موضوعات = روانشناسی اجتماعی
روانشناسی اجتماعی

فراتحلیل اثربخشی درمان پذیرش و تعهد بر ابعاد روانی-اجتماعی بیماران مبتلا به دیابت نوع 2 در ایران

دوره 14، شماره 55، پاییز 1403، صفحه 1-20

https://doi.org/10.22034/spr.2024.448736.1935

فاطمه عیسی زاده، اسحق رحیمیان بوگر

چکیده مقدمه: با توجه ‌به اندازه اثر متفاوت درمان پذیرش و تعهد در کاهش مشکلات مبتلایان به دیابت نوع 2 در پژوهش‌های گوناگون، هدف پژوهش حاضر، تعیین اندازه اثر ترکیبی درمان پذیرش و تعهد بر ابعاد روانی-اجتماعی  بیماران مبتلا به دیابت نوع 2 در ایران بود.
روش‌: روش آماری پژوهش حاضر، روش فراتحلیل بود. جامعه آماری شامل کلیه پژوهش‌های انجام شده بین سال‌های 1392 تا 1402 (86 عدد) بود که اثربخشی درمان پذیرش و تعهد را بر ابعاد روانی- اجتماعی مبتلایان به دیابت نوع 2 بررسی کرده بودند. از بین 86 پژوهش بر اساس ملاک‌های ورود و خروج و دارا بودن اطلاعات مورد نیاز 30 پژوهش وارد مطالعه حاضر شدند.
یافته‌ها: میزان اندازه اثر درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد بر مبتلایان به دیابت نوع 2، 178/1 به دست آمد که مقداری بسیار قوی می‌باشد. میانگین اندازه اثر در متغیرهای مربوط به ابعاد روانی-اجتماعی با مؤلفه­ ی بارز روانشناختی، 187/1 و در متغیرهای مربوط به ابعاد روانی-اجتماعی با مؤلفه­ ی بارز اجتماعی، 791/0 به دست آمد که به ترتیب نشانگر اندازه اثر بسیار قوی برای ابعاد روانی-اجتماعی با مؤلفه­ ی بارز روانشناختی و اندازه اثر قوی برای ابعاد روانی- اجتماعی با مؤلفه­ ی بارز اجتماعی است.
نتیجه‌گیری: درمان پذیرش و تعهد تأثیر بسزایی در بهبود ابعاد روانی- اجتماعی مبتلایان به دیابت نوع 2 دارد. همچنین تأثیر این درمان بر ابعاد روانی-اجتماعی با مؤلفه­ ی بارز روانشناختی بیشتر از ابعاد روانی-اجتماعی با مؤلفه­ ی بارز اجتماعی می‌باشد.

روانشناسی اجتماعی

ساخت و اعتباریابی یک محتوای آموزشی انگیزش-محور با هدف افزایش رفتار صرفه‌جویی برق؛ یک مطالعه کیفی

دوره 14، شماره 55، پاییز 1403، صفحه 21-36

https://doi.org/10.22034/spr.2024.447975.1929

مراد عبدی ورمزان، محمدنقی فراهانی، حمید خانی پور، مجید صفاری نیا

چکیده مقدمه: رفتار صرفه­ جویی برق یکی از راهکارهای مهم در کاهش مصرف برق است. هدف از این پژوهش، ساخت و اعتباریابی یک محتوای آموزشی برای آموزش رفتار صرفه­ جویی برق بود.
روش: روش مورد استفاده در این پژوهش، تحلیل مضامین و انطباق یافته‌ها با یک مدل‌ بومی بود. برای این منظور در گام اول از مقالات منتشرشده در تارنماهای علمی در بین سال­های 2010 تا 2020 مرتبط با رفتار صرفه­ جویی برق استفاده شد. نمونه مورد بررسی شامل 103 مقاله بود. در گام دوم یافته­ های حاصل از بررسی مقالات با ارکان مدل پیشنهادی عبدی­ورمزان و همکاران (1399 و 1401) ترکیب و شبکه مضامین مشتمل بر یافته­ های گام اول و مدل مذکور ترسیم گردید. در گام سوم، یک محتوای آموزشی با پوشش مضامین استخراج‌ شده و ارکان مدل پیشنهادی عبدی­ ورمزان و همکاران (1399 و 1401) تهیه گردید. در گام چهارم برای سنجش روایی محتوا از نظر 28 نفر از متخصصان حوزه­ های مرتبط استفاده شد. در گام پنجم، محتوای آموزشی از طریق مصاحبه با 6 نفر از صاحب‌نظران در حوزه آموزش و روان­شناسی اجتماعی مورد بررسی مجدد قرار گرفت.
یافته‌ها: یافته‌های پژوهش شامل استخراج ۴۲۲ مفهوم پایه بود که در قالب 17 مضمون سازمان­دهنده طبقه‌بندی‌شده و همگی مضمون فراگیر رفتار صرفه­ جویی برق را تشکیل می­دادند. محتوای آموزشی در 8 جلسه 90 دقیقه‌ای تدوین و اعتبار سنجی گردید و اعتبار آن مورد تائید خبرگان قرار گرفت.
نتیجه‌گیری: این برنامه می­تواند به عنوان یک منبع جامع و ابزاری کارآمد در آموزش رفتار صرفه­ جویی برق مورد استفاده نهادها و متولیان امر باشد.

روانشناسی اجتماعی

پیش‌بینی اعتیاد به اینترنت براساس انواع چشم‌انداز ‌زمانی و الگوهای روابط‌موضوعی در دانش‌آموزان

دوره 14، شماره 55، پاییز 1403، صفحه 37-48

https://doi.org/10.22034/spr.2024.429237.1928

سیده یاسمن حسینی، زهره رافضی

چکیده مقدمه: نگرش فرد نسبت به زمان و روابط کودکی وی می­تواند نقش مهمی در تمایلات رفتاری هنجار، نابهنجار و ‌در نتیجه رفتارهای اعتیادی وی داشته باشد؛ بنابراین هدف از این پژوهش پیش­بینی اعتیاد به اینترنت براساس انواع  چشم­انداز زمانی و الگوهای روابط موضوعی بود.
روش: روش پژوهش حاضر توصیفی از نوع همبستگی بود و جامعه آماری این پژوهش تمامی دانش­آموزان دختر دوره اول متوسطه شهر تهران در سال تحصیلی1400-1401 بودند که از میان آنها 311 نفر با شیوه نمونه گیری در دسترس به عنوان نمونه پژوهشی انتخاب شدند. داده­های پژوهش از طریق پرسشنامه­های اعتیاد به اینترنت (یانگ، 1998)، چشم­انداز زمانی(زیمباردو، 1999) و روابط موضوعی(بل، 1995) جمع آوری شدند و با استفاده از ضریب همبستگی پیرسون و رگرسیون چند متغیره مورد تحلیل قرار گرفتند.
یافته­ ها: نتایج حاصل از تحلیل داده­ ها نشان داد که  از چشم ­اندازهای زمانی، حال لذت­گرا، گذشته­ گرایی مثبت و آینده­ نگری هدفمند، و از روابط موضوعی خودمحوری توانستند اعتیاد به اینترنت را در دانش­ آموزان دختر به طور معناداری پیش­بینی ­کنند. رابطه بین اعتیاد به اینترنت و چشم ­انداز زمانی حال( لذت گرا و جبرگرا) ، گذشته­ گرایی منفی با اعتیاد به اینترنت، مثبت و معنادار و با سایر چشم ­اندازهای زمانی منفی و معنادار بود. رابطه بین اعتیاد به اینترنت و همه الگوهای روابط­ موضوعی یعنی خودمحوری، بیگانگی و بی­ کفایتی اجتماعی و دلبستگی ناایمن نیز مثبت و معنادار بود (0.05≥ P).
نتیجه ­گیری:  با توجه به تأیید نقش چشم‌انداز زمانی و روابط­ موضوعی در پیش ­بینی اعتیاد به اینترنت افراد، پیشنهاد می­ شود در پیشگیری از اعتیاد به اینترنت به این متغیرها بیشتر توجه شود.

روانشناسی اجتماعی

ارائه مدل گرایش به ‌مصرف سیگار دانشجویان براساس تنظیم هیجان و حمایت اجتماعی ادراک‌شده با نقش میانجیگری فرسودگی تحصیلی

دوره 14، شماره 55، پاییز 1403، صفحه 49-70

https://doi.org/10.22034/spr.2024.440494.1912

سیف الله آقاجانی، سیده خدیجه امیریان، شایان نوری لاسکی، رقیه خادمی، محمد زارعی نوروزی

چکیده مقدمه: مصرف سیگار عموماً از دوران جوانی شروع شده و این موضوع موجب گردیده تا هر ساله هزاران جوان درگیر مصرف آن شوند. شیوع بالای مصرف آن و پیامدهای آسیب ­زای آن بررسی عوامل مؤثر بر آن را ضروری می ­سازد؛ بنابراین پژوهش حاضر با هدف بررسی نقش واسطه­ ای فرسودگی تحصیلی در رابطه بین تنظیم هیجان و حمایت اجتماعی ادراک‌شده با گرایش به مصرف سیگار دانشجویان انجام شد.
روش: این مطالعه از نظر هدف کاربردی و از نظر روش پژوهش برحسب گردآوری اطلاعات همبستگی از نوع معادلات ساختاری بود. جامعه آماری پژوهش شامل کلیه ­ی دانشجویان دختر و پسر دانشگاه محقق اردبیلی در سال تحصیلی 1402- 1401 بود که از بین آن‌ها تعداد 326 نفر با روش نمونه‌گیری در دسترس انتخاب شدند. شرکت‌کنندگان به پرسشنامه­ های گرایش به مصرف سیگار، تنظیم هیجان (ERQ)، حمایت اجتماعی ادراک‌شده (MPSS) و فرسودگی تحصیلی (MBI) که به‌صورت آنلاین در اختیار آن‌ها قرار گرفته بود، پاسخ دادند. تحلیل داده‌ها با روش‌های آماری توصیفی، ضریب همبستگی پیرسون و معادلات ساختاری و با نرم‌افزارهای Spss-24 و Amos-24 انجام شد.
یافته­ ها: نتایج نشان داد که الگوی پیشنهادی پژوهش دارای برازش مناسبی بوده و تنظیم هیجان و حمایت اجتماعی فقط به ­شکل غیرمستقیم و با میانجیگری فرسودگی تحصیلی بر گرایش به مصرف سیگار اثرگذار هستند (5/1=  χ2/df، 04/0=  RMSEA، 04/0= SRMR، 96/0= GFI، 94/0= AGFI، 97/0 = CFI).
نتیجه­ گیری: پژوهش حاضر نشان داد، جهت پیشگیری از گرایش به مصرف سیگار در دانشجویان بررسی فشارهای تحصیلی حائز اهمیت فراوانی است.

روانشناسی اجتماعی

تدوین مدل ساختاری قربانی شدن سایبری بر اساس اعتیاد به اینترنت و حمایت اجتماعی ادراک شده با نقش واسطه‌ای ویژگی‌های شخصیتی

دوره 14، شماره 55، پاییز 1403، صفحه 71-86

https://doi.org/10.22034/spr.2024.441676.1915

اصغر کامران، سید رضا میرمهدی، زهرا قاضی سعیدی

چکیده مقدمه: قربانی شدن سایبری از جمله آسیب‌های نوین جامعه امروزی به حساب می‌آید. هدف پژوهش حاضر، تدوین مدل ساختاری قربانی شدن قلدری سایبری براساس حمایت اجتماعی ادراک شده و اعتیاد به اینترنت با نقش واسطه‌ای ویژگی‌های شخصیتی بود.
روش: جامعه آماری این پژوهش شامل دانش آموزان دختر متوسطه دوم شهرستان خوانسار بود که ۱۷۰ نفر با استفاده از نمونه گیری تصادفی خوشه‌ای مشخص شدند و ابزار گردآوری اطلاعات ۴ پرسشنامه استاندارد قربانی شدن سایبری آنتانیادو و همکاران (۲۰۱۶)، اعتیاد به اینترنت یانگ (۱۹۹۸)، حمایت اجتماعی ادراک شده زمن و همکاران (۱۹۹۸) و فرم کوتاه ویژگی‌های شخصیتی کاستا و مک کری (۱۹۸۵) بودند.
یافته‌ها:  داده‌ها با استفاده از نرم افزار AMOS نشان داد که اعتیاد به اینترنت رابطه معنادار و معکوس بر مسئولیت‌پذیری و رابطه معنادار و مستقیم بر روان‌آزرده‌گرایی دارد. حمایت اجتماعی ادراک شده نیز رابطه معنادار مستقیم بر مسئولیت‌پذیری و برون‌گرایی دارد. خرده مقیاس روان‌آزرده‌گرایی رابطه مستقیم و معنادار بر قربانی شدن سایبری دارد و در نهایت عامل مسئولیت‌پذیری و برون‌گرایی به عنوان عامل میانجی با اعتیاد به اینترنت و حمایت اجتماعی، بر قربانی شدن سایبری رابطه معنادار دارند و رابطه غیر مستقیم سایر خرده مقیاس‌ها معنی‌دار نبود.
نتیجه‌گیری: بنابراین نتیجه گیری می شود که افرادی که قربانی سایبری می شوندوقتی اعتیاد به اینترنت پیدا می کنند مسئولیت پذیری آنها کم می شود وروان آزردگی آنان بیشتر می شودو هرچه قدر حمایت اجتماعی آنان بیشتر باشد مسئولیت پذیری و برون گرایی بیشتر می شودو همچنین افراد روان آزرده بیشتر قربانی سایبری می شوند ودرنهایت می توان نتیجه گرفت که عامل مسئولیت پذیری و برون گرایی به صورت غیرمستقیم با اعتیاد به اینترنت و حمایت اجتماعی در قربانی شدن سایبری اثرگذار هستند.

روانشناسی اجتماعی

ارتباط صفات پنجگانه تاریک شخصیت و قلدری مجازی با تعدیل‌گری نظریه ذهن در دانشجویان

دوره 14، شماره 55، پاییز 1403، صفحه 87-100

https://doi.org/10.22034/spr.2024.447251.1938

بهرام پیمان نیا، هانیه آشتاب، فاطمه تابش

چکیده مقدمه: صفات تاریک شخصیت بستر طیف گسترده‌ای از آسیب‌های اجتماعی نظیر قلدری مجازی را فراهم می‌کند. از این رو هدف این مطالعه بررسی ارتباط صفات پنجگانه تاریک شخصیت و قلدری مجازی با توجه به نقش تعدیل‌گر نظریه ذهن در دانشجویان بود.
 روش: پژوهش حاضر از نوع توصیفی- همبستگی است. جامعه آماری پژوهش را کلیه دانشجویان شاغل به تحصیلِ دانشگاه‌های مختلف کشور در سال تحصیلی 1402-1401 تشکیل می‌دهند که از بین آن‌ها 426 نفر با روش نمونه گیری تصادفی انتخاب گردید. ابزارهای پژوهش شامل پرسشنامه صفات تاریک شخصیت، پرسشنامه قلدری مجازی و آزمون کامپیوتری نظریه ذهن در سامانه مجازی پرسلاین بود. داده‌ها با استفاده از روش رگرسیون سلسله مراتبی تعدیلی تحلیل شدند.
یافته ها: نتایج حاصل از پژوهش نشان می‌دهد که رابطه مثبت صفات ماکیاولی، ضداجتماعی، دیگرآزاری و کینه‌جویی با قلدری مجازی و رابطه منفی صفت خودشیفتگی با قلدری مجازی معنادار می‌باشد (001/0P=). علاوه براین نتایج حاکی از نقش تعدیل‌گر نظریه ذهن در روابط صفات دیگرآزاری و کینه‌جویی با قلدری مجازی است (001/0P=). به عبارتی روابط بین صفات تاریک کینه‌جویی و دیگرآزاری با قلدری مجازی زمانی قوی تر است که نظریه ذهن پایین باشد.
نتیجه گیری: در مجموع با توجه به نتایج پژوهش حاضر  به نظر می‌رسد ارتقای نظریه ذهن بتواند به عنوان یک عامل محافظت‌کننده در پیشگیری از آزارگری مجازی موثر باشد.

روانشناسی اجتماعی

نقش احساس تنهایی، اضطراب اجتماعی و هیجان‌خواهی در پیش بینی اعتیاد به اینترنت دانشجویان

دوره 14، شماره 55، پاییز 1403، صفحه 101-112

https://doi.org/10.22034/spr.2024.448030.1930

زهرا کرمانی مامازندی، ریحانه ابوترابی

چکیده مقدمه: برخی از آثار منفی اینترنت به عنوان تکنولوژی پیشرفته، اعتیاد به اینترنت است که عوامل متنوعی در آن نقش دارد. بنابراین هدف پژوهش حاضر بررسی نقش احساس تنهایی، اضطراب اجتماعی و هیجان­خواهی در پیش بینی اعتیاد به اینترنت دانشجویان بود.
روش: پژوهش حاضر توصیفی و از نوع  مطالعات همبستگی می­باشد. به این منظور ۲۶۹ نفر از دانشجویان دختر و پسر خوابگاهی دانشگاه دولتی نیشابور به روش نمونه­ گیری خوشه ­ای تصادفی چند مرحله ­ای انتخاب شدند و پرسشنامه­ های اعتیاد به اینترنت یانگ (1998)، احساس­ تنهایی راسل (1980)، اضطراب اجتماعی متیک و کلارک (1989) و هیجان­خواهی زاکرمن (1978) را تکمیل کردند.
یافته­ ها: به منظور تحلیل داده ­ها از روش­های همبستگی پیرسون، تحلیل رگرسیون به روش گام­ به­ گام استفاده شد. نتایج همبستگی پیرسون نشان داد که بین احساس تنهایی و اعتیاد به اینترنت رابطه معناداری وجود دارد. همچنین اضطراب اجتماعی با اعتیاد به اینترنت رابطه مستقیم و معناداری دارد  و بین تمام مؤلفه‌های هیجان­خواهی و اعتیاد به اینترنت رابطه مستقیم و معناداری وجود داشت. علاوه بر آن نتایج تحلیلی رگرسیون نشان داد، مؤلفه احساس تنهایی ٪۸ واریانس اعتیاد به اینترنت را تبیین نمود. در گام دوم اضطراب اجتماعی ۹٪ از واریانس را تبیین نمودند و در مجموع سه متغیر۱۱٪ از واریانس اعتیاد به اینترنت را تبیین نمودند.
نتیجه­ گیری: با توجه به یافته­ه ای پژوهش به نظر می­رسد، هر سه متغیر احساس­ تنهایی، اضطراب ­اجتماعی و هیجان­خواهی در پیش ­بینی سلامت اجتماعی دانشجویان نقش دارند. نظر به یافته ­ها پیشنهاد می­شود، ضمن فراهم کردن امکانات و شرایط مشاوره مناسب و مؤثر برای دانشجویان، دلایل ایجاد احساس­ تنهایی در آنها شناسایی و با ارائه­ ی راهکارهای مناسب در جهت کاهش آن از بروز، عوارضی نظیر اعتیاد به اینترنت جلوگیری شود.

روانشناسی اجتماعی

پیش‌بینی گرایش به مصرف مواد بر اساس میزان انسجام خود با میانجیگری خودشفقت‌ورزی دانش‌آموزان پایه دهم متوسطه پسرانه کامیاران

دوره 14، شماره 55، پاییز 1403، صفحه 113-124

https://doi.org/10.22034/spr.2024.428421.1937

محسن فاتحی، سیف اله رحمانی

چکیده مقدمه: نوجوانی از نظر شروع احتمالی سوءمصرف مواد مخدر دوره خاص و آسیب‌پذیر می‌باشد و شناخت عواملی که مانع گرایش به مواد مخدر اهمیت بالایی دارد؛ بنابراین این پژوهش باهدف پیش‌بینی گرایش به مصرف مواد بر اساس میزان انسجام خود با میانجیگری خودشفقت‌ورزی دانش‌آموزان پایه دهم متوسطه پسرانه کامیاران انجام گرفت.
روش: روش پژوهش توصیفی از نوع همبستگی بود. جامعه آماری پژوهش کلیه دانش‌آموزان پایه دهم شهر کامیاران بودند که در سال تحصیلی 1402-1401- مشغول به تحصیل بودند. روش نمونه‌گیری تصادفی خوشه‌ای بود. طبق این روش 230 دانش‌آموز به‌عنوان نمونه انتخاب شدند. ابزارهای مورد استفاده سه پرسش‌نامه‌ی آمادگی به اعتیاد (زرگر و همکاران، 1385)، پرسشنامه شفقت خود (نف، 2003)، مقیاس احساس انسجام (آنتونووسکی، 1987) برای جمع‌آوری داده‌ها بود. برای تجزیه‌وتحلیل داده‌ها از ضریب همبستگی پیرسون و مدل‌سازی معادلات ساختاری استفاده شد.
یافته‌ها: نتایج حاصل از پژوهش نشان داد که انسجام خود بر گرایش به مصرف مواد تأثیر منفی و معناداری دارد. همچنین خودشفقت‌ورزی بر گرایش به مصرف مواد تأثیر منفی و معناداری(001/0˂p) دارد. تأثیر میانجیگری خودشفقت‌ورزی در رابطة میزان انسجام به خود و گرایش به مصرف مواد تأیید شد. در مسیر بخصوص و موجود در این فرضیه، مقدار تأثیر غیرمستقیم میزان انسجام به خود بر گرایش به مصرف مواد برابر با 20/. - برآورد شده است که در سطح 001/0 معنادار شد.
نتیجه‌گیری: باتوجه ‌به نتایج می‌توان نتیجه گرفت که با افزایش مهارت انسجام خود و نیز خودشفقت‌ورزی در دانش‌آموزان می‌توان گرایش به مصرف مواد را در دانش‌آموزان کاهش داد.

روانشناسی اجتماعی

پیش‌بینی اعتیاد به تلفن همراه بر اساس احساس تنهایی و اضطراب اجتماعی در دانش‌آموزان دختر دوره متوسطه مدارس استعداد درخشان

دوره 14، شماره 55، پاییز 1403، صفحه 125-137

https://doi.org/10.22034/spr.2024.450521.1941

سیده مریم سیدی نسب، سوسن بهرامی

چکیده مقدمه: امروزه وابستگی به تلفن همراه و تأثیر منفی آن بر زندگی روزانه افراد، بروز آسیب‌های ذهنی، جسمی‌‌ و اجتماعی را در پی داشته است. لذا پژوهش حاضر، با هدف پیش‌بینی اعتیاد به تلفن همراه بر اساس احساس ‌تنهایی و اضطراب اجتماعی در دانش‌آموزان دختر دوره متوسطه دوم انجام شد.
روش: این مطالعه توصیفی- همبستگی بود. جامعه آماری کلیه دانش‌آموزان دختر دوره متوسطه دوم مدارس استعدادهای درخشان شهر مشهد در سال تحصیلی ۱۴۰۲ – ۱۴۰۱ بود (1500N=) که 336 نفر با روش نمونه­ گیری تصادفی خوشه­ای چندمرحله ­ای انتخاب شدند. داده‌ها از طریق پرسشنامه­ های استاندارد‌ اعتیاد به تلفن همراه لیونگ (۲۰۰۸)، احساس‌ تنهایی‌دی‌تاماسو (۲۰۰۴)، اضطراب اجتماعی پاکلک و ویدک (۲۰۰۸) گردآوری و با استفاده از آزمون رگرسیون چندگانه و تحلیل مسیر تجزیه و تحلیل شدند.
یافته‌ها: نتایج ضریب همبستگی نشان داد که ابعاد احساس تنهایی و اضطراب اجتماعی با مؤلفه‌های اعتیاد به تلفن همراه رابطه مستقیم و معناداری دارد. نتایج رگرسیون نیز نشان داد، از بین ابعاد احساس تنهایی، تنهایی خانوادگی و از بین ابعاد اضطراب اجتماعی، بعد رفتاری، سهم قوی‌تری در پیش‌بینی اعتیاد به تلفن همراه دارد. همچنین از بین ابعاد احساس تنهایی، تنهایی عاطفی، سهم قوی‌تری در پیش‌بینی اضطراب اجتماعی دارد (۰5/۰>p). نتایج تحلیل مسیر هم نشان داد، احساس تنهایی به­طور­ مستقیم و غیرمستقیم بر اعتیاد به تلفن همراه و نیز اضطراب اجتماعی به­طور مستقیم بر اعتیاد به تلفن همراه تاثیر داشته است.
نتیجه‌گیری: احساس تنهایی و اضطراب اجتماعی سهم قوی و معنادار در اعتیاد به تلفن همراه دارند و آگاهی بخشی جامعه درباره فناوری ‌و استفاده صحیح از آنها، حائز اهمیت است.

روانشناسی اجتماعی

برازش روابط علّی- ساختاری هوش موفق با خردمندی با میانجی گری هوش موسیقیایی در نوازندگان پیانو

دوره 14، شماره 54، تابستان 1403، صفحه 1-14

https://doi.org/10.22034/spr.2024.424119.1877

سعید ویسی، فهیمه کاشفی، صدف ایمانی

چکیده مقدمه: هدف پژوهش حاضر بررسی نقش میانجی هوش موسیقایی در رابطه بین هوش موفق با خردمندی در نوازندگان پیانو بود. روش: مطالعه حاضر از نوع همبستگی بود. جامعه­ آماری در این پژوهش شامل نوازندگان پیانو شهر اراک در سال 1402 بود. حجم نمونه بر اساس مدل کلاین (2023) و با روش نمونه‏ گیری در دسترس (شیوه آنلاین) 300 نفر انتخاب شد. ابزار گردآوری داده­­ های پژوهش شامل مقیاس کوتاه شده خردمندی سن­دیگو توماس و همکاران (2022)، پرسشنامه هوش موفق گریگورنکو و استرنبرگ (2002) و پرسشنامه هوش­ های چندگانه گاردنر (1983) بود. تحلیل آماری داده‏ ها با استفاده از نرم ­افزار SPSS و AMOS نسخه 28 انجام گرفت. یافته­ ها: نتایج پژوهش نشان داد که اثرات مستقیم هوش موفق و هوش موسیقایی بر خردمندی معنادار بود. همچنین نتایج نشان داد که هوش موسیقایی در رابطه بین هوش موفق با خردمندی نقش میانجی و معنادار دارد. همچنین مدل نهایی پژوهش از برازش مطلوبی برخوردار بود (071/0=RMSEA و 05/0>p) و 90 درصد خردمندی به ‌وسیله هوش موفق با نقش میانجی خردمندی ‏تبیین می‏شود. نتیجه­ گیری: بنابراین خردمندی نوازندگان پیانو می­تواند، متأثر از هوش موفق و هوش موسیقایی آنان باشد. لذا نتیجه­ گیری می­شود که هوش موسیقایی شامل جنبه­ های تحلیلی، آفریننده، عملی و مبتنی بر خردمندی است و این ویژگی­های شناختی سطح بالاتر هم برای آهنگسازی و هم برای اجرای موسیقی کاربرد دارند و می‌توانند برای درک و دانش موسیقایی در نوازندگان پیانو نیز کاربرد داشته باشند.

روانشناسی اجتماعی

بررسی روابط ساختاری سه‌گانه تاریک شخصیت و پرستش افراد مشهور با تأکید بر نقش میانجی دشواری در تنظیم هیجان

دوره 14، شماره 54، تابستان 1403، صفحه 15-28

https://doi.org/10.22034/spr.2024.426259.1885

هادی فاضلی راد، مهرانه پیرزاده، بهمن بروکی میلان، ربابه نوری قاسم آبادی

چکیده مقدمه: افزایش چشمگیر درآمیختگی با افراد مشهور در سال‌‌های اخیر، پرسش­های بسیاری در رابطه با مشخصه­ های شخصیتی و هیجانی اشخاص علاقه‌مند به افراد مشهور به­ وجود آورده است. پژوهش حاضر باهدف بررسی رابطه صفات تاریک شخصیت با پرستش افراد مشهور با نقش میانجی‌گری دشواری در تنظیم هیجان انجام شد. روش: جامعه آماری پژوهش شامل کلیه دانشجویان دانشگاه‌های دولتی تهران در سال تحصیلی ۱۴۰۲ بود، از این میان، ۴۵۷ نفر از دانشجویان آقا و خانم از طریق شبکه‌های مجازی دانشجویی انتخاب شدند. برای جمع‌آوری داده‌ها از مقیاس نگرش نسبت به افراد مشهور (مک کاتچئون و همکاران، ۲۰۰۲)، پرسشنامه دوجین کثیف (جوناسون و وبستر، ۲۰۱۰) و فرم کوتاه مقیاس دشواری در تنظیم هیجان (بجوربرگ و همکاران، ۲۰۱۶) استفاده شد و داده‌ها با استفاده از روش مدل‌یابی معادلات ساختاری تجزیه‌وتحلیل شدند. یافته‌ها: نتایج مدل‌سازی معادلات ساختاری نشان داد سه‌گانه تاریک شخصیت با پرستش افراد مشهور رابطه مستقیم و معناداری ندارد، درحالی‌که در مسیر غیرمستقیم دشواری در تنظیم هیجان این ارتباط را به طور معناداری میانجیگری می‌کند (05/0p< ،601/0= b). نتیجه‌گیری: باتوجه ‌به یافته­ های پژوهش حاضر می­توان گفت که سه ­گانه تاریک شخصیت الزاماً با پرستش افراد مشهور همراه نیست. بلکه در واقع، مشکلات تنظیم هیجانی در افراد با سطوح بالاتر صفات تاریک شخصیت می­تواند مؤلفه‌ای تعیین­ کننده در افزایش درآمیختگی با افراد مشهور موردعلاقه باشد.

روانشناسی اجتماعی

ارتباط بین عزت‌نفس و پنج عامل اصلی شخصیت با میانجی‌گری تأثیر شبکه‌های اجتماعی در افراد دارای خال‌کوبی (تتو)

دوره 14، شماره 54، تابستان 1403، صفحه 29-44

https://doi.org/10.22034/spr.2024.428361.1892

مرضیه هاشمی، فاطمه سنگی

چکیده مقدمه: امروزه انجام تتو یا خال‌کوبی در سراسر جهان به یک فعالیت پر طرف‌دار علی‌الخصوص در میان جوانان تبدیل شده است که این موضوع در ایران بسیار کم مورد پژوهش و توجه قرار گرفته است. تحقیق حاضر به بررسی ارتباط بین عزت‌نفس و پنج عامل اصلی شخصیت با میانجی‌گری تأثیر شبکه‌های اجتماعی در افراد دارای خال‌کوبی (تتو) پرداخت. روش: روش این پژوهش توصیفی و از نوع همبستگی بود. جامعه پژوهش نیز تمام افراد دارای تتو ساکن شیراز بودند که با روش نمونه‌گیری در دسترس 183 نفر در بازۀ زمانی بهمن 1400 لغایت مهر 1401  انتخاب شدند. ابزار های پژوهش عبارت بودند از: پرسش‌نامه عزت‌نفس کوپراسمیت (1967)، پرسش‌نامه نئو فرم کوتاه 60 سؤالی مک‌کری و کاستا (1985) و پرسش‌نامه شبکه‌ها و رسانه‌های اجتماعی (جهانبانی،1397). برای تجزیه و تحلیل داده‌ها از رویکرد حداقل مربعات جزئی و مدلسازی معادلات ساختاری و نرم افزار SmartPLS استفاده شد. یافته‎‌ها: شاخص‌های برازش و ضرایب مسیر نشان دادند که میان عزت‌نفس و پنج عامل اصلی شخصیت با میانجی‌گری تأثیر شبکه‌های اجتماعی در افراد دارای تتو ارتباط معناداری وجود ندارد  (P<0/05). نتیجه‌گیری: این نتیجه حاکی از آن است که امروزه با فراگیرشدن استفاده از شبکه‌های اجتماعی بین تمامی افراد با ویژگی‌های مختلف، این نوع ارتباط به‌خصوص در جامعه افراد دارای تتو، نقش معناداری در ارتباط عزت‌نفس و ابعاد مختلف شخصیت بازی نمی‌کند.

روانشناسی اجتماعی

اثر میانجی جهت گیری زندگی، ابراز وجود و بهزیستی روانشناختی در رابطه بین هوش اخلاقی و جلوگیری از هویت مجازی

دوره 14، شماره 54، تابستان 1403، صفحه 45-60

https://doi.org/10.22034/spr.2024.430343.1894

سمیه نگهداری، محمد حسن صیف، الهام ابنوی

چکیده مقدمه: فضای مجازی عرصه وسیعی از اطلاعات و نمودهای مختلف معنایی را ایجاد می­کند. افراد در مواجهه با این فضا و تکثر منابع در ساخت هویت، دچار تعلیق می‌شوند. پژوهش حاضر با هدف تعیین نقش میانجی جهت­ گیری زندگی، ابراز وجود و بهزیستی روانشناختی در رابطه  بین هوش اخلاقی و جلوگیری از هویت مجازی انجام شد.
روش:  روش مطالعه توصیفی- همبستگی بود. جامعه آماری کلیه دانش­ آموزان دختر دوره دوم متوسطه شهر شیراز بود که در سال تحصیلی 1402-1401 مشغول به تحصیل بودند. از بین جامعه آماری 382 نفر به روش نمونه­ گیری خوشه­ ای چند مرحله ­ای با استفاده از فرمول مورگان و کرجسی مورد مطالعه قرار گرفتند. برای جمع ­آوری داده­ ها از پرسشنامه­ های ابراز وجود گمبریل و ریجی (۱۹۷۵)، بهزیستی روانشناختی ریف(۱۹۸۹)، هوش اخلاقی لینک و کیل (2008) و جهت­ گیری زندگی شییر و کارور (۱۹۸۵) استفاده شد. داده­ ها با استفاده از تحلیل مسیر تجزیه و تحلیل شد.
یافته­ ها: نتایج  نشان داد که بین هوش اخلاقی، جهت ­گیری زندگی، ابراز وجود و بهزیستی روانشناختی با جلوگیری از هویت مجازی رابطه مستقیم (مثبت) معناداری وجود دارد (01/0 P <). بین هوش اخلاقی با جهت گیری زندگی، بین هوش اخلاقی با ابراز وجود و بین هوش اخلاقی با بهزیستی روانشناختی نیز رابطه مستقیم (مثبت) معناداری وجود دارد (01/0 P <). همچنین نتایج نشان داد که جهت­ گیری زندگی، ابراز وجود و بهزیستی روانشناختی در رابطه بین هوش اخلاقی با جلوگیری از هویت مجازی نقش میانجی معناداری ایفا می‌کنند (01/0 P <).
 نتیجه گیری: نتایج نشان می­دهد که هوش اخلاقی با میانجی­گری ابراز وجود، جهت­ گیری زندگی و بهزیستی روانشناختی بر جلوگیری از هویت مجازی تأثیر می­گذارد. با توجه به شاخص­ ها و ضرایب به دست آمده می­ توان نتیجه گرفت که مدل پیشنهادی برای تدوین مدل علی جلوگیری از هویت مجازی مناسب بوده و داده ­ها با مدل پژوهش برازش مناسبی داشته است.

روانشناسی اجتماعی

اثربخشی آموزش شناخت‌اجتماعی بر همدلی و بی‌تفاوتی اخلاقی نوجوانان با قلدری سایبری

دوره 14، شماره 54، تابستان 1403، صفحه 61-72

https://doi.org/10.22034/spr.2024.434891.1907

آرزو اصغری، میترا نمازی

چکیده مقدمه: قلدری سایبری تبدیل به یک نگرانی رو به افزایش در رویکردهای نظری و روش‌شناختی شده است. هدف از انجام این پژوهش بررسی اثربخشی آموزش شناخت‌اجتماعی بر همدلی و بی‌تفاوتی اخلاقی نوجوانان با قلدری سایبری بود.  روش: روش پژوهش نیمه آزمایشی با طرح پیش‌آزمون_پس‌آزمون با گروه گواه بود. جامعه آماری پژوهش کلیه دانش‌آموزان پسر دوره دوم متوسطه شهر گرگان در سال تحصیلی 1403-1402 بودند که 30 نفر به روش نمونه‌گیری خوشه‌ای تصادفی انتخاب شدند و در دو گروه آزمایش و گواه (هر گروه 15 نفر) قرار گرفتند. گروه آزمایش 8 جلسه 60 دقیقه‌ای مهارت شناخت اجتماعی را آموزش دیدند و گروه گواه در این مدت هیچ‌گونه آموزشی دریافت نکردند. ابزارهای پژوهش پرسشنامه‌های همدلی اورگاوو و همکاران (2017)، بی‌تفاوتی اخلاقی کاپرارا و کاپانا (2006) و قلدری سایبری آنتیاد و همکاران (2016) بود.  یافته‌ها: نتایج نشان داد بین دو گروه آزمایش و گواه پس از آموزش شناخت اجتماعی از نظر تأثیر بر متغیرهای همدلی و بی‌تفاوتی اخلاقی تفاوت معناداری وجود دارد (05/0>p).  نتیجه‌گیری: با توجه به اثربخشی آموزش شناخت‌اجتماعی بر همدلی و بی‌تفاوتی اخلاقی نوجوانان با قلدری سایبری شایسته است که این رویکرد به عنوان یکی از ابزارهای جدید و کاربردی مورد توجه پژوهشگران قرار گیرد.

روانشناسی اجتماعی

پیش بینی اضطراب ناشی از عدم امنیت شغلی و پرداخت ناکافی حقوق و دست مزد متناسب با سختی کار با میانجیگری مقایسه اجتماعی در شهر تهران

دوره 14، شماره 54، تابستان 1403، صفحه 73-84

https://doi.org/10.22034/spr.2024.459675.1950

منیژه اکبری، مجید صفاری نیا

چکیده مقدمه: این پژوهش با هدف پیش بینی اضطراب ناشی از عدم امنیت شغلی و پرداخت ناکافی حقوق و دست مزد  متناسب با سختی کار با میانجیگری مقایسه اجتماعی در شهر تهران انجام شده است  و نقش متغیر واسطه ای مقایسه اجتماعی را به عنوان متغیری پراهمیت در ایجاد اضطراب کارکنان سازمانی مورد بررسی قرار داده است.
روش: طرح کلی پژوهش حاضر، همبستگی از نوع معادلات ساختاری بوده است. از میان جامعه آماری سازمان راهداری و حمل و نقل جاده ای استان تهران ، تعداد200 نفر به روش نمونه گیری در دسترس انتخاب شده اند. در این تحقیق، برای گردآوری داده های مورد نیاز، از چهارپرسش نامه استفاده شده است.  پرسشنامه اضطراب بک(1988)، پرسشنامه امنیت شغلی نیسی (۱۳۷۹)، پرسشنامه مقایسه اجتماعی گیبونز و بونک (۱۹۹۹) و پرسشنامه عملکرد و سیستم حقوق و دستمزد آرمسترانگ (2006) استفاده شده اند.
یافته‌ها: مقادیر شاخص برازندگی یا) GFI922/0 )، شاخص برازش تطبیقی یا CFI ( 922/0)، شاخص برازش افزایشی یا IFI    ( 929/0) و همچنین شاخص برازندگی تعدیل شده یا AGFI در این مدل 88/0 و مدل شاخص نسبت کای اسکوئر به درجه آزادی  X2/df ( 76/1) محاسبه شد.ه است.
نتیجه‌گیری: نتایج این پژوهش نشان داده است که اضطراب در مدل پیشنهادی پژوهش حاضر، می­تواند توسط عدم امنیت شغلی و پرداخت ناکافی حقوق متناسب با سختی کار با میانجیگری مقایسه اجتماعی پیش­بینی شود.
 

روانشناسی اجتماعی

تدوین و آزمون الگویی از اثر انسانیت‌زدایی‌سازمانی بر برخی پیامدهای سازمانی با میانجی‌گری عدم‌تأمین نیاز‌های روانشناختی بنیادین سازمان

دوره 14، شماره 54، تابستان 1403، صفحه 85-98

https://doi.org/10.22034/spr.2024.433828.1904

سیده فروغ عقیلی، عبدالزهرا نعامی، سید اسماعیل هاشمی

چکیده مقدمه: پژوهش حاضر با هدف طراحی و آزمودن الگویی از پیامدهای انسانیت‌زدایی سازمانی(خشنودی‌شغلی، تعهدعاطفی، خستگی‌عاطفی، نشانه‌های روان‌تنی) با میانجی‌گری عدم‌تامین نیاز‌های روانشناختی بنیادین سازمانی انجام گرفت. روش: نمونه‌ی پژوهش شامل200 نفر ‌از کارکنان شرکت ملی خدمات انفورماتیک استان تهران‌ (تابستان 1402) که با‌ روش نمونه گیری تصادفی ساده انتخاب و پرسشنامه‌های انسانیت‌زدایی سازمانی(کیسنز و همکاران، 2017)، عدم‌تامین نیاز‌های روانشناختی بنیادین سازمانی(گیلِت و همکاران، 2012)، خستگی‌عاطفی(ماسلش و جکسون، 1981)، نشانه‌های روان‌تنی(اسپکتور و جکس، 1998)، تعهد‌عاطفی(الن و میر، 1993) و خشنودی‌شغلی(آیزنبرگر و همکاران، 1997) را تکمیل نمودند. داده‌ها با استفاده از آزمون روش‌ تحلیل مسیر تجزیه و تحلیل شد. یافته‌ها: برازش نسبتاً خوبی بین الگوی پیشنهادی و داده‌ها مشاهده شد. انسانیت‌زدایی‌سازمانی بر عدم‌تأمین نیاز‌های روانشناختی سازمانی با ضریب بتای (66/0) تاثیر مثبت و معنادار دارد. ضریب بتای (35/0-) نشان ‌می‌‌دهد که انسانیت‌زدایی‌سازمانی بر خشنودی‌شغلی اثر منفی معنادار دارد و بر تعهد‌عاطفی با ضریب بتای (01/0) اثر ضعیف و غیر معنادار و بر خستگی‌عاطفی با ضریب بتای (37/0) اثر مثبت و معنادار دارد. و در نهایت با ضریب بتای (15/0) انسانیت‌زدایی‌سازمانی بر مشکلات روان‌تنی اثر مثبت و معنادار دارد.  نتیجه‌گیری: تجزیه ‌و‌ تحلیل داده‌ها نشان داد، انسانیت‌زدایی‌سازمانی بصورت مستقیم و از طریق عدم‌تأمین نیاز‌های‌ روانشناختی بنیادین سازمانی بر خستگی‌عاطفی، نشانه‌های روان‌تنی و خشنودی‌شغلی اثر داشت.

روانشناسی اجتماعی

نقش میانجی سبک‌های هویت در ارتباط میان شیوه‌های والدگری ادراک شده و تصورات قالبی جنسیتی در دانشجویان تحصیلات تکمیلی

دوره 14، شماره 54، تابستان 1403، صفحه 99-112

https://doi.org/10.22034/spr.2024.431978.1897

منصور بیرامی، امیر معروف صوفیان، سهیل ابوسعیدی جیرفتی، عباس بخشی پور رودسری

چکیده مقدمه: با تغییر وضعیت جهان، بسیاری از دانشجویان با شرایط جدیدی در فرآیند هویت‌یابی و درک تفاوت­های بین­فردی درگیرند که بر جنبه‌های مختلف زندگی آن­ها تأثیر گذار است. هدف از اجرای پژوهش حاضر بررسی نقش میانجی سبک­های هویت در ارتباط میان شیوه­های والدگری ادراک شده و تصورات قالبی جنسیتی در دانشجویان تحصیلات تکمیلی بود. روش‌: طرح مطالعه حاضر توصیفی- همبستگی بود. جامعه آماری پژوهش، کلیه دانشجویان مقاطع تحصیلات تکمیلی دانشگاه تبریز در سال 1402 بود که 206 نفر از آن‌ها با روش نمونه‌گیری دردسترس و با مدل کلاین تعیین حجم گردید. داده‌ها با استفاده از پرسشنامه‌های اقتدار والدینی بوری (1991)، پرسشنامه استفاده از تصورات قالبی جنسیتی رسول­­زاده­اقدم و همکاران (1395) و پرسشنامه سبک­های هویت برزونسکی (1992) جمع­آوری شدند و با استفاده از آزمون تحلیل مسیر تجزیه و تحلیل شد. یافته‌ها: نتایج نشان داد که بین شیوه­های والدگری ادراک­شده و تصورات قالبی جنسیتی به صورت مستقیم به واسطۀ سبک­های هویت رابطه وجود دارد. همچنین مدل پژوهش از برازش قابل قبولی برخوردار بود. سبک­های والدگری ادراک­شده با میانجی­گری سبک هویت اطلاعاتی با تصورات قالبی جنسیتی رابطه داشت (01/0 >p). همچنین سبک­های والدگری ادراک­شده به واسطه میانجی­گری سبک هویت سردرگم-اجتنابی با تصورات قالبی جنسیتی رابطه داشت (05/0 >p)؛ اما رابطه­ای به شکل میانجی برای سبک هویت هنجاری دیده­­نشد (05/0 <p).  نتیجه‌گیری: نتایج پژوهش نگاه نوینی برای درک پدیدآیی تصورات قالبی جنسیتی دانشجویان ارائه می‌دهد. مشاهده شد که سبک والدگری به صورت مستقیم و غیرمستقیم به واسطه سبک­های هویت در میزان استفاده از تصورات قالبی جنسیتی دانشجویان نقش مهمی دارد.

روانشناسی اجتماعی

رابطه احساس شرم با استفاده‌های آسیب‌زا از اینترنت؛ نقش میانجی تکانشگری و تنظیم هیجان ناسازگار

دوره 14، شماره 54، تابستان 1403، صفحه 113-125

https://doi.org/10.22034/spr.2024.442601.1920

سهیل ابوسعیدی جیرفتی، فاطمه نعمتی سوگلی تپه، تورج هاشمی نصرت آباد، مریم طالب لو

چکیده مقدمه: گسترش روزافزون استفاده از اینترنت پیامدهای منفی بسیاری به دنبال داشته است. به همین منظور هدف از پژوهش حاضر بررسی نقش واسطه‌ای تنظیم هیجان ناسازگار و تکانشگری در رابطه بین احساس شرم و استفاده‌های آسیب‌زا از اینترنت بود. روش‌: مطالعه حاضر توصیفی-همبستگی از نوع تحلیل مسیر بود که تحلیل داده‌های آماری با استفاده از نرم‌افزارهای SPSS نسخه 26 و AMOS نسخه 24 صورت گرفت. جامعه آماری پژوهش، دانشجویان دانشگاه تبریز در سال تحصیلی 1402-1403 بودند که به روش نمونه‌گیری تصادفی خوشه‌ای چندمرحله‌ای تعداد 340 نفر از آن‌ها با بر اساس فرمول کلاین انتخاب شدند. داده‌ها با استفاده از پرسشنامه‌های احساس شرم کوهن و همکاران (2011) ، استفاده آسیب‌زا از اینترنت کاپلان (2010)، تنظیم هیجان گارنفسکی (2006) و پرسشنامه تکانشگری بارات (1995) جمع‌آوری­شد. یافته‌ها: نتایج نشان داد، بین احساس شرم و استفاده‌های آسیب‌زا از اینترنت به‌صورت مستقیم و غیرمستقیم به‌واسطه‌ی تکانشگری رابطه وجود دارد. همچنین شاخص‌های برازش نشان داد، مدل پژوهش از برازش مطلوبی برخوردار است. رابطه تجربه احساس شرم با استفاده‌های آسیب‌زا از اینترنت با میانجی‌گری تکانشگری (01/0 >p) معنادار بود. اما اثر شرم به واسطه‌ی تنظیم هیجان ناسازگار (05/0 <p) بر استفاده‌های آسیب‌زا از اینترنت معنادار نبود.  نتیجه‌گیری: نتایج پژوهش شناخت تازه‌ای از عوامل مؤثر بر استفاده‌های آسیب‌زا از اینترنت ارائه می‌دهد. با توجه به یافته‌های مطالعه حاضر، تجربه احساس شرم به‌واسطه‌ی تکانشگری در استفاده‌های آسیب‌زا از اینترنت نقش مهمی دارد

روانشناسی اجتماعی

پیش‌بینی سرخوردگی زناشویی بر اساس تحریف شناختی، بخشودگی بین فردی و راهبردهای تنظیم هیجان ها در افراد متأهل

دوره 14، شماره 53، بهار 1403، صفحه 1-16

https://doi.org/10.22034/spr.2024.392643.1829

محمد باهر طالاری، نیلوفر میکائیلی، سیف الله آقاجانی، نرگس حبیبی

چکیده مقدمه: سرخوردگی زناشویی از مهم‌ترین عوامل ایجاد مشکلات و پیامدهای منفی در بین زوجین است که می‌تواند منجر به طلاق شود. از این رو، بررسی عوامل مؤثر بر این متغیر اهمیت فراوانی دارد. هدف پژوهش حاضر، پیش بینی سرخوردگی زناشویی بر اساس تحریف شناختی، بخشودگی بین‌فردی و راهبردهای تنظیم هیجان در افراد متأهل بود. روش: پژوهش حاضر از نوع تحقیقات همبستگی بود. جامعه آماری پژوهش، تمام افراد متأهل مراجعه‌کننده به مراکز سلامت شهرستان زنجان در سال 1400 بود. شرکت‌کنندگان در پژوهش با استفاده از روش نمونه‌گیری خوشه‌ای چند مرحله‌ای دو منطقه از مناطق مختلف شهرستان زنجان انتخاب شدند. داده‌ها با استفاده از مقیاس سرخوردگی زناشویی MDS، مقیاس تحریف شناختی بین‌فردی (ICDS)، پرسشنامه نظم‌جویی شناختی‌هیجان (CERQ-P) و پرسشنامه بخشودگی بین‌فردی جمع‌آوری شد. تجزیه و تحلیل داده ها در نرم افزار SPSS (نسخه ۲۴) با استفاده از تحلیل رگرسیون و ضریب همبستگی پیرسون در سطح معنی داری (05/0 P<) انجام شد. یافته ها: نتایج رگرسیون چندگانه نشان داد که بین تحریف‌های شناختی، بخشودگی بین‌فردی و راهبردهای تنظیم هیجان با سرخوردگی زناشویی، همبستگی چندگانه 0/41  وجود دارد (p<0/05). همچنین  17 درصد از واریانس سرخوردگی زناشویی توسط متغیرهای پیش‌بین به طور معناداری تبیین می‌شود (p<0/001). بخشش بین فردی دارای بیشترین سهم در تبیین واریانس سرخوردگی زناشویی است. نتیجه‌گیری: سرخوردگی زناشویی زوجین تحت تأثیر عوامل درون‌فردی و بین‌فردی مختلفی قرار دارد. از این رو، شناسایی عوامل تأثیرگذار بر سرخوردگی زناشویی و استفاده از نتایج آن به شکل کاربردی و مداخله‌ای، تأثیرات بسیاری بر بهبود روابط زوجین دارد.

روانشناسی اجتماعی

ویژگی‌های روان‌سنجی ابزار احساس تعلق در دانشجویان: آزمون نظریه پیوند داشتن انسان

دوره 14، شماره 53، بهار 1403، صفحه 17-32

https://doi.org/10.22034/spr.2024.419090.1869

فرهاد تنهای رشوانلو، هادی صمدیه، بتول گلی

چکیده مقدمه: مفهوم تعلق، بخشی اساسی از نظریه پیوند داشتن انسان است که حس پیوستگی با دیگران را به عنوان یک نیاز روان­شناختی اصلی مطرح می­کند. ابزار احساس تعلق برای اندازه‌گیری این سازه در میان دانشجویان طراحی شده است؛ گروهی که تجربه تعلق در آن­ها می‌تواند به طور قابل توجهی بر موفقیت تحصیلی و اجتماعی­شان تأثیر بگذارد. این مطالعه با هدف اعتبارسنجی ابزار احساس تعلق در چارچوب نظریه پیوند داشتن انسان، انجام شد. روش‌: در یک طرح توصیفی- همبستگی و اعتباریابی، 200 نفر از دانشجویان یکی از مؤسسات آموزش عالی مشهد به روش نمونه گیری تصادفی چندمرحله­ ای انتخاب شدند. شرکت­ کنندگان، ابزار احساس تعلق (هاگرتی و پاتوسکی، 1995)، مقیاس نیاز به تعلق (کلی، 1999)، فرم کوتاه مقیاس احساس تنهایی اجتماعی و عاطفی بزرگسالان (دی­توماسو، برنن و بست، 2004)، فرم کوتاه پرسشنامه طرحواره یانگ (والر، میر و اوهانیان، 2001)، مقیاس افسردگی، اضطراب و استرس (لوی باند و لوی باند، 1995)، مقیاس فشار روانی کسلر (کسلر و همکاران، 2002) و مقیاس رضایت از زندگی (داینر، ایمونز، لارسن و گریفین، 1995) را تکمیل کردند. داده­ ها با استفاده از تحلیل عاملی اکتشافی، ضریب همبستگی، رگرسیون چندگانه و تحلیل واریانس چندمتغیره، تجزیه و تحلیل شد. یافته‌ها: نتایج نشان داد که ابزار احساس تعلق، از ساختاری دو عاملی برخوردار است که 72/71 درصد از واریانس را تبیین می­کند. همبستگی منفی و معنادار ابزار احساس تعلق در ارتباط با نیاز به تعلق، احساس تنهایی اجتماعی و طرحواره انزوای اجتماعی، بیانگر تأیید روایی واگرا بود (01/0>P). همچنین، نتایج روایی پیش­بین نشان داد که ابعاد احساس تعلق پیش­بینی کنندۀ منفی افسردگی، فشار روانی و پیش­بینی کننده مثبت رضایت از زندگی هستند (01/0>P). بر حسب سن و جنسیت، نیز تفاوت معناداری به دست نیامد. نتیجه‌گیری: به طور کلی، ابزار احساس تعلق در پژوهش حاضر از روایی و پایایی مطلوبی برخوردار بود و بنابراین می­توان از آن به عنوان ابزاری معتبر در سنجش احساس تعلق دانشجویان استفاده کرد.  

روانشناسی اجتماعی

نیاز به بازخوردهای اجتماعی در کاربران شبکه‌های اجتماعی و بهزیستی اجتماعی؛ نقش میانجی نیازهای بنیادین عمومی

دوره 14، شماره 53، بهار 1403، صفحه 47-64

https://doi.org/10.22034/spr.2024.421965.1873

بهمن اسماعیلی انامق، اکبر عطادخت

چکیده مقدمه: بهزیستی اجتماعی کاربران شبکه‌های اجتماعی از جمله موضوعات مهمی است که نیاز به بررسی نقش عوامل روانشناختی در آن وجود دارد. پژوهش حاضر با هدف بررسی رابطه نیاز به بازخوردهای اجتماعی در شبکه‌های اجتماعی و بهزیستی اجتماعی با توجه به نقش میانجی نیازهای بنیادین عمومی در کاربران شبکه‌های اجتماعی انجام گرفت. روش: طرح پژوهش، توصیفی از نوع همبستگی بود. جامعۀ آماری 11030 نفر از دانشجویان دانشگاه محققی اردبیل است. طبق روش تعیین حجم نمونه کلاین (2011)، 380 نفر به عنوان نمونه به روش نمونه‌گیری در دسترس انتخاب گردید. ابزارهای گردآوری داده‌ها شامل، مقیاس نیاز به بازخوردهای اجتماعی در شبکه‌های اجتماعی (NfOSF؛  دورادونی و همکاران، 2023)، مقیاس بهزیستی اجتماعی کییز و شاپیرو (۲۰۰۴) و مقیاس ارضاء نیازهای بنیادین عمومی (BNSG-S؛ گنیه، 2003) بود. داده‌ها به روش همبستگی و مدل معادلات ساختاری تحلیل گردید. یافته‌ها: نتایج همبستگی معنی‌دار بین تمام متغیرها نشان داد (01/0p<). براساس نتایج، نیاز به بازخوردهای اجتماعی در شبکه‌های اجتماعی به‌ صورت مستقیم 46 درصد (001/0=p، 46/0-=β) و از طریق غیر‌مستقیم 32 درصد (001/0=p، 32/0-=β)  از واریانس بهزیستی اجتماعی را تبیین می‌کند. همچنین نیاز به بازخوردهای اجتماعی در شبکه‌های اجتماعی 62 درصد (001/0=p، 62/0-=β) از واریانس ارضاء نیازهای بنیادین عمومی و ارضاء نیازهای بنیادین عمومی 52 درصد (001/0=p، 52/0=β) از واریانس بهزیستی اجتماعی را تبیین می‌کند. نتیجه‌گیری: نیاز به بازخوردهای اجتماعی در شبکه‌های اجتماعی با عدم ارضاء نیازهای بنیادین عمومی در ارتباط است. نیاز به بازخوردهای اجتماعی در شبکه‌های اجتماعی و عدم ارضاء نیازهای بنیادین عمومی، بهزیستی اجتماعی پایین را در کاربران شبکه‌های اجتماعی پیش بینی می‌کنند.

روانشناسی اجتماعی

ادراک طبقۀ اجتماعی از طریق ابعاد چندگانه با میانجیگری تصورات قالبی مرتبط با طبقه

دوره 14، شماره 53، بهار 1403، صفحه 65-80

https://doi.org/10.22034/spr.2024.423075.1875

الهام زرگران، جواد صالحی

چکیده مقدمه: مطالعات اندکی قابل‌مشاهده بودن طبقۀ اجتماعی را از طریق نشانه‌های غیرکلامی و همچنین تصورات قالبی مرتبط با طبقه را بررسی کرده‌اند. هدف از پژوهش حاضر بررسی رابطۀ بین طبقۀ اجتماعی گزارش‌شده و ادراک‌شده از طریق تصاویر با میانجیگری تصورات قالبی مرتبط با طبقه شامل: جذابیت، صمیمیت، عاطفه، شایستگی، تسلط و بلوغ چهره است. روش: پژوهش حاضر از مطالعات همبستگی و تحلیل مسیر بوده که از 110 دانشجویی تحصیلات تکمیلی در کتابخانه ملی ایران به ‌صورت نمونه‌گیری در دسترس تصویربرداری شد. همچنین، افراد جایگاه طبقۀ اجتماعی خود را با مقیاس ذهنی طبقۀ اجتماعی و تحصیلات والدین مشخص کردند. سپس ادراک‌کنندگان دیگری، جایگاه طبقاتی تصاویر و تصورات قالبی مرتبط با طبقۀ را ارزیابی کردند. داده‌ها با استفاده از آزمون همبستگی و تحلیل مسیر تحلیل شد. یافته‌ها: یافته‌های این تحقیق نشان داد که ظاهر صورت نشان‌دهندۀ ساختار زیربنایی طبقۀ اجتماعی است. همچنین نشان داد که ادراک‌کنندگانی که طبقۀ اجتماعی را طبقه‌بندی می‌کنند، از انواع برداشت‌های کلیشه‌ای برای قضاوت خود استفاده می‌کنند. ازجمله جذابیت، شایستگی، عاطفه و صمیمت و تمامی این متغیرها همبستگی مثبت و معناداری با طبقۀ اجتماعی بالاتر دارند. اما متغیرهای تسلط و بلوغ چهره همبستگی منفی با طبقۀ اجتماعی ادراک‌شده دارند و به‌عنوان متغیرهای معتبر در برداشت طبقۀ اجتماعی استفاده نمی‌شوند. نتیجه‌گیری: به‌طورکلی، این پژوهش ساختار روشن‌تری از رابطه بین وضعیت طبقۀ اجتماعی و ظاهر چهره ارائه می‌دهد و به درک این موضوع کمک می‌کند که چگونه اولین برداشت از جایگاه طبقۀ اجتماعی ممکن است نه‌تنها بر تعاملات روزانه ما تأثیر می‌گذارد، بلکه نتایج بلندمدتی در زندگی ما دارد.

روانشناسی اجتماعی

مقایسه تنهایی اجتماعی، تعارض زناشویی و باور به دنیای عادلانه در مادران با و بدون کودک مبتلا به اختلال نارسایی توجه/ بیش فعالی

دوره 14، شماره 53، بهار 1403، صفحه 81-92

https://doi.org/10.22034/spr.2024.423748.1876

سونا عسگرزاده، زهرا برهانی، محمدحسین حجتی، فاطمه علی دستان نیاکی، مجید برادران

چکیده مقدمه: وجود فرزند با اختلال نارسایی توجه/ بیش فعالی در خانواده عملکرد خانواده را تحت تأثیر قرار می دهد. پژوهش حاضر با هدف مقایسه تنهایی اجتماعی، تعارض زناشویی و باور به دنیای عادلانه در مادران با و بدون کودک مبتلا به اختلال نارسایی توجه/ بیش فعالی انجام گرفت. روش: جامعه آماری پژوهش شامل مادران با و بدون کودک مبتلا به اختلال نارسایی توجه/ بیش فعالی در سال 1401 بود و نمونه پژوهش 400 نفر (200 نفر برای گروه با اختلال نقص توجه بیش فعالی و 200 نفر گروه عادی) بودند که به روش هدفمند انتخاب شدند و به مقیاس تنهایی اجتماعی دی­توماسو، برانن و بست (2004)، پرسشنامه تعارض زناشویی ثنایی (1379) و پرسشنامه باور به دنیای عادلانه ساتون و داگلاس (2005) پاسخ دادند. داده ها با استفاده از تحلیل واریانس چند متغیره و با نرم افزار SPSS-23 تحلیل شدند. یافته‌ها: نتایج نشان داد که بین مادران با و بدون کودک مبتلا به اختلال نارسایی توجه/ بیش فعالی از لحاظ تنهایی اجتماعی، تعارض زناشویی و باور به دنیای عادلانه تفاوت معناداری وجود دارد (05/0 >P). نتیجه‌گیری: یافته‌های این پژوهش بر اهمیت توجه به تنهایی اجتماعی، تعارض زناشویی و باور به دنیای عادلانه در مادران با کودک مبتلا به اختلال نارسایی توجه/ بیش فعالی تأکید می‌کند و تلویحات کاربردی مهمی جهت مداخله‌های آموزشی دارد.  

روانشناسی اجتماعی

تبیین مهارت اجتماعی فرزندان بر اساس تنظیم هیجان والدین: بررسی نقش میانجی‌گری روابط والد-کودک

دوره 14، شماره 53، بهار 1403، صفحه 93-108

https://doi.org/10.22034/spr.2024.424095.1882

هادی کریمی عقدا، علیرضا شریفی اردانی، حمید صباغیان بغداد آباد، طیبه غلامزاده بافقی، فرزاد پور غلامی

چکیده مقدمه: هدف این پژوهش بررسی نقش واسطه‌گری روابط والد- کودک در رابطه بین تنظیم هیجان والدین با مهارت اجتماعی فرزندان بود. روش: جامعه آماری این پژوهش را اولیای دانش‌آموزان مقطع ابتدایی شهر یزد در سال تحصیلی 1402-1401 تشکیل دادند که از این تعداد 300 نفر به روش خوشه‌ای به عنوان نمونه انتخاب شدند. ابزار پژوهش مقیاس‌های رابطه والد-کودک پیانتا (1992)، نقص تنظیم هیجان گراتز و روئمر (2004) و نظام رتبه بندی مهارت‌های اجتماعی گرشام و الیوت (1990) بودند. جهت تحلیل داده‌ها از معادلات ساختاری به روش حد اقل مربعات جزئی (PLS-SEM) استفاده شد. یافته‌ها: بر اساس یافته­ها تنظیم هیجانی (468/0=‏p‏‏) به طور مستقیم پیش‌بینی کننده مهارت اجتماعی فرزندان نبود؛ در حالی که آگاهی هیجانی (001/0=‏p‏‏) مهارت اجتماعی فرزندان را پیش­بینی می­کند. تنظیم هیجانی (033/0=‏p‏‏‏‏) و آگاهی هیجانی (033/0=‏p‏‏‏‏) پیش‌بینی کننده منفی تعارض والد-کودک بودند؛ اما تنظیم هیجانی (036/0=‏p‏‏‏‏) و آگاهی هیجانی (001/0=p‏‏) به­طور مثبت نزدیکی والد-کودک را پیش­بینی کردند. بر اساس یافته‌ها تنظیم هیجان ‏(045/0=‏p‏‏) و آگاهی هیجانی (001/0=‏p‏‏) به واسطه‌ای افزایش نزدیکی در روابط والد-کودک می­توانند مهارت اجتماعی فرزندان را پیش‌بینی کنند.  نتیجه‌گیری: می‌توان گفت که اگر چه تنظیم هیجان در والدین به تنهایی تبیین کننده مهارت اجتماعی در فرزندان نبود؛ اما به واسطه افزایش نزدیکی والد-کودک می‌تواند منجر به مهارت اجتماعی در فرزندان شود. در نتایج پژوهش حاضر نقش متمایز آگاهی هیجانی نسبت به سایر مؤلفه های تنظیم هیجان مورد توجه قرار گرفت. 

روانشناسی اجتماعی

اثربخشی درمان شناختی- رفتاری مبتنی بر مدل مایکل فریش بر مسئولیت پذیری اجتماعی و بهزیستی روانشناختی درمانجویان مراکز ترک اعتیاد

دوره 14، شماره 53، بهار 1403، صفحه 109-122

https://doi.org/10.22034/spr.2024.413952.1859

زهرا جلیلی غلامی، ملیحه عرب هاشمی، طلعت سادات صباغ حسن زاده

چکیده هدف: از جمله آسیب‌های اجتماعی جامعه اعتیاد است. با رویکرد درمان شناختی-رفتاری فریش می‌توان به بهبود توانمندی‌های اجتماعی و روان‌شناختی افراد معتاد کمک نمود و زمینه تسهیل فرایند ترک را در آنان فراهم کرد. بنابراین این پژوهش با هدف اثربخشی روان‌درمانی شناختی- رفتاری مبتنی بر مدل مایکل فریش بر مسئولیت‌پذیری اجتماعی و بهزیستی روان‌شناختی بر درمان‌جویان مراکز ترک اعتیاد انجام شد. روش: پژوهش از نوع تحقیقات نیمه آزمایشی با طرح پیش آزمون – پس آزمون با گروه کنترل بود. جامعه آماری شامل کلیه درمان‌جویان مراکز ترک اعتیاد تحت نظر بهزیستی شهر مشهد بود که از بین آنها 30 نفر به‌صورت داوطلبانه انتخاب و به صورت تصادفی در دو گروه 15 نفری آزمایش و کنترل جایگزین شدند. به منظور جمع آوری داده‌ها از پرسشنامه مسئولیت‌پذیری اجتماعی سالکووسکیس (2000) و پرسشنامه بهزیستی روان‌شناختی ریف (1989) استفاده شد. گروه آزمایش8 جلسه درمان شناختی- رفتاری مبتنی برمدل مایکل فریش دریافت نمودند. داده­ ها بر اساس روش تحلیل کوواریانس چند متغیره و تک متغیره تحلیل شدند. یافته‌ها: نتایج پژوهش نشان داد درمان شناختی – رفتاری مبتنی بر مدل مایکل فریش منجر به بهبود مسئولیت‌پذیری (05/0>P ,943/7=F) و بهبود بهزیستی شناختی (05/0>P ,971/9=F) درمان‌جویان ترک اعتیاد می‌شود. نتیجه‌گیری: بر این اساس مراکز مشاوره‌ای و کمپ‌های ترک اعتیاد می‌توانند برای کمک به معتادان از روش­های درمان غیر‌دارویی مثل نتایج پژوهش حاضر نیز کمک بگیرند.