انجمن روانشناسی اجتماعی ایران پژوهش های روانشناسی اجتماعی 2251-8002 16 62 2026 07 23 Predicting Social Intelligence from Self-Esteem and Spiritual Intelligence: The Mediating Role of Cognitive Flexibility مدل‌سازی معادلات ساختاری هوش اجتماعی بر اساس خودارزشمندی و هوش معنوی با نقش میانجی انعطاف‌پذیری شناختی 91 108 252629 10.22034/spr.2026.560236.2223 FA علی افشاری دانشیار، گروه روان شناسی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه مراغه، مراغه، ایران. 0000-0002-3720-6542 حسن عبداله زاده دانشیار، گروه روان شناسی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران. 0000-0002-3413-3800 آرزو جانجان دانش آموخته کارشناسی ارشد، گروه روان شناسی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه مراغه، مراغه، ایران. Journal Article 2025 11 23 Introduction: Social intelligence is essential for students' academic success and psychological growth; however, the mediating role of cognitive flexibility in the relationships between self-esteem, spiritual intelligence, and social intelligence has been understudied. The present study aimed to address this gap by examining these relationships, with cognitive flexibility as a mediator. Method: This cross-sectional, correlational study examined the direct and indirect relationships among the variables using structural equation modeling (SEM). The statistical population comprised all 723 male upper secondary school students in Maragheh, Iran, during the 2024–2025 academic year. A sample of 256 participants was determined using Soper’s a priori sample size calculator for structural equation models and selected via simple random sampling. Data were collected using the Tromsø Social Intelligence Scale (Silvera et al., 2001), the Self-Esteem Scale (Crocker et al., 2003), the Spiritual Intelligence Scale (King, 2008), and the Cognitive Flexibility Inventory (Dennis & Vander Wal, 2010). Data were analyzed using SPSS version 26 and AMOS version 24. Results: The proposed model demonstrated good fit to the data (CFI > 0.90, RMSEA < 0.08, SRMR < 0.08). Self-esteem (β = 0.182), spiritual intelligence (β = 0.293), and cognitive flexibility (β = 0.213) had significant, positive direct effects on social intelligence (p < 0.01). Furthermore, cognitive flexibility significantly mediated the indirect effects of self-esteem (0.028) and spiritual intelligence (0.070) on social intelligence (p < 0.01). Conclusion: The findings indicate that enhancing self-esteem, spiritual intelligence, and cognitive flexibility can directly and indirectly improve students' social intelligence, thereby facilitating better communication skills, social interactions, and school adjustment. Accordingly, school-based educational programs designed to boost self-esteem, cultivate spiritual intelligence, and strengthen cognitive flexibility are recommended to promote students' mental health and academic success. مقدمه: هوش اجتماعی نقش مهمی در سازگاری و موفقیت تحصیلی دانش‌آموزان دارد، اما عوامل روان‌شناختی مؤثر بر آن، به‌ویژه نقش میانجی سازوکارهای شناختی، هنوز به‌طور کامل روشن نیست. بر این اساس، پژوهش حاضر با هدف تبیین نقش خودارزشمندی و هوش معنوی در هوش اجتماعی با درنظرگرفتن میانجی‌گری انعطاف‌پذیری شناختی انجام شد. روش: این مطالعه از نوع توصیفی-همبستگی و کاربردی بود و روابط مستقیم و غیرمستقیم بین متغیرها با استفاده از مدل‌سازی معادلات ساختاری (SEM) مورد بررسی قرار گرفت. جامعه آماری شامل 723 دانش‌آموز پسر دوره متوسطه دوم شهر مراغه در سال تحصیلی ۱۴۰۳–۱۴۰۴ بود. حجم نمونه 256 نفر بر اساس محاسبه‌گر ساپر برای مدل معادلات ساختاری تعیین و با روش نمونه‌گیری تصادفی ساده انتخاب گردید. ابزارهای گردآوری داده‌ها شامل پرسشنامه هوش اجتماعی ترومسو (۲۰۰۱)، پرسشنامه خودارزشمندی کروکر و همکاران (۲۰۰۳)، پرسشنامه هوش معنوی کینگ (۲۰۰۸) و پرسشنامه انعطاف‌پذیری شناختی دنیس و وندوال (۲۰۱۰) بودند. تحلیل داده‌ها با استفاده از نرم‌افزارهای SPSS نسخه 26 و AMOS نسخه 24 و از مدل‌سازی معادلات ساختاری شد. یافته ها: یافته‌ها نشان داد که مدل از برازش مطلوب برخوردار بود (08/0SRMR< ،08/0 RMSEA< ،0/90CFI> ). همچنین، خودارزشمندی )182/0(β =، هوش معنوی )293/0 (β =و انعطاف‌پذیری شناختی )213/0 (β =همگی اثر مستقیم مثبت و معناداری بر هوش اجتماعی داشتند (01/0p <). اثر غیرمستقیم خودارزشمندی (028/0) و هوش معنوی (070/0) از طریق انعطاف‌پذیری شناختی نیز معنادار گزارش شد (01/0p <). نتیجه‌گیری: نتایج این پژوهش نشان داد که خودارزشمندی، هوش معنوی و انعطاف‌پذیری شناختی نقش مهمی در تبیین هوش اجتماعی دانش‌آموزان دارند. اثرات مستقیم و غیرمستقیم این متغیرها بیانگر آن است که هوش اجتماعی نه‌تنها تحت تأثیر ویژگی‌های فردی و معنوی قرار دارد، بلکه سازوکارهای شناختی نیز در تقویت آن نقش واسطه‌ای ایفا می‌کنند. بر این اساس، تقویت هم‌زمان این سه سازه می‌تواند به بهبود مهارت‌های ارتباطی، افزایش سازگاری اجتماعی و ارتقای عملکرد تحصیلی دانش‌آموزان منجر شود. این یافته‌ها ضرورت طراحی مداخلات آموزشی چندبعدی در مدارس را برجسته می‌سازد.

https://www.socialpsychology.ir/article_252629_b6e2c90c95e9a5e756dd235615fbbdac.pdf