انجمن روانشناسی اجتماعی ایران پژوهش های روانشناسی اجتماعی 2251-8002 16 61 2026 05 22 Evaluation and Comparison of Smartphone Inaccessibility-Induced Fears Among Elementary School Students in Shiraz مقایسه ترس های ناشی از عدم دسترسی به تلفن هوشمند در دانش آموزان دوره ابتدایی شهر شیراز 39 56 245367 10.22034/spr.2026.522338.2131 FA مهدی محمدی دانشگاه شیراز 0000-0002-0121-5092 سیده حانیه حسینی دانشگاه شیراز 0009-0009-4929-0727 Journal Article 2025 12 09 Introduction: The use of mobile phones in education, particularly at the elementary level, can serve as an effective learning tool. However, challenges such as unequal access to technology and the need for proper supervision must also be considered. Although mobile phones offer educational benefits for elementary students, they also present various risks. This study aimed to evaluate and compare fears related to smartphone inaccessibility (nomophobia) among elementary school students in Shiraz. Four dimensions of fear were examined: fear of losing connection with others, fear of losing emotional bonds, fear of losing information, and fear of losing comfort and convenience. Method: This study employed a quantitative approach using a comparative descriptive-survey design. The population comprised all upper elementary students (grades 4–6) in Shiraz during the 2024–2025 academic year. A stratified random sample by gender was selected, including 115 male students (63%) and 67 female students (37%). Nomophobia was assessed using the Yildirim and Correia Scale (2015), a 23-item Likert-type questionnaire with four subscales: fear of losing bonds, fear of losing information, fear of losing connection, and fear of losing comfort. Content validity and reliability were confirmed via correlation coefficients and Cronbach’s alpha (total α = 0.86). Data were analyzed using one-sample t-tests, multivariate analysis of variance (MANOVA), repeated-measures ANOVA, and Bonferroni post hoc tests. Results: The results indicated that among male students, fears of losing bonds and losing information were above the benchmark mean, while fears of losing connection and losing comfort were at the benchmark level. Among female students, fears of losing connection, losing bonds, and losing comfort were above the benchmark, whereas fear of losing information was at the benchmark level. Female students scored significantly higher than males across all four fear dimensions. Fear of losing connection was identified as the predominant fear in both genders. Conclusion: The pervasive influence of smartphones on students’ daily lives necessitates comprehensive interventions encompassing educational, psychological, and family-based strategies to alleviate nomophobia-induced anxiety. The implementation of gender-specific approaches and substitute activities emerges as a pivotal component for program efficacy. مقدمه: استفاده از تلفن همراه در حوزه آموزش، به ویژه در مقطع ابتدایی، میتواند به عنوان یک ابزار یادگیری مؤثر عمل کند، با این حال، چالش‌هایی مانند دسترسی نابرابر به فناوری و نیاز به نظارت بر استفاده صحیح از آن‌ها نیز وجود دارد که باید مورد توجه قرار گیرد. استفاده از تلفن همراه در بین دانش‌آموزان ابتدایی با وجود مزایای آموزشی، چالش‌ها و آسیب‌های متعددی به همراه دارد. این پژوهش با هدف ارزیابی و مقایسه ترس‌های ناشی از عدم دسترسی به تلفن هوشمند در دانش‌آموزان دوره ابتدایی شهر شیراز انجام شد. روش: این پژوهش با طرح کمی و روش توصیفی – پیمایشی از نوع مقایسه ای انجام شد. جامعه آماری شامل کلیه دانش‌آموزان دوره دوم ابتدایی شهر شیراز در سال تحصیلی 1404-1403 بود. نمونه‌گیری به روش تصادفی طبقه‌ای 115 دانش‌آموز پسر و 67 دانش‌آموز دختر انتخاب شدند. برای سنجش نوموفوبیا از مقیاس یلدریم و کوریا (2015) با چهار بعد ترس از دست دادن پیوندها، اطلاعات، ارتباط با دیگران و از دست دادن آرامش و راحتی استفاده شد. روایی محتوایی و پایایی ابزار با استفاده از ضریب همبستگی و آلفای کرونباخ تأیید شد. داده‌ها با استفاده از آزمون تی تک‌نمونه‌ای، تحلیل واریانس چندمتغیره و آزمون تحلیل واریانس اندازه گیری های مکرر و تعقیبی بونفرونی تحلیل شدند. یافته ها: یافته‌ها نشان داد که در دانش آموزان پسر، ترس از دست دادن پیوندها و اطلاعات بالاتر از میانگین معیار و ترس از دست دادن ارتباط با دیگران و از دست دادن آرامش و راحتی در حد معیار بود و در دانش آموزان دختر، ترس از دست دادن ارتباط با دیگران، پیوند با دیگران و آرامش و راحتی بالاتر از حد معیار و ترس از دست دادن اطلاعات در حد معیار بود. دانش‌آموزان دختر به‌طور معنی داری در هر 4 بعد ترس از عدم دسترسی به تلفن همراه بالاتر از پسران بودند. ترس از دست دادن ارتباط با دیگران به عنوان ترس غالب در دانش آموزان دختر و پسرشناسایی شد. نتیجه گیری: با توجه به نقش پررنگ تلفن‌های هوشمند در زندگی دانش‌آموزان، مداخلات آموزشی، روان‌شناختی و خانواده محور می‌توانند به کاهش اضطراب ناشی از نوموفوبیا کمک کنند. تمرکز ویژه بر نیازهای جنسیتی و فعالیت‌های جایگزین کلید موفقی برای کارایی برنامه هستند.

https://www.socialpsychology.ir/article_245367_be235fd087152a78b669a188c69e125c.pdf