری اجتماعی و اقتصادی و سلامت روان زنان شاغل بود. توانمندسازی زنان و افزایش آگاهی اجتماعی می‌تواند به کاهش احساس نابرابری اجتماعی- اقتصادی زنان و افزایش سلامت و بهزیستی جامعه کمک کند.

روانشناسی اجتماعی

بررسی چالش‌های پسران نوجوان در روابط عاطفی آنلاین از راه دور

دوره 13، شماره 52، زمستان 1402، صفحه 1-12

https://doi.org/10.22034/spr.2024.406823.1848

علی عظیمی، ابراهیم نعیمی، سیده لیلا حق پرست، حامد رضائی

چکیده مقدمه: پیشرفت فناوری و ارتباطات اینترنتی در دهه‌های اخیر، تأثیرات بسیاری بر روابط عاطفی داشته و موجب افزایش چشم­گیر روابط عاطفی از راه دور شده است. پژوهش حاضر با هدف بررسی چالش‌های پسران نوجوان در روابط عاطفی آنلاین انجام‌شده‌است. روش: پژوهش حاضر از نوع کیفی و با رویکرد پدیدارشناسی صورت گرفته است. جامعه مورد پژوهش از میان نوجوانان 20 -16 ساله ساکن شهر رفسنجان در بهار سال 1402 بوده که نمونه به ‌وسیله نمونه­ گیری مبتنی بر هدف با معیار اصلی این‌که نوجوان با فرد دیگری که در فاصله بیشتر از 100 کیلومتر قرار دارد، دارای ارتباط عاطفی باشد. نمونه­ گیری تا رسیدن به اشباع داده­ ها ادامه یافت و با 11 مصاحبه تکمیل شد. داده­ ها به‌وسیله مصاحبه­ های بدون ساختار جمع‌آوری شد و با روش کلایزی مورد تجزیه‌وتحلیل قرار گرفت.  یافته‌ها: پس از کدگذاری داده‌ها یافته­ ها در 8 مضمون محوری و 3 مضمون اصلی «چالش­های روان‌شناختی، چالش‌های مرتبط با اجتماع و فرهنگ و چالش­های مرتبط با شبکه­ های اجتماعی» طبقه­ بندی شدند. بحث و نتیجه‌گیری: با توجه به یافته­ های پژوهش، پسران نوجوان در روابط عاطفی آنلاین از راه دور با مشکلات و چالش­های متعددی روبه‌رو هستند. شناخت این چالش­ها می‌تواند به ما کمک کند تا بهتر درک کنیم که چگونه می‌توانیم به آن‌ها پاسخ دهیم و با درک نیازهای و تجربه‌های آنان راهکارهایی را تدوین کنیم و آنان را به سمت روابط عاطفی سالم‌ و عمیق هدایت کنیم.

روانشناسی اجتماعی

طراحی و آزمون مدل علّی رابطه بین هویت اخلاقی و قلدری با میانجی گری عدم التزام اخلاقی در نوجوانان ایرانی

دوره 13، شماره 52، زمستان 1402، صفحه 13-30

https://doi.org/10.22034/spr.2024.410580.1852

کامیار عظیمی، منیجه شهینی ییلاق، مهرداد خوشناموند

چکیده مقدمه: شناسایی عوامل دخیل در ارتکاب قلدری نوجوانان، به­ ویژه سازوکارهای اخلاقی، برای هدایت تحقیقات، سیاست­گذاری و کاربرد عملی در جهت پیشگیری و کاهش رفتار قلدری نوجوانان حائز اهمیت است. بنابراین، بر اساس مدل شناختی- اجتماعی هویت اخلاقی و نظریه شناختی- اجتماعی عاملیت اخلاقی، مطالعه حاضر به بررسی رابطه بین هویت اخلاقی و قلدری نوجوانان ایرانی و نقش میانجی­گری عدم التزام اخلاقی در این رابطه پرداخته است. روش: شرکت ­کنندگان متشکل از 392 دانش ­آموز (217 پسر و 175 دختر) دوره متوسطه دوم شهرستان کوهدشت با دامنه سنی 15 تا 18 سال (44/16 = میانگین و 72/0= انحراف استاندارد) بودند. آن­ها با روش نمونه­ گیری تصادفی چندمرحله‌ای انتخاب شدند و ابزار روابط نوجوانان همسال پرادا (2000)، مقیاس هویت اخلاقی آکوینو و رید (2002) و مقیاس سازوکارهای عدم التزام اخلاقی بندورا (1996) را تکمیل کردند. داده ها با استفاده از تحلیل عامل تأییدی و مدل‌یابی معادلات ساختاری تجزیه و تحلیل شدند. یافته­ ها: نتایج نشان داد، هویت اخلاقی به‌طور منفی و معنی­دار قلدری (37/0- = β) و عدم التزام اخلاقی (27/0- = β) را پیش­ بینی می­کند. همچنین، عدم التزام اخلاقی نقش مثبت و معنی­داری در پیش ­بینی قلدری داشت (23/0 = β). افزون بر این، نتایج حاصل از مدل­یابی معادله ساختاری حاکی از آن بود که عدم التزام اخلاقی به­ طور معنی‌داری رابطه بین هویت اخلاقی و قلدری را میانجی­گری می­کند (051/0- = β). نتیجه‌گیری: در مجموع، این یافته­ ها نقش هویت اخلاقی و عدم التزام اخلاقی را در رفتار قلدری نوجوانان برجسته می­کند. مفاهیم نظری و عملی این یافته­ ها و جهت­گیری­ ها برای تحقیقات آینده مورد بحث قرار گرفته است.

روانشناسی اجتماعی

نقش واسطه‌ای پرخاشگری در ارتباط بین خودشیفتگی و جامعه‌پسندی: مدلی واریانس محور

دوره 13، شماره 52، زمستان 1402، صفحه 31-52

https://doi.org/10.22034/spr.2024.437098.1911

ستار صیدی

چکیده مقدمه: داشتن جامعه سالم در گرو رفتار جامعه‌پسند افراد آن است بنابراین درک عوامل مؤثر بر این رفتارها حائز اهمیت است. پژوهش حاضر با هدف بررسی مدل واریانس محور نقش واسطه‌ای پرخاشگری در ارتباط بین خودشیفتگی و جامعه‌پسندی در دانشجویان انجام شد.
روش: طرح پژوهش از نوع توصیفی- همبستگی است. جامعۀ آماری پژوهش شامل 7589 دانشجوی دانشگاه آزاد اسلامی در سال 1402 بود که تعداد 341 نفر به روش نمونه‌گیری ترکیبی (مرحله اول تصادفی خوشه‌ای و مرحله دوم دردسترس) در پژوهش شرکت کردند. برای جمع‏آوری داده‌ها از پرسشنامه‌های خودشیفتگی (راسکین و تری، 1988)، پرخاشگری (زاهدی‌فر، 1379) و مجموعه شخصیت جامعه‌پسند (پنر، 2002) استفاده شد. تحلیل داده‌ها در چارچوب مدل‌سازی معادلات ساختاری با استفاده از نرم‌افزار PLS 3 انجام شد.
یافته‌ها: نتایج نشان داد که مدل کلی پژوهش، به صورت مطلوبی با داده‌ها برازش دارد. در بررسی یافته‌ها مشخص شد اثر مستقیم خودشیفتگی بر پرخاشگری و اثر مستقیم پرخاشگری بر شخصیت جامعه‌پسند (0/01≤P) و اثر غیرمستقیم خودشیفتگی بر جامعه‌پسندی معنی‌دار می‌باشد (0/05≤P).
نتیجه‌گیری: نتایج پیامدهایی برای مفهوم‌سازی خودشیفتگی، اهمیت نقش واسطه‌ای پرخاشگری و بهبود درک شخصیت جامعه-پسند دارد. لذا، با توجه به تأیید نقش واسطه‌ای پرخاشگری در ارتباط بین خودشیفتگی و جامعه‌پسندی می‌توان برای کاهش خودشیفتگی و افزایش جامعه‌پسندی در دانشجویان برنامه‌هایی برای آموزش و کاهش پرخاشگری آنان مدنظر قرار داد.

روانشناسی اجتماعی

پیش‌بینی تعادل بین کار و زندگی شاغلین بر اساس حمایت اجتماعی ادراک شده و رجحان شغلی با نقش میانجی هوش معنوی

دوره 13، شماره 52، زمستان 1402، صفحه 53-68

https://doi.org/10.22034/spr.2024.347240.1759

سلیمه رحیمی مقدم، هومن نامور

چکیده مقدمه: هدف از انجام پژوهش حاضر تعیین بهترین مدل پیش‌بینی تعادل بین کار و زندگی شاغلین بر اساس حمایت‌اجتماعی ادراک‌شده و رجحان‌شغلی با نقش میانجی هوش‌معنوی است. روش: روش تحقیق، همبستگی از نوع پیش‌بینی و جامعه آماری شاغلین در ستاد مرکزی (در شهر تهران) و معاونت خریدراهبردی مدیریت‌های درمان (در سراسر کشور) سازمان تأمین اجتماعی در سال 1400 می‌باشند. گردآوری اطلاعات به روش نمونه‌گیری تصادفی طبقه‌ای است که بر اساس فرمول کلاین حداقل تعداد 200 نمونه تعیین گردید. پرسشنامه به شکل الکترونیک با استفاده از پرس‌لاین طراحی و توسط بیش از 600 نفر مورد بازدید و 213 نفر پرسشنامه را تکمیل نمودند که شامل پرسشنامه‌های هوش‌‌معنوی عبدالله‌زاده و همکاران (1387)، حمایت‌اجتماعی ادراک‌شده زیمت و همکاران (1988)، تعادل کار و زندگی وانگ و کو (2009) و رجحان‌شغلی آمابایل و همکاران (1994) بوده‌است. یافته‌ها: مقادیر T نشان از صحت رابطه‌ی بین سازه‌ها و تأیید روابط بین متغیرهای پژوهش در سطح اطمینان 95% است. مقدار Q2 برای تمامی متغیرها بالاتر از 0.25 است؛ لذا مدل ساختاری از قدرت پیش‌بینی بالایی برخوردار می‌باشد. مقدار GOF برابر با 0.2775 است؛ بنابراین سطح برازش کلی مدل در حد خوبی می‌باشد. نتیجه‌گیری: متغیر حمایت‌اجتماعی و رجحان‌شغلی دارای تأثیرگذاری معنی‌داری بر تعادل کار و زندگی شاغلین هستند و در این بین حمایت‌اجتماعی ادارک‌شده دارای تأثیرگذاری بالاتری می‌باشد. متغیر هوش‌معنوی دارای تأثیرگذاری معنی‌داری بر تعادل کار و زندگی شاغلین نمی‌باشد.

روانشناسی اجتماعی

رابطه هوش اخلاقی و نگرش به رابطه فرا زناشویی با میانجی‌گری کمال‌گرایی در مردان متأهل

دوره 13، شماره 52، زمستان 1402، صفحه 69-84

https://doi.org/10.22034/spr.2024.411817.1853

منوچهر ازخوش، غزل سلیمی، پروین جعفری، رویا مرسا

چکیده هدف: زوجین مواجه شده با خیانت با حجم گسترده‌ای از آسیب‌های ویرانگر مواجه می‌شوند از این رو مطالعه حاضر با هدف بررسی رابطه هوش اخلاقی و نگرش به رابطه فرا زناشویی با میانجی‌گری کمال‌گرایی در مردان متأهل صورت گرفت.
روش: پژوهش حاضر از نوع همبستگی و ازنظر شیوه توصیفی – تحلیلی می‌باشد. جامعه آماری شامل مردان متأهل شهر کرمانشاه و روش نمونه‌گیری در دسترس بوده که 100 نفر به‌عنوان نمونه آماری انتخاب شدند. ابزارهای جمع‌آوری اطلاعات شامل پرسشنامه‌های هوش اخلاقی لنیک و کیل (2005)، مقیاس نگرش به روابط فرا زناشویی واتلی (2008) و مقیاس کمال‌گرایی هیل (2004) بودند. تجزیه ‌و تحلیل داده‌ها در دو بخش آمار توصیفی (میانگین، انحراف استاندارد) و آمار استنباطی (ضریب همبستگی پیرسون و معادلات ساختاری) با استفاده از نرم‌افزار آماری SPSS 25 و PLS 3 انجام شد.
یافته‌ها: نتایج یافته‌ها نشان داد بین هوش اخلاقی و نگرش به روابط فرا زناشویی رابطه منفی و معنی‌دار (274/0-=r و 05/0>p)، بین هوش اخلاقی و کمال‌گرایی رابطه معنادار منفی (251/0- =r و 05/0>p)، بین کمال‌گرایی و نگرش به روابط فرا زناشویی رابطه مثبت و معنی‌داری (234/0 =r و 05/0>p) و همچنین بین هوش اخلاقی و نگرش به روابط فرا زناشویی با نقش میانجی کمال‌گرایی رابطه منفی و معنی‌داری وجود دارد (059/0-=r و 05/0>p).
نتیجه گیری: هوش اخلاقی با کمال‌گرایی و روابط فرازناشویی ارتباط دارد و هوش اخلاقی بالا می‌تواند پیش‌بینی کننده جنبه‌های مثبت کمال‌گرایی و نگرش منفی‌تری به روابط فرازناشویی باشد.

روانشناسی اجتماعی

مقایسه عملکرد خانواده، حمایت اجتماعی و باورهای غیرمنطقی در معتادان متجاهر تحت درمان اجباری و معتادان خودمعرف به مراکز درمانی

دوره 13، شماره 52، زمستان 1402، صفحه 85-98

https://doi.org/10.22034/spr.2024.432563.1900

کریم سواری، رقیه تراهی

چکیده مقدمه: اعتیاد یکی از مهم‏ترین انحرافات و آسیب‏های اجتماعی است و یک بیماری اجتماعی به شمار می‏رود که عوارض جسمی و روانی آن پیامدهای منفی بر فرد، اعضای خانواده و جامعه دارد. این تحقیق با هدف مقایسه عملکرد خانواده، حمایت اجتماعی و باورهای غیرمنطقی معتادان متجاهر و معتادان خودمعرف صورت پذیرفت. روش: طرح تحقیق، علیّ مقایسه‏ ای و جامعه آماری، کلیه معتادان متجاهر تحت درمان اجباری و معتادان خودمعرف کمپ‏های خصوصی ترک اعتیاد شهر اهواز بودند که170 نفر آنان (80 معتاد متجاهر و90 معتاد خودمعرف) در سال 1402- 1401 به صورت داوطلبانه انتخاب شدند. داده­ ها، از طریق پرسش نامه عملکرد خانواد کونگ و همکاران (2022)، حمایت اجتماعی زیمت و همکاران (1988) و باورهای غیرمنطقی محقق ساخته (1402) جمع ­آوری گردید. داده ­ها با استفاده از تحلیل واریانس چندمتغیری تجزیه و تحلیل شد. یافته­ ها: نتایج‏ نشان داد، عملکرد خانواده (416/39F= و 01/0p<)، حمایت اجتماعی (239/41F= و 01/0p<) و باورهای غیرمنطقی (459/25F= و 01/0p<) معتادان متجاهر و معتادان خودمعرف متفاوت است. نتیجه­ گیری: پیشنهاد می­شود، به منظور بالا بردن کیفیت عملکرد خانواده­های معتادان متجاهر و خودمعرف، ضرورت تدارک دوره آشنایی با عملکرد مطلوب خانواده؛ اهتمام به حمایت اجتماعی و کاهش تفکر غیرمنطقی توصیه می شود.  

روانشناسی اجتماعی

نقش میانجی باورهای هوشی در رابطه بین شایستگی های هیجانی-اجتماعی و درماندگی آموخته شده در دانش آموزان ابتدایی شهرستان ساری در سال تحصیلی 1401-1402

دوره 13، شماره 52، زمستان 1402، صفحه 99-11

https://doi.org/10.22034/spr.2024.410967.1855

ذکریا صالحی خلردی، لیلا حسینی طبقدهی

چکیده مقدمه: این پژوهش با هدف بررسی نقش میانجی باورهای هوشی در رابطه بین شایستگی های هیجانی-اجتماعی و درماندگی آموخته شده در دانش آموزان ابتدایی شهرستان ساری در سال تحصیلی 1401-1402انجام شد.
روش: این پژوهش از لحاظ هدف کاربردی و شیوه گردآوری داده ها به صورت مقطعی و تحلیل آن ها به روش توصیفی همبستگی و از نوع مدل یابی از نوع تحلیل مسیر بود. جامعه آماری پژوهش حاضر را تمامی دانش آموزان پایه ششم مدارس ابتدایی شهرستان ساری در سال تحصیلی 1401-1402 تشکیل دادند. در این پژوهش 218 نفر به عنوان حجم نمونه به روش دردسترس انتخاب شدند. ابزار پژوهش شامل پرسشنامه درماندگی آموخته شده ﮐﻮﯾﻨﻠﺲ و ﻧﻠﺴﻮن (1988)، باورهای هوشی بابایی (1377) و پرسشنامه شایستگی های هیجانی-اجتماعی زو و ﺟﻲ (٢٠١٢) بود. تجزیه و تحلیل داده ها با روش تحلیل مسیر و با نرم افزار 18SPSS، 23 Amos انجام شد.
یافته ها: یافته ها نشان داد روابط معنا داری بین شایستگی های هیجانی-اجتماعی و باورهای هوشی با درماندگی آموخته شده وجود دارد و مدل پژوهش تایید شد و 44 درصد از درماندگی آموخته شده توسط شایستگی های هیجانی-اجتماعی و باورهای هوشی قابل تبیین می باشد. شایستگی های هیجانی-اجتماعی و باورهای هوشی بر درماندگی آموخته شده اثر مستقیم معنادار دارند و مسیر غیر مستقیم شایستگی های هیجانی-اجتماعی با میانجیگری باورهای هوشی بر درماندگی آموخته شده تایید گردید.
نتیجه گیری: نتایج این پژوهش تلویحات کاربردی به مشاوران و روان‌شناسان جهت کاهش درماندگی آموخته شده با توجه به مولفه های باورهای هوشی و شایستگی های هیجانی-اجتماعی در دانش آموزان ارایه می دهد.

روانشناسی اجتماعی

تدوین بسته جامع آموزش شهروندی بر اساس ابعاد نوین این پدیده: یک مطالعه کیفی

دوره 13، شماره 51، پاییز 1402، صفحه 1-18

https://doi.org/10.22034/spr.2024.392089.1827

الهام ایران نژاد، علی مهداد، محسن گل پرور

چکیده مقدمه: ابعاد کلاسیک شهروندی (سیاسی، مدنی و اجتماعی)، در چهارچوب نظری مدرن در کنار ابعاد ضروری دیگری که معطوف به کلیت محیط و جامعه انسانی است، تحولی یکتا را در حوزه شهروندی و آموزش آن نمایان ساخته است. بر همین اساس و با توجه به اینکه مردم کشور ما آگاهی زیادی از حقوق و مسئولیت­های شهروندی خود نداشته و رعایت اخلاق شهروندی در سطح خوبی قرار ندارد، آموزش شهروندی و شناخت ابعاد آن یک ضرورت نوین است. هدف این پژوهش تدوین بسته جامع آموزش شهروندی بر اساس ابعاد نوین این پدیده بود.
روش: روش پژوهش تحلیل مضمون قیاسی پیشینه­ محور، بافت پژوهش متون علمی حوزه شهروندی نوین و آموزش آن و نمونه مطالعه نیز شامل 56 منبع علمی حوزه شهروندی مدرن بود. داده­ ها از طریق تحلیل شبکه مضامین، تحلیل گردید.
یافته‌ها: یافته­ های این پژوهش نشان داد که اجزاء و ساختار بسته جامع آموزش شهروندی، مشتمل بر فنون آموزشی متمرکز بر آموزش شهروندی سیاسی، مدنی، اجتماعی، توسعه پایدار، زیست­ محیطی، دیجیتال و رسانه می­باشد. بسته جامع آموزش شهروندی در دوازده نشست نود دقیقه­ای طراحی شد. ضریب توافق تخصصی برای این بسته آموزشی 93/0 به­ دست آمد که نشان از کفایت این بسته بوده و به این ترتیب بسته ­ای جامع در زمینه شهروندی به دانش کاربردی و تربیتی ایران افزوده شد.
نتیجه‌گیری: به­ کارگیری این بسته آموزشی در دانشگاه­ها و نیز مراکز آموزشی، فرهنگسراها به رشد نگرش­ها و رفتارهای شهروندی افراد جامعه کمک کرده و باعث کاهش رفتارهای نامناسب و برخی مشکلات کنونی جامعه خواهد شد.

روانشناسی اجتماعی

تبیین رابطه صفات شخصیت و رفتارهای حفاظت از محیط‌زیست با نقش واسطه‌ای دلبستگی به مکان

دوره 13، شماره 51، پاییز 1402، صفحه 19-32

https://doi.org/10.22034/spr.2024.395100.1835

سمانه محمدپور، حجت‌اله فراهانی، پرویز آزادفلاح

چکیده
مقدمه: با افزایش اهمیت مسائل زیست‌محیطی، روان‌شناسی محیطی نیز به دنبال ایجاد رابطه پایدار بین انسان و طبیعت است. در همین راستا، پژوهش حاضر برای شناخت بیشتر این رابطه به بررسی نقش صفات شخصیتی در رفتارهای حفاظت از محیط‌زیست پرداخته است. همچنین نقش واسطه‌ای دلبستگی به مکان را نیز در ارتباط شخصیت و رفتارهای حفاظت از محیط‌زیست بررسی کرده است.
روش: روش این مطالعه از نوع توصیفی- همبستگی بود. جامعه‌ی آماری این مطالعه دانشجویان دانشگاه تربیت‌مدرس در سال تحصیلی 1399-1400 بودند که به روش نمونه‌گیری در دسترس 250 نفر انتخاب شدند. برای اندازه‌‌گیری متغیرهای پژوهش از مقیاس صفات شخصیت مک کری و کاستا (1992)، مقیاس دلبستگی به مکان صفاری ‌نیا (1390) و پرسش‌نامه تلفیق شده توسط فردوسی، مرتضوی و رضوانی (1386) از پرسش‌نامه‌های رفتارهای حفاظت از محیط‌زیست کایزر، ولفینگ و فهرر (1999) و تارانت و کوردل (1997) استفاده شد. به‌منظور تجزیه ‌و‌ تحلیل داده‌ها، از روش تحلیل مسیر در مدل معادله ساختاری استفاده شد.
یافته‌ها: شاخص‌های برازش و ضرایب مسیر (p<0.05) نشان دادند که عوامل شخصیتی برون‌گرایی، توافق‌پذیری و وظیفه‌شناسی با توجه ‌به نقش واسطه‌ای عامل وابستگی به مکان در رفتار محیطی نقش دارند.
نتیجه‌گیری: اگر فرد دارای صفات برون‌گرایی، توافق‌پذیری و وظیفه‌شناسی باشد و به محل زندگی‌اش دلبستگی داشته باشد، احتمال بروز رفتارهای حفاظت‌کننده از محیط‌زیست او در آنجا بیشتر است. در نتیجه می‌توان با شناخت رابطه انسان‎ها با ویژگی‌های شخصیتی متفاوت  و رابطه عاطفی‌ با خانه، رفتارهای محیطی مثبت آن‌ها را تقویت کرد.

روانشناسی اجتماعی

تدوین مدل علی گرایش به تقلب در امتحان بر اساس باورهای غیرمنطقی و خودکنترلی با میانجی‌گری اضطراب

دوره 13، شماره 51، پاییز 1402، صفحه 33-46

https://doi.org/10.22034/spr.2024.405289.1844

آرزو اصغری

چکیده مقدمه: این پژوهش با هدف تدوین مدل علی گرایش به تقلب در امتحان بر اساس باورهای غیرمنطقی و خودکنترلی با میانجی‌گری اضطراب انجام شد. روش: این پژوهش یک مطالعه توصیفی_ همبستگی به روش معادلات ساختاری بود. جامعه آماری شامل تمام دانشجویان دانشگاه کوثر بجنورد در سال تحصیلی 1402-1401 بودند که 240 دانشجو به شیوه نمونه‌گیری تصادفی خوشه‌ای انتخاب شدند. ابزار پژوهش پرسشنامه‌های تقلب تحصیلی استفنز و گلباج (2007)، باورهای غیرمنطقی جونز (1968)، خودکنترلی تانجی و همکاران (2004) و اضطراب بک (1988) بود. یافته‌ها: نتایج همبستگی معنی‌داری بین تمامی متغیرها نشان داد (05/0>P). همچنین درماندگی در برابر تغییر (0316/0)، توقع تأئید از دیگران (0444/0) و خودکنترلی (0327/0) از طریق غیرمستقیم و با میانجی‌گری اضطراب، واریانس گرایش به تقلب در امتحان را تبیین کرد. نتیجه‌گیری: نتایج نشان می‌دهد که باورهای غیرمنطقی و خودکنترلی با میانجی‌گری اضطراب بر گرایش به تقلب تأثیر می‌گذارند. با توجه به شاخص‌ها و ضرایب به دست آمده می‌توان نتیجه گرفت که مدل پیشنهادی برای تدوین مدل علی گرایش به تقلب تحصیلی مناسب بوده و داده‌ها با مدل پژوهش برازش مناسبی داشته است.

روانشناسی اجتماعی

فراتحلیل تاثیر میزان و نوع استفاده از فضای مجازی بر هویت و ارزش های خانواده

دوره 13، شماره 51، پاییز 1402، صفحه 47-60

https://doi.org/10.22034/spr.2024.406008.1845

زهرا محربی، سید علی هاشمیان فر، سید ناصر حجازی

چکیده
مقدمه: امروزه فضای مجازی به عنوان یک پدیده نوین تأثیر گسترده­ ای بر ابعاد زندگی افراد در خانواده دارد و تحولات بسیاری را در بین آنان موجب شده است از آنجایی که خانواده کانون اصلی حفظ هنجارها و ارزش های اجتماعی است از این رو در این پژوهش به بررسی تأثیر میزان و نوع استفاده از فضای مجازی بر هویت و ارزش­ های خانواده به شیوه فراتحلیل پرداخته شده است.
روش: بدین منظور از بین پژوهش­ های مرتبط بین سال­های 1390- 1400 تعداد 46 (19پژوهش نوع­استفاده، 27 پژوهش میزان ­استفاده) که از نظر روش­ شناختی ملاک­های لازم جهت ورود به فراتحلیل را داشتند، انتخاب و با استفاده از روش مقایسه­ ای (همبستگی) نرم افزار فراتحلیل تحلیل شدند.
یافته­ ها: یافته­ ها نشان داد که نوع استفاده از فضای مجازی به طور کلی بر ارزش­ها و هویت خانواده تأثیر معناداری ندارد، درحالی که میزان استفاده از فضای مجازی برحسب جدول تفسیری اندازه اثرکوهن به طور متوسطی (313/0) می­تواند بر هویت و ارزش­های ­خانوادگی اثرگذار باشد و آن را کاهش دهد (05/0>P).
نتیجه گیری: بر این اساس می توان گفت که بیشتر از آن که نوع استفاده از فضای مجازی بر ارزش­ها و هویت خانواده تاثیرگذار باشد، میزان استفاده از آن منجر به نزول هویت و ارزش­ها در خانواده به اندازه متوسطی می­گردد.
 

روانشناسی اجتماعی

پیش‌بینی رضایت زناشویی بر مبنای برون‌گرایی، همدلی زناشویی و بخشش زناشویی در زنان متأهل

دوره 13، شماره 51، پاییز 1402، صفحه 61-74

https://doi.org/10.22034/spr.2024.408676.1851

حسین طهماسبی، یداله خرم آبادی

چکیده
ﻣﻘﺪﻣﻪ: این تحقیق با هدف پیش‌بینی رضایت زناشویی بر مبنای برون‌گرایی، همدلی زناشویی و بخشش زناشویی در زنان متأهل صورت پذیرفت.
روش: در پژوهش حاضر از روش توصیفی-همبستگی از نوع رگرسیون استفاده شد. با روش نمونه‌گیری تصادفی خوشه‌ای چند مرحله ای، 840 زن متأهل ساکن در استان لرستان انتخاب شدند. داده‌ها با استفاده از مقیاس‌های رضایت زناشویی انریچ، NEO-FFI، همدلی زناشویی و بخشش زناشویی به عنوان پرسشنامه‌های استاندارد گردآوری شدند. با کمک نرم افزار SPSS داده‌های جمع آوری شده، بررسی و تجزیه و تحلیل شدند.
ﯾﺎﻓﺘﻪﻫﺎ: ضریب تعیین به دست آمده از آزمون رگرسیون خطی چندگانه برابر با 0.378 بود که نشان می‌دهد مدل 37.8 درصد از تغییرات رضایت زناشویی را توضیح می‌دهد. با توجه به ضرایب استاندارد، برون‌گرایی، همدلی و بخشش پیش‌بینی‌کننده‌های معنادار رضایت زناشویی بودند. از یافته‌ها می‌توان استنباط کرد که برون‌گرایی، همدلی و بخشش تأثیر مثبت و مطلوبی بر رضایت زناشویی دارند، به طوری که یک واحد افزایش در برون‌گرایی، همدلی و بخشش به ترتیب منجر به افزایش 0.121، 0.255 و 0.421 واحد در رضایت زناشویی می‌شود. مهم‌ترین متغیر تأثیرگذار بر رضایت زناشویی بخشش بود و پس از آن همدلی و سپس برون‌گرایی تأثیرگذار بودند.
ﻧﺘﯿﺠﻪﮔﯿﺮی: برای تقویت رضایت زوجین، به ویژه زنان پیشنهاد می‌شود، برنامه‌های آموزشی ترتیب داده شود که افزایش آگاهی در مورد ویژگی شخصیتی برون‌گرایی و تقویت ویژگی‌های مثبت مانند همدلی و بخشش را در اولویت قرار دهد.

روانشناسی اجتماعی

بررسی اثربخشی آموزش درمان مبتنی بر تعهد و پذیرش، مدل (ناظر، کاشف و مشاور-ارزش‌ها) بر شایستگی اجتماعی-هیجانی و حل‌مسئله ‌اجتماعی نوجوانان دارای رفتار پرخطر

دوره 13، شماره 51، پاییز 1402، صفحه 75-92

https://doi.org/10.22034/spr.2023.347808.1760

مجید صفاری نیا، احمد علیپور، حسین زارع، محسن زالی زاده

چکیده مقدمه: توجه به توانایی­های هیجانی و اجتماعی نوجوانان دارای رفتارهای پرخطر، همواره مورد توجه پژوهشگران بوده است. این پژوهش با هدف بررسی اثربخشی آموزش مدل (ناظر، کاشف و مشاور-ارزش‌ها) بر شایستگی هیجانی- اجتماعی و حل مسئله­ اجتماعی نوجوانان دارای رفتار پر خطر انجام شده است.
روش: این پژوهش از نوع نیمه آزمایشی همراه با پیش ­آزمون- پس­ آزمون با گروه آزمایش وگروه کنترل بود. جامعه آماری شامل کلیه دانش­ آموزان پسر مقطع متوسطه شهر دزفول که در سال تحصیلی 1400-1399 مشغول به تحصیل بودند و به روش نمونه­ گیری تصادفی چند مرحله ­ای و براساس تکمیل پرسشنامه رفتار پرخطر (زاده محمدی ، احمد آبادی، حیدری 1390) انتخاب شدند. از این تعداد 40 نفر بصورت تصادفی و در دو گروه گمارده شد. قبل از انجام مداخله به عنوان پیش­ آزمون هر دو گروه مورد سنجش پرسشنامه­ های شایستگی هیجانی- اجتماعی (زو و همکاران 2012) و حل مسئله اجتماعی (دزوریلا و همکاران 2002) قرار گرفتند. گروه آزمایش به مدت هشت جلسه در معرض آموزش مدل قرار گرفت. سپس در مرحله پس­ آزمون، هر دو گروه به پرسشنامه های پژوهش پاسخ دادند. داده­ ها نیز  با استفاده از تحلیل کوواریانس چندمتغیری و تک­ متغیره مورد تحلیل قرار گرفتند.
یافته‌ها: نتایج نشان داد، بین دو گروه کنترل و آزمایش (مدل ناظر، کاشف، مشاور) از نظر تأثیر بر متغیرهای شایستگی هیجانی- اجتماعی و حل مسئله اجتماعی تفاوت معناداری وجود دارد.
نتیجه‌گیری: با توجه به اثربخشی مدل ناظر، کاشف و مشاور- ارزش‌ها  بر ارتقاء شایستگی هیجانی- اجتماعی و حل مسئله اجتماعی نوجوانان دارای رفتار پرخطر شایسته است که این مدل به عنوان یکی از ابزارهای جدید و کاربردی مورد توجه پژوهشگران قرار گیرد.

روانشناسی اجتماعی

اثربخشی بسته‌ی آموزشی کیفیت‌زندگی در مدرسه برکمک‌طلبی و رضایت‌تحصیلی دانش‌آموزان

دوره 13، شماره 51، پاییز 1402، صفحه 93-107

https://doi.org/10.22034/spr.2024.412554.1856

کبری عالی پور، محمد عباسی، عزت اله قدم پور

چکیده مقدمه: دانش­ آموزان بزرگ­ترین سرمایه­ های هر کشوری محسوب می­شوند، بنابراین توجه به رشد همه جانبه­ ی آن­ها یکی از وظایف مهم نظام آموزشی قلمداد می­شود. ، هدف پژوهش حاضر بررسی اثر بخشی بسته­ ی آموزش کیفیت زندگی در مدرسه بر کمک ­طلبی و رضایت تحصیلی دانش­ آموزان بود.
روش: طرح­ پژوهش حاضر نیمه آزمایشی با پیش ­آزمون- پس ­آزمون با گروه گواه بود. جامعه­ ی آماری پژوهش شامل تمامی دانش­ آموزان دختر دوره دوم ابتدایی شهرخرم­آباد بود که در سال تحصیلی 402-1401مشغول به تحصیل بودند. روش نمونه­ گیری به صورت خوشه ­ای چند مرحله­ ای بود که نمونه مورد نظر به صورت تصادفی در دو گروه آزمایش (20 نفر)، گواه (20 نفر) جایگزین شدند. داده­ ها با استفاده از پرسشنامه­ های کمک ­طلبی تحصیلی رایان و پینتریچ (1997) و رضایت تحصیلی شیخ الاسلامی و احمدی (1390) جمع آوری شدند. گروه آزمایش به مدت 12 جلسه تحت آموزش بسته‌ی کیفیت زندگی در مدرسه قرار گرفتند و گروه گواه آموزشی دریافت نکردند؛ پس از اتمام دوره­ ی آموزشی از هر دو گروه پس ­آزمون به عمل آمد. داده­ ها با استفاده از آزمون تحلیل کوواریانس چند متغیره و تک متغیره تحلیل شدند.
یافته­ ها: نتایج به دست آمده از تحلیل داده ­ها نشان داد که بین نمرات پس­ آزمون کمک ­طلبی و رضایت تحصیلی دانش ­آموزان در گروه­های آزمایش  و گواه تفاوت معناداری (001/0P<) وجود دارد.
نتیجه­ گیری: بنابراین می­ توان نتیجه گرفت که بسته­ ی آموزشی کیفیت زندگی در مدرسه منجر به افزایش میزان کمک­ طلبی و رضایت تحصیلی دانش ­آموزان می­شود.

روانشناسی اجتماعی

تحلیل نیمرخ نهفته ابعاد هویتی و ارتباط آن با رضایت از زندگی دانشجویان کارشناسی

دوره 13، شماره 50، تابستان 1402، صفحه 1-14

https://doi.org/10.22034/spr.2023.385227.1818

شهرام واحدی، زهرا کاظم وند اصل، سمیرا چناری

چکیده مقدمه: با طولانی‌تر شدن دوره جوانی، بسیاری از دانشجویان با چالش‌های زیادی در  فرآیند هویت‌یابی درگیرند که جنبه‌های مختلف رضایت از زندگی آن‌ها را تحت تأثیر قرار می‌دهد. این پژوهش با این هدف انجام شد که به تحلیل نیمرخ نهفته ابعاد هویتی دانشجویان کارشناسی و ارتباط آن با رضایت از زندگی آن‌ها بپردازد.  روش‌: روش مطالعه حاضر توصیفی- همبستگی از نوع تحلیل طبقات نهفته با استفاده از نرم‌افزار MPLUS بود. MPLUS یک برنامه مدل‌‌سازی متغیرهای نهفته است که متغیرهای پیوسته یا مقوله‌ای را به زیرگروه‌های محدودی کاهش می‌دهد. همچنین برای مقایسه رضایت از زندگی دانشجویان در بین خوشه‌های نهفته از روش تحلیل واریانس تک متغیره استفاده شد. جامعه آماری پژوهش، کلیه دانشجویان مقطع کارشناسی دانشگاه تبریز بودند که 375 نفر از آن‌ها با روش نمونه‌گیری تصادفی خوشه‌ای چند‌مرحله‌ای انتخاب گردیدند. داده‌ها با استفاده از پرسشنامه‌های هویت اجتماعی ‏صفاری نیا و روشن (1390)، هویت مذهبی بل (2009)، هویت اخلاقی آکینو و رید (2002) و رضایت از ‏زندگی داینر و همکاران (1985) جمع‌آوری شد. یافته‌ها: نتایج تحلیل طبقات نهفته منجر به شناسایی 6 نیمرخ‌ ‎هویتی شد و نتایج تحلیل واریانس نشان داد که رضایت‎ ‎از‎ ‎زندگی‎ ‎دانشجویان‎ ‎با‎ ‎توجه‎ ‎به‎ ‎خوشه‌بندی‎ ‎ابعاد‎ ‎هویتی‎ ‎آنان‎ ‎متفاوت است (01/0>P)، به‌نحوی‌که خوشه هویت کامل، بیشترین و خوشه هویت آشفته، کمترین میزان رضایت از زندگی را دارا بودند.‏  نتیجه‌گیری: نتایج پژوهش با استفاده از رویکرد فردمحوری، دیدگاه جدیدی را برای درک ابعاد هویتی دانشجویان ارائه می‌دهد که برای پیش‌بینی رضایت از زندگی و ارائه مداخلات متناسب با هر بعد هویتی می‌توان از آن بهره جست.      

روانشناسی اجتماعی

پیش‌بینی پرخاشگری سایبری بر اساس همدلی، بی‌تفاوتی اخلاقی و نشخوار خشم در نوجوانان

دوره 13، شماره 50، تابستان 1402، صفحه 15-30

https://doi.org/10.22034/spr.2023.386910.1820

کریم عبدالمحمدی، فرهاد غدیری، علی محمدزاده

چکیده مقدمه: پرخاشگری سایبری شکل جدید خشونت بین فردی در میان نوجوانان است که می­تواند، آسیب­ های فراوانی بر سلامت روان نوجوانان وارد ­کند، بنابراین لازم است به عوامل زمینه ­ساز آن پرداخته شود. لذا پژوهش حاضر با هدف پیش ­بینی پرخاشگری سایبری بر اساس همدلی، بی­ تفاوتی اخلاقی و نشخوار خشم در نوجوانان انجام شد. روش: روش پژوهش توصیفی از نوع همبستگی بود. جامعه آماری  این پژوهش کلیه دانش­ آموزان مشغول به تحصیل دبیرستان­های پسرانه دوره دوم تبریز در سال تحصیلی 1402-1401 بودند که 395 نفر با روش نمونه­ گیری خوشه ­ای چندمرحله­ ای بر اساس جدول نمونه‌گیری مورگان انتخاب شدند. پرسشنامه­ های نشخوار فکری خشم (ARS)، مقیاس همدلی اساسی، پرسشنامه پرخاشگری سایبری برای نوجوانان (CYBA) و پرسشنامه بی­ تفاوتی اخلاقی در این پژوهش استفاده شد. داده­ها با استفاده از آزمون تحلیل رگرسیون‏ همزمان مورد تحلیل قرار گرفت. یافته­ ها: نتایج حاصل نشان داد، رابطه منفی معنی­داری بین پرخاشگری سایبری و همدلی عاطفی (05/0>P) و رابطه مثبتی بین بی­تفاوتی اخلاقی و نشخوار خشم با پرخاشگری سایبری وجود دارد (01/0>P)؛ همچنین نتایج نشان داد که 27/0 تغییرات پرخاشگری سایبری به وسیله همدلی عاطفی، بی‌تفاوتی اخلاقی و زیرمؤلفه­های نشخوار خشم تبیین می‌شود. همچنین همدلی شناختی، خاطرات خشم و  فهم علل سهم معنی داری در پیش بینی پرخاشگری سایبری ندارد (0001/0>P). نتیجه­ گیری: پژوهش حاضر نشان داد، جهت کنترل رفتارهایی مثل پرخاشگری سایبری باید به مؤلفه­ های هیجانی و اخلاقی مانند همدلی، بی­تفاوتی اخلاقی و نشخوار خشم توجه بیشتری گردد.    

روانشناسی اجتماعی

الگوی ساختاری شایستگی اجتماعی و بهزیستی ذهنی بر اساس سرمایه‌های روان‌شناختی با نقش میانجی رضایت از زندگی در دختران و زنان جوان سرپل ذهاب

دوره 13، شماره 50، تابستان 1402، صفحه 31-42

https://doi.org/10.22034/spr.2023.386035.1819

مریم باباخانی، شیما پرندین

چکیده مقدمه: این مطالعه با هدف پیش­بینی شایستگی اجتماعی و بهزیستی ذهنی بر اساس سرمایه­ های روان‌شناختی با نقش واسطه­ای رضایت از زندگی در دختران و زنان جوان سرپل ذهاب انجام شد. روش: جامعه آماری پژوهش حاضر شامل تمامی دختران و زنان 35-18 سال شهرستان سرپل ذهاب در سال 1401 بود که شامل 7000 نفر بودند و 364 نفر از آن­ها بر اساس فرمول کوکران انتخاب شدند و مورد مطالعه قرار گرفتند. در این مطالعه، از پرسش­نامه­ های شایستگی اجتماعی پرندین (۱۳۸۵)، بهزیستی ذهنی کییز و ماگیارمو (2003)، سرمایه­ های روان‌شناختی لوتانز (2007) و رضایت از زندگی داینر و همکاران (1985) استفاده شد. یافته‌ها: نتایج همبستگی معن ی­دار و مثبتی بین تمام متغیرها نشان داد (p<0.05). نتایج نشان داد که سرمایه­های روانشناختی بصورت مستقیم 10/43 درصد (0001/0p= ،431/0= β) و از طریق غیر مستقیم 50/26 درصد (0001/0p=، 265/0= β) از واریانس شایستگی اجتماعی را تبیین کرد. نتایج همچنین نشان داد که سرمایه­های روان‌شناختی بصورت مستقیم  70/79 درصد (0001/0 p= ،797/0= β)، و از طریق غیر مستقیم 00/16 درصد (0001/0 p= ،160/0= β)، از واریانس بهزیستی ذهنی را تبیین کرد. همچنین سرمایه­های روان‌شناختی، 30 درصد از واریانس رضایت از زندگی (0001/0 p= ،300/0= β)، و رضایت از زندگی 50/85 درصد (0001/0 p= ،855/0= β)، و شایستگی اجتماعی 40/53 درصد (0001/0 p= ،534/0= β) از واریانس بهزیستی ذهنی را تبیین کردند. نتیجه‌گیری: در مجموع سرمایه های روانشناختی مستقیما و از طریق رضایت از زندگی، واریانس شایستگی اجتماعی و بهزیستی ذهنی را در افراد مورد مطالعه تبیین کردند.

روانشناسی اجتماعی

نقش تعدیلگری مدت سکونت در رابطه دلبستگی مکان با سلامت روانی و بهزیستی اجتماعی در زنان ساکن شهر تهران

دوره 13، شماره 50، تابستان 1402، صفحه 43-56

https://doi.org/10.22034/spr.2023.389590.1823

نعیمه صابری، مه سیما پورشهریاری، عباس عبداللهی

چکیده مقدمه: دلبستگی مکان، به پیوند عاطفی میان فرد و مکان اطلاق می­شود. این مفهوم تجارب زندگی افراد را در سه حوزه­ی عاطفی، شناختی و رفتاری به میزان قابل توجهی تحت تاثر قرار می­دهد. پژوهش حاضر با هدف بررسی نقش تعدیلگری مدت سکونت در رابطه دلبستگی مکان با سلامت روانی و بهزیستی اجتماعی در زنان ساکن شهر تهران انجام شد.
 روش: این پژوهش از نوع توصیفی-همبستگی بوده و نمونه آن متشکل از 241 زن ساکن شهر تهران بود که با روش نمونه­ گیری در دسترس انتخاب شدند. ابزارهای پژوهش شامل مقیاس دلبستگی مکان صفاری­ نیا (1390)، مقیاس سلامت روانی بشارت (1388) و مقیاس بهزیستی اجتماعی کیز (1998) بود. به منظور بررسی فرضیه­ های تحقیق، روش مدل معادلات ساختاری، نرم­افزارهای SPSS20 و SmartPLS3 استفاده شد.
یافته­ ها: نتایج پژوهش نشان داد میان دلبستگی مکان با سلامت روان و نیز میان دلبستگی مکان و بهزیستی اجتماعی رابطه مثبت معنادار برقرار است. گرچه میان مدت سکونت و دلبستگی مکان رابطه­ معنادار مثبت وجود دارد، مدت سکونت نمی­تواند در رابطه میان دلبستگی مکان با سلامت روان و بهزیستی اجتماعی نقش تعدیلگری ایفا کند.
نتیجه­ گیری: براساس یافته­ها می­توان گفت دلبستگی مکان، در افزایش سلامت روان و بهزیستی اجتماعی زنان نقش قابل توجهی دارد.

روانشناسی اجتماعی

فراتحلیل اثربخشی مداخلات مبتنی بر پذیرش و تعهد بر اضطراب اجتماعی

دوره 13، شماره 50، تابستان 1402، صفحه 57-76

https://doi.org/10.22034/spr.2023.387078.1822

رباب جاهدی، رحیم بدری گرگری

چکیده مقدمه: اختلال اضطراب اجتماعی  یکی از ﻫﻤﻪﮔﻴﺮﺗﺮﻳﻦ اﺧﺘﻼلات اﺿﻄﺮاﺑﻲ در ﻧﻤﻮﻧﺔ ﺑﺎﻟﻴﻨﻲ می‌باشد. تاکنون از روش‌های متعددی جهت بهبود و درمان این اختلال استفاده شده است که از این میان مداخلات مبتنی بر پذیرش و تعهد یکی از مؤثرترین روش‌ها می‌باشد. روش:  پژوهش حاضر با هدف فراتحلیل تاثیر مداخلات مبتنی بر پذیرش و تعهد بر اختلال اضطراب اجتماعی و برطرف نمودن تناقض‌های احتمالی در نتایج پژوهش‌های مختلف انجام شده است. در این پژوهش با توجه به هدف، از روش فراتحلیل استفاده شده است. جامعه آماری این پژوهش شامل پژوهش‌های انجام شده در زمینه­ی اثربخشی مداخلات مبتنی بر پذیرش و تعهد بر اضطراب اجتماعی طی 20 سال گذشته در ایران (1380-1401) و سطوح بین المللی (2000-2022) بود. بر اساس ملاک‌های تعریف‌شده ورود و خروج، تعداد 40 مطالعه که دارای شرایط علمی و روش‌شناختی مناسب بودند، برای ورود به فراتحلیل انتخاب شدند. یافته‌ها: نتایج نشان داد که میانگین اندازه اثرهای ترکیبی مدل ثابت 874/0- و در مدل تصادفی 234/1- است که هر دو از لحاظ آماری معنادار هستند و این بیانگر تأثیر مثبت مداخلات مبتنی بر پذیرش و تعهد بر اضطراب اجتماعی می باشد. نتیجه‌گیری: با توجه به یافته‌ها می‌توان نتیجه گرفت با استفاده از مداخلات مبتنی بر پذیرش و تعهد می‌توان میزان اضطراب اجتماعی را در افراد کاهش داد.                                                       

روانشناسی اجتماعی

مقایسه اثربخشی درمان‌های فعال‌سازی رفتاری و آرام‌سازی حالت بر باورهای هسته‌ای ضداجتماعی و حل مسئله اجتماعی نوجوانان پسر با اضطراب اجتماعی بالا

دوره 13، شماره 50، تابستان 1402، صفحه 77-92

https://doi.org/10.22034/spr.2023.391235.1826

حسین رضاپور، منصوره بهرامی پور اصفهانی، هاجر ترکان

چکیده مقدمه: اضطراب اجتماعی یکی از ناتوان‌کننده‌ترین اختلالات اضطرابی است که از ابتدای نوجوانی نشانه‌های آن آغاز شده و تا دوره‌های بعدی تحول ادامه پیدا می‌کند. این اختلال در زندگی شخصی، باورها، تعاملات، زندگی شغلی و سایر ابعاد عملکردی فرد نابسامانی‌هایی به وجود می‌آورد. از این رو، شناسایی مداخلات مؤثر در مبتلایان اهمیت ویژه‌ای دارد. هدف پژوهش حاضر تعیین اثربخشی درمان‌های فعال­سازی رفتاری و آرام‌سازی حالت بر باورهای هسته‌ای ضداجتماعی و حل مسئله اجتماعی نوجوانان پسر 15تا 18ساله با اضطراب اجتماعی بالا بود.
روش: پژوهش حاضر از نوع نیمه آزمایشی از نوع پیش‌آزمون- پس‌آزمون و دوره‌ی پیگیری دوماهه همراه با گروه کنترل بود. جامعه آماری شامل همه دانش‌آموزان 15 تا 18 ساله با اضطراب اجتماعی ناحیه 2 آموزش و پرورش اصفهان در سال تحصیلی 1400 و 1401 بود. بدین منظور به شیوه نمونه‌گیری تصادفی خوشه‌ای چندمرحله‌ای، از بین دبیرستان‌های پسرانه ناحیه 2 آموزش و پرورش اصفهان تعداد 600 دانش‌آموز با اجرای پرسشنامه اضطراب اجتماعی نوجوانان پاکلک (۲۰۰۴) مورد غربالگری قرار گرفتند که از این میان تعداد ۶۰ نفر دارای اضطراب بالای 93 بودند و به صورت تصادفی در دو گروه‌ آزمایشی (هر کدام ۲۰ نفر) و یک گروه کنترل (۲۰ نفر) گمارده شدند. افراد گروه‌های آزمایشی به صورت موازی و همزمان در جلسات درمانی فعال­سازی رفتاری و آرام‌سازی حالت شرکت کردند؛ اما برای گروه کنترل، مداخله‌‌‌‌ای صورت نگرفت. ابزار اندازه‌گیری شامل پرسشنامه‌های باورهای ترکیبی- فرم کوتاه آپشه و دی- مئو (2012) و حل مسئله اجتماعی درزیلا و همکاران (2002) بودند. جهت تجزیه و تحلیل داده‌ها از روش آماری تحلیل واریانس اندازه‌گیری مکرر و آزمون تعقیبی بونفرونی در نرم‌افزار SPSS-24 استفاده شد.
یافته‌ها: نتایج نشان داد، درمان فعال­سازی رفتاری بر حل مسئله اجتماعی و درمان مبتنی بر آرام‌سازی حالت بر باورهای هسته‌ای ضداجتماعی از روش درمانی دیگر برای نوجوانان پسر 15 تا 18 ساله با اضطراب اجتماعی اثربخشی نیرومندتری داشته است و اثرات مداخلات در طول زمان ثابت باقی مانده است (01/0p<).
نتیجه‌گیری: یافته‌های این پژوهش بر اهمیت توجه به باورهای هسته‌ای ضداجتماعی و حل مسئله اجتماعی در نوجوانان با اضطراب اجتماعی بالا تأکید می‌کند و تلویحات کاربردی مهمی جهت مداخلات درمانی برای نوجوانان با اضطراب اجتماعی دارد.

روانشناسی اجتماعی

تدوین مدل ساختاری خودشیفتگی بر اساس تروماهای اوایل زندگی، عملکرد خانواده و شیوه‌های فرزندپروری ادراک شده مادر با میانجیگری دشواری تنظیم هیجان و کمال گرایی

دوره 13، شماره 50، تابستان 1402، صفحه 93-109

https://doi.org/10.22034/spr.2023.394200.1834

سحر کرمانیان، فاطمه گلشنی، آنیتا باغداساریانس، فرهاد جمهری

چکیده مقدمه: خودشیفته چالش‌های قابل توجهی در سازگاری روانشناختی افراد به وجود می‌آورد. در نتیجه، شناسایی عوامل مؤثر در ایجاد آن می‌تواند در تدوین برنامه‌های پیشگیری از خودشیفتگی مفید باشد. پژوهش حاضر با هدف تدوین مدل ساختاری خودشیفتگی بر اساس تروماهای اوایل زندگی، عملکرد خانواده و شیوه‌های فرزندپروری ادراک شده مادر با میانجیگری دشواری تنظیم هیجان و کمال گرایی انجام گردید.
روش: پژوهش حاضر از نوع توصیفی- همبستگی بود. جامعه آماری پژوهش شامل افراد 45-20 ساله شهر تهران بودند که در سال401-1400 برای دریافت خدمات مشاوره به کلینیک‌های روانشناسی مراجعه کردند. حجم نمونه 350 نفر بودند که با روش نمونه‎گیری هدفمند انتخاب شدند. ابزار جمع آوری اطلاعات شامل مصاحبه بالینی، پرسشنامه خودشیفتگی آمز (2008)، پرسشنامه کودک آزاری (نوربخش، 1391)، پرسشنامه عملکرد خانواده (اپشتاین و همکاران، 2007)، شیوه‌های فرزندپروری ادراک شده (گرولینگ و همکاران، 1997)، پرسشنامه دشواری در تنظیم هیجان (گروتز و رومر، 2004) و مقیاس کمال‌گرایی چند بعدی (فلت و هویت، 1991) بودند. سپس داده ها با استفاده از نرم‌افزارهای SPSS و Amos  و با روش تحلیل عاملی تأییدی و مدل معادلات ساختاری تجزیه و تحلیل شدند.
یافته‌ها: یافته‌ها نشان می‌دهد، مدل برازش یافته رگه‌های شخصیت خودشیفته 38 درصد توسط متغیرهای درون مدل تبیین شده است و ارتباط مستقیم و معناداری بین تروماهای اوایل زندگی، عملکرد خانواده، دشواری تنظیم هیجان و کمال گرایی با خودشیفتگی وجود دارد (05/0<P). علاوه بر این، تروماهای اوایل زندگی، شیوه‌های فرزندپروری ادراک شده مادر و عملکرد خانواده به صورت غیرمستقیم و با میانجی دشواری تنظیم هیجان و کمال گرایی با خودشیفتگی ارتباط داشتند (05/0<P).
نتیجه‌گیری: پژوهش حاضر نقش میانجی دشواری تنظیم هیجان و کمال گرایی در ارتباط با تروماهای اوایل کودکی، عملکرد خانواده و شیوه‌های فرزندپروری ادراک شده مادر را در تبیین خودشیفتگی مورد تأیید قرار داد.

روانشناسی اجتماعی

پیش‌بینی تصمیم‌گیری اخلاقی کادر‌‌‌‌‌‌ د‌‌رمان در شرایط غیرقطعی بر اساس مواجهه با مرگ، احتمال ابتلا و رضایت شغلی: نقش میانجی‌گری اضطراب

دوره 13، شماره 49، بهار 1402، صفحه 1-14

https://doi.org/10.22034/spr.2023.352322.1765

سروش گلبابائی، خاطره برهانی، حامد برهانی، مانا جامعی

چکیده مقدمه: هدف از پژوهش حاضر بررسی رابطه بین مواجهه با مرگ بیماران مبتلا به کرونا، احتمال ابتلای خود و خانواده به کرونا، رضایت شغلی و قضاوت اخلاقی در شرایط غیرقطعی با در نظرگیری نقش میانجی‌گری اضطراب بود. روش: پژوهش حاضر از مطالعات همبستگی و تحلیل مسیر بوده و نمونه‌گیری در بازه‌ی زمانی خرداد ماه سال 1399 طی نخستین پیک کرونا به روش در دسترس صورت گرفته است. در این تحقیق 190 نفر از کادر درمان شاغل در بیمارستان‌های مرتبط با کرونا به پرسشنامه‌های سناریوهای تصمیم‌گیری اخلاقی غیرقطعی (کریستنسن، فلکساس، کالابرسه، گوت و گومیلا، 2014)، مرتبط با احتمال ابتلا به کرونا (هایلند و همکاران، 2020)، مواجهه با مرگ‌ بیماران (موشوا و همکاران، 2021)، رضایت شغلی (آفولانی و همکاران، 2021) و اضطراب کرونا (بنهام، 2021) پاسخ دادند. داده‌ها با استفاده از آزمون همبستگی و تحلیل مسیر با استفاده از نرم‌افزارهای SPSS و AMOS تحلیل شد. یافته‌ها: همبستگی مثبت میان فایده‌گرایی و اضطراب (001/0 > p)، مشاهده‌ی مرگ (001/0 > p) و تخمین از احتمال ابتلای خود به کرونا (001/0 > p) و همچنین رابطه‌ی معکوس میان فایده‌گرایی و رضایت شغلی بود (01/0 > p). همچنین در نتایج این پژوهش اضطراب رابطه‌ی بین تخمین از احتمال ابتلا به کرونا و فایده‌گرایی را به طور کامل میانجی‌گری می‌کرد (01/0 < p)، اما در سایر روابط چنین نقشی نداشت. نتیجه‌گیری: این یافته‌ها نشان می‌دهد که شرایط مرتبط با کرونا می‌تواند، منجر به آثار شناختی و روانشناختی بر کادر درمان شده و به تبع آن بر قضاوت اخلاقی آن‌ها و نگرش آن‌ها به تخصیص خدمات اثرگذار باشد.

روانشناسی اجتماعی

بررسی رابطه بین سواد رسانه ای و اطلاعاتی معلمان و نگرش آنها به آموزش وب محور با پیشرفت تحصیلی دانش آموزان در دوران کرونا

دوره 13، شماره 49، بهار 1402، صفحه 15-28

https://doi.org/10.22034/spr.2023.367692.1788

منیژه احمدی، سعید عبدالملکی، نازیلا خطیب زنجانی

چکیده مقدمه: با همه­گیری کُوید 19 مراکز آموزشی ناگزیر به استفاده از آموزش وب محور شدند که نگرش معلمان به این نوع از آموزش و برخورداری آنها از سواد رسانه­ای و اطلاعاتی از جمله الزامات آموزش و پرورش برای تحقق پیشرفت دانش آموزان می­باشد. لذا پژوهش حاضر با هدف بررسی رابطه بین سواد رسانه ای و اطلاعاتی معلمان و نگرش آنها به آموزش وب محور با پیشرفت تحصیلی دانش آموزان در دوران کرونا انجام شد. روش: روش پژوهش توصیفی از نوع همبستگی بود. جامعه آماری شامل همه دانش آموزان پسر ابتدایی دور دوم شهرستان رباط کریم (تعداد1280 نفر) و معلمان ناحیه یک (تعداد730 نفر) که جهت تعیین تعداد نمونه با استفاده از فرمول کوکران 294 دانش آموز و 332 معلم انتخاب شدند که با توجه به شیوع کرونا و عدم دسترسی به همه افراد نمونه از روش ­نمونه‌گیری در دسترس استفاده گردید. پرسشنامه سواد رسانه‌ای یزدانی (1391)، پرسشنامه نگرش به آموزش وب محور وطن پرست و همکاران (1395)، پرسشنامه پیشرفت تحصیلی فام و تیلور (1990) در این پژوهش استفاده شد. برای تجزیه و تحلیل داده­ها از روش ضریب همبستگی پیرسون استفاده شد. یافته‌ها: نتایج حاصل نشان داد که  بین سواد رسانه‌ای و اطلاعاتی معلمان به آموزش وب محور با پیشرفت تحصیلی دانش آموزان با ضریب همبستگی 352/0 رابطه وجود دارد. همچنین بین نیاز اطلاعاتی معلمان با ضریب 626 /0، مکان­یابی اطلاعات ­معلمان با ضریب 157/0، ارزشیابی­اطلاعات ­معلمان با ضریب 266/0، سازماندهی از اطلاعات معلمان با ضریب 230/0، تبادل اطلاعات معلمان با ضریب213/0، علاقه به کار کردن در محیط مجازی معلمان با ضریب 214/0، اضطراب به کار کردن در محیط مجازی معلمان با ضریب 171/0- و بین اهمیت آموزش مجازی معلمان ضریب 133/0 با پیشرفت تحصیلی دانش آموزان در دوران کرونا در سال 1400 همبستگی مثبت وجود دارد. نتیجه‌گیری: براساس یافته­ها می‌توان نتیجه­گیری کرد که افزایش سواد رسانه‌ای و اطلاعاتی معلمان و نگرش آن‌ها به آموزش مبتنی بر وب منجر به پیشرفت تحصیلی دانش آموزان می­شود.

روانشناسی اجتماعی

تأثیر نگرش به آسیب جنسی بر آسیب جنسی در محیط کار: نقش میانجی‌گری قصد آسیب جنسی

دوره 13، شماره 49، بهار 1402، صفحه 29-44

https://doi.org/10.22034/spr.2022.326711.1715

منیره السادات حسینی، علی مهداد، مجید صفاری نیا

چکیده مقدمه: این پژوهش با هدف بررسی تأثیر ابعاد نگرش به آسیب جنسی (منفی آشکار، منفی پنهان و مثبت) بر آسیب جنسی در محیط کار با در نظر گرفتن نقش میانجی‌گری قصد آسیب جنسی انجام گرفت.
روش: روش پژوهش همبستگی از نوع مدل‌یابی معادلات ساختاری بود. جامعه آماری پژوهش را مردان شاغل سازمان‌های بانکی، بورس و بیمه در شهر تهران تشکیل داده‌اند که از میان آنها تعداد 273 نفر به شیوه در دسترس انتخاب شدند. ابزارهای پژوهش شامل پرسشنامه آسیب جنسی (فیتزجرالد، سوان و مگلی، 1995)، پرسشنامه‌های محقق‌ساخته نگرش به آسیب جنسی (حسینی، مهداد و صفاری‌نیا، 1400) و قصد آسیب جنسی (حسینی، مهداد و صفاری‌نیا، 1400) بود. داده‌ها از طریق روش‌های ضریب همبستگی پیرسون و الگوسازی معادلات ساختاری تحلیل شد.
یافته‌ها: نتایج نشان داد که بین نگرش مثبت به آسیب جنسی با قصد آسیب جنسی رابطه مثبت و معنادار و بین نگرش منفی پنهان و آشکار به آسیب جنسی با قصد آسیب جنسی رابطه منفی و معنادار وجود دارد (05/0≥p). همچنین، بین نگرش منفی پنهان و مثبت به آسیب جنسی با آسیب جنسی رابطه مثبت و معنادار وجود دارد و رابطه بین قصد به آسیب جنسی با آسیب جنسی مثبت و معنادار است (05/0≥p). علاوه بر این، نتایج الگوی معادلات ساختاری نشان داد که تأثیر مستقیم نگرش مثبت به آسیب جنسی بر قصد آسیب جنسیو قصد آسیب جنسی بر آسیب جنسی معنادار است و نتایج اثرات غیرمستقیم نیز نشان داد که تنها تأثیر غیرمستقیم نگرش مثبت آسیب جنسی بر آسیب جنسی با میانجی‌گری قصد آسیب جنسی معنا‌دار است (05/0≥p).
نتیجه‌گیری: یافته‌ها نشان داد که با افزایش نگرش مثبت به آسیب جنسی، قصد به آسیب جنسی افزایش یافته و منجر به آسیب جنسی می‌شود. بنابراین، برای پیشگیری از آسیب جنسی در محیط کار، نیاز به تغییر نگرش به آسیب جنسی و همچنین اقدامات مداخله‌ای سازمانی در جهت مقابله با تبدیل قصد به رفتار وجود دارد.