انجمن روانشناسی اجتماعی ایران پژوهش های روانشناسی اجتماعی 2251-8002 16 62 2026 07 23 Modeling Emotional Processing Styles in Individuals with a History of Substance Use Relapse: The Roles of Attentional Bias, Social Support, and Craving مدل‌یابی سبک‌های‌پردازش‌هیجانی معتادان با سابقه بازگشت براساس سوگیری‌توجه و حمایت‌اجتماعی با میانجی‌گری وسوسه سوء‌مصرف 191 206 252635 10.22034/spr.2025.522262.2130 FA اسمعیل حسن زاده دانشجوی دکتری تخصصی، گروه روانشناسی، واحد تنکابن، دانشگاه آزاد اسلامی، تنکابن، ایران. 0000-0001-6119-0539 شهنام ابوالقاسمی دانشیار، گروه روانشناسی، واحد تنکابن، دانشگاه آزاد اسلامی، تنکابن، ایران. عبدالحسن فرهنگی استادیار، گروه روانشناسی، واحد تهران شمال، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران. Journal Article 2025 09 15 <strong>Introduction</strong>: Substance use disorder (SUD) is a complex phenomenon with wide-ranging consequences for mental health, family dynamics, and social functioning. This study aimed to model the emotional processing styles of individuals with a history of SUD relapse, examining the roles of attentional bias and perceived social support, with substance use craving serving as a mediating variable.<br><strong>Method:</strong> This descriptive-correlational study utilized structural equation modeling (SEM). The sample comprised 201 individuals with a history of SUD relapse recruited from treatment centers in Gilan Province, Iran, via simple random sampling between 2021 and 2022. Data were collected using the Substance Use Craving Questionnaire (Fadardi et al., 2008), the Attentional Bias Questionnaire (Shostrom, 1996), the Emotional Processing Style Questionnaire (Baker et al., 2010), and the Social Support Appraisals Questionnaire (Vaux et al., 1986). Data analyses were conducted using SPSS (Version 16) and LISREL (Version 8.80).<br><strong>Results:</strong> The results indicated that the proposed structural model demonstrated a good fit. Attentional bias and social support exhibited direct, positive effects on substance use craving, and craving, in turn, significantly influenced emotional processing styles. Additionally, social support demonstrated a moderating effect on the relationship between attentional bias and craving. Specifically, dysfunctional emotional processing styles (p < .01) and attentional bias (p < .05) had direct, significant effects on substance use craving.<br><strong>Conclusion:</strong> The findings highlight the pivotal role of craving in the relapse process. Maladaptive emotional processing styles and heightened attentional bias increase vulnerability to relapse. Conversely, robust social support serves as a protective factor and should be integrated as a core component of relapse prevention interventions. <strong><span lang="FA">مقدمه: </span></strong><span lang="FA">اعتیاد پدیده‌ایست پیچیده، که پیامدهای گسترده‌ای بر سلامت روان و وضعیت خانوادگی و اجتماعی دارد. هدف پژوهش حاضر، مدل‌یابی سبک‌های‌پردازش‌هیجانی معتادان با سابقه بازگشت بر اساس سوگیری‌توجه و حمایت‌اجتماعی با میانجی‌گری وسوسه سوء‌مصرف مواد است.</span><br><strong><span lang="FA">روش: </span></strong><span lang="FA">این پژوهش توصیفی-همبستگی با مدل‌یابی معادلات ساختاری انجام شد. جامعه آماری شامل 201 نفر از معتادان مراکز ترک اعتیاد گیلان بود که به روش تصادفی ساده در بازه 12/04/1400 تا 12/04/1401 انتخاب شدند. ابزار گردآوری داده‌ها عبارت بودند از پرسشنامه‌های وسوسه مصرف مواد پس از ترک فدردی و همکاران (1387)، سوگیری‌توجه شوسترم (1375)، سبک‌های‌پردازش‌هیجانی باکر و همکاران (2010) و حمایت‌اجتماعی واکس و همکاران (1986). داده‌ها با نرم‌افزارهای </span><span dir="LTR">SPSS 16</span> <span lang="FA">و </span><span dir="LTR">LISREL V8.80</span> <span lang="FA">تحلیل شدند.</span><br><strong><span lang="FA">یافته‌ها: </span></strong><span lang="FA">نتایج نشان داد سوگیری‌توجه و حمایت‌اجتماعی به طور مستقیم و مثبت بر وسوسه سوءمصرف اثر دارند و وسوسه نیز سبک‌های‌پردازش‌هیجانی معتادان را متأثر می‌سازد. حمایت‌اجتماعی نقش تعدیل‌کننده در رابطه سوگیری‌توجه و وسوسه داشت. کلیه مسیرها معنادار بودند و شاخص‌های برازش مدل، تناسب مطلوب را نشان دادند. همچنین سبک‌های ناکارآمد پردازش هیجانی در سطح 01/0</span><span lang="FA">≥</span><span dir="LTR">P</span><span lang="FA"> و سوگیری‌توجه در سطح 05/0</span><span lang="FA">≥</span><span dir="LTR">P</span><span lang="FA"> تأثیر مستقیم و معنادار بر وسوسه مصرف داشتند.</span><br><strong><span lang="FA">نتیجه‌گیری: </span></strong><span lang="FA">یافته‌ها بیانگر نقش کلیدی وسوسه در بازگشت به اعتیاد هستند. سبک‌های ناکارآمد پردازش هیجانی همراه با سوگیری‌توجه منفی، احتمال عود را افزایش می‌دهند؛ درحالی‌که حمایت‌اجتماعی می‌تواند به‌عنوان راهبردی مؤثر در پیشگیری از بازگشت اعتیاد به کار گرفته شود. </span> https://www.socialpsychology.ir/article_252635_3b444552a6b1604c064a67eb841525d7.pdf