طراحی برنامه مهارت های همدلی مبتنی بر شناخت اجتماعی و بررسی اثربخشی آن بر رفتار جامعه پسند کارکنان خدمات فرودگاهی

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

گروه روانشناسی، واحد قزوین، دانشگاه آزاد اسلامی، قزوین، ایران

چکیده

مقدمه: تحقیق حاضر با هدف طراحی برنامه مهارت‌های همدلی مبتنی بر شناخت اجتماعی و بررسی اثربخشی آن بر رفتار جامعه‌پسند کارکنان خدمات فرودگاهی انجام شد.  
روش: این مطالعه از نوع نیمه‌آزمایشی با طرح پیش‌آزمون- پس‌آزمون و پیگیری همراه با گروه کنترل بود. جامعه آماری شامل کلیة کارکنان خدمات فرودگاهی هواپیمایی جمهوری اسلامی ایران شاغل در فرودگاه مهرآباد تهران بود. از بین کل جامعه تعداد ‎24 نفر به طور هدفمند از خدمات بار، انتخاب و در دو گروه آزمایش و کنترل به طور تصادفی جایگزین شدند. در ادامه پرسشنامه شخصیت جامعه‌پسند (pbs) بر روی هر دو گروه اجرا شد. سپس گروه آزمایش طی هشت جلسه ‎60 دقیقه‌ای، مداخلات مربوط به مهارت‌های همدلی را دریافت نمودند. در حالی که اعضای گروه کنترل هیچ آموزشی دریافت نکردند.
یافته ها: نتایج حاصل از بررسی داده‌های تحلیل کوواریانس چندمتغیره و اندازه‌های مکرر گرفته شده، نشان داد که برنامه طراحی شده در سطح 05/0= α موجب افزایش رفتارهای جامعه‌پسند در بین کارکنان خدمات فرودگاهی شد.
 نتیجه‌گیری: در مجموع یافته‌های حاصل نشان داد که برنامه آموزش همدلی مبتنی بر شناخت اجتماعی، می­تواند به عنوان یک راهبرد درمانی- مداخله‌ای اثربخش، برای بهبود رفتارهای جامعه‌پسند کارکنان خدمات فرودگاهی، به کار برده شود.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Developing empathy skills program based on social cognition and study of it`s effectiveness on prosocial behavior in airport service staff

نویسنده [English]

  • Hamidreza Nezam
Department of Psychology, Qazvin Branch, Islamic Azad University, Qazvin, Iran
چکیده [English]

This research aimed the Developing empathy skills program based on social cognition and study of it`s effectiveness on prosocial behavior in airport service staff. This research is a kind of semi experimental study with pre-test, post-test and follow-up with the control group. The research population consisted of all Airport Services staff of Iran Air employed at Mehrabad Airport in Tehran. 24 persons of cargo service purposefully were divided into two experimental and control groups. Then prosocial personality questionnaire (pbs) was performed on both groups. The experimental group received empathy skills in eight sixty-minute session. While members of the control group received no training. Data analysis showed that the experimental group compared with the control group after the meetings, found a significant increase in prosocial behavior (α=0.05). Finally, the findings showed that empathy skills training program based on social cognition could be used as an effective therapeutic-intervention program to improve prosocial behaviors in airport services staff.

کلیدواژه‌ها [English]

  • social cognition
  • Empathy
  • Prosocial Behavior

-         بیرامی، منصور؛ هاشمی، تورج؛ پورشفیعی، حمید؛ عندلیب کورایم، مرتضی. (1396). برازش روابط علی ـ ساختاری بزهکاری با اسناد خطا و اجبار والدینی با واسطه‌گری همدلی شناختی و عاطفی. فصلنامه شناخت اجتماعی، شماره11، ص 40-62.

-         خانجانی، زینب؛ هداوندخانی، فاطمه؛ هاشمی نصرت آباد، تورج؛ محمد علیلو، مجید و بخشی پور رود سری،    عباس. (1391). رابطه ابعادی اسکیزوتایپی و همدلی – پیوند ساختاری اسکیزوتایپی مثبت و منفی با همدلی شناختی و عاطفی، فصلنامه پژوهش های نوین روانشناختی. سال 7، شماره 26، ص 23-44.

-         رضایی، سعید. (1393). شناخت اجتماعی و اختلال اتیسم. تهران: آوای نور.

-         صفاری نیا، مجید؛ آقا یوسفی، علیرضا؛ ایمانی فر، حمید. (1395). پیش بینی کننده های شخصیتی و خلقی جامعه پسندی. مجله مطالعات و تحقیقات اجتماعی در ایران، دوره 5، شماره 2، ص 271-255.

-         صفاری نیا، مجید؛ باجلان، مریم. (1390). روانشناسی اجتماعی و تست شخصیت. تهران: انتشارات ارجمند.

-         صفاری نیا، مجید؛ عباسپور، پرستو؛ دهستانی، مهدی. (1394). مقایسه هوش اجتماعی و شخصیت جامعه پسند در دانشجویان علوم پزشکی با و بدون اعتیاد به اینترنت. مجله اصول بهداشت روانی،17، (5)، ص 33 – 229.

-         طاهر، محبوبه؛ ابوالقاسمی، عباس؛ حاجلو، نادر؛ نریمانی، محمد. (1395). مقایسه اثربخشی آموزش های همدلی و مدیریت خشم بر شناخت اجتماعی کودکان مبتلا به اختلال نافرمانی مقابله ای. نشریه شناخت اجتماعی، شماره10، ص 70-91.

-         طاهر، محبوبه؛ ابوالقاسمی، عباس؛ نریمانی، محمد. (1395). اثربخشی آموزش همدلی و آموزش مدیریت خشم مبتنی بر رویکرد شناختی– رفتاری بر سازگاری دانش آموزان مبتلا به اختلال نافرمانی مقابله ی. فصلنامه روانشناسی مدرسه، شماره1، ص 26-47.

-         عاشوری، محمد؛ دلال زاده، فاطمه. (1397). اثربخشی بازی‌درمانی مبتنی بر مدل‌ شناختی رفتاری بر مشکلات رفتاری و مهارت‌های اجتماعی کودکان پیش‌دبستانی با اختلال نارسایی توجه-بیش‌فعالی. فصلنامه توانبخشی، شماره2.

-         فرحانفر، محبوبه؛ نادی، محمدعلی؛ مولوی، حسین. (1394). تأثیر تعهد دینی، دلبستگی دینی و همدلی بر پرخاشگری در بین دانش آموزان مقطع دبیرستان. مجلۀ پژوهش های علوم شناختی و رفتاری، شماره 8، ص67-80.

-          Baron-Cohen, S. (1995).  Mind blindness an essay on autism and theory of mind. Cambridge: MIT Press.

-          Carlo, G., Knight, G. P., McGinley, M., Goodvin, R., & Roesch, S. C. (2010). The developmental relations between perspective taking and prosocial behaviors: A meta-analytic examination of the task-specificity hypothesis. In B. Sokol, U. Mu¨ller, J. Carpendale, A. Young, & G. Iarocci (Eds.), Self and social regulation: Social interaction and the development of social understanding and executive functions (pp. 234–269). Oxford: Oxford University Press.

-          Choudhury, S., Blakemore, S. & Tony, C. (2006). Journal of social cognitive development during adolescence. 1: 165-174.

-           Clark, C. M., Dahlen, E. R., & Nicholson, B. C. (2015). The role of parenting in relational aggression and prosocial behavior among emerging adults. Journal of Aggression, Maltreatment & Trauma, 24(2), 185-202.

-          Cutierrez, S. M., Escarti, C. A. & Pascual, C. (2011). Relationships among empathy, prosocial behavior, aggressiveness, selfefficacy and pupils' personal and social responsibility. Psicothema, 23 (1), 9-13.

-          D’Ambrosio, F., Olivier, M., Didon, D. Besche, C. (2009). The Basic Empathy Scale: A French Validation of a Measure of Empathy in Youth, Personality and Individual Differences, 46, 160-165.

-          Decety, J., Jackson, P., (2006). A Social-neuroscience Perspective on Empathy, Current Directions in Psychological Science, 15, 54-58.

-          Eisenberg, N. (1982). The development of reasoning prosocial behavior. In N. Eisenberg (Ed.), The Development of Prosocial Behavior, New York: Academic Press.

-          Eisenberg, N. (1983). The Socialization and Development of Empathy and Prosocial Behavior. Arizona State University. Special Report

-          Ickes, W. (2003). Everyday mind reading, Prometheus Books, New York. Jolliffe, D & Farrington, D. P. (2006). Developmental and validation of the basic empathy scale, Journal of Adolescence, 29 (4), 589-611.

-          Jackson, P., Eug_ene, M. & Tremblay, P. (2015). Improving empathy in the care of pain patients. AJOB Neuroscience, 6(3), 25–33.

-          Jolliffe, D. & Farrington, D. P. (2004). Empathy and offending: A systematic review and meta-analysis. Aggression and Violent Behavior, 9(3), 441-476.

-          Morelli, S., Lieberman, M. & Zaki, J. (2015). The Emerging Study of Positive Empathy. Social and Personality Psychology Compass, 9 (2), 57–68.

-          Newen, A., Vogeley, K. & Zinck, A. (2008). Social cognition, emotion and self – consciousness: A preface, Consciousness and Cognition.17, 409-410.

-          Padilla-Walker, L. M., & Fraser, A. M. (2014). How much is it going to cost me? Bidirectional relations between adolescents' moral personality and prosocial behavior. Journal of Adolescence, 37, 993-1001.

-          Pratt, M.W., Arnold, M.L. & Lawford, H. (2009). Growing towards Care: A Narrative Approach to Prosocial Moral Identity and Generativity of Personality in Emerging Adulthood. In D. Narvaez & D. K. Lapsley (Eds.), Personality, identity, and character: Explorations in moral psychology (pp.295–315). New York

-          Rieffe, C., Ketelear, L. & Wiefferink, C. H. (2010). Assessing empathy in young children: construction and validation of an empathy questionnaire (em que). Personality and individual differences, in press.

-          Riess, H. (2015). The Impact of Clinical Empathy on Patients and Clinicians: Understanding Empathy's Side Effects. Empathy and Moral Behavior, 6, 50-53.

-          Roberts, W. & Strayer, J. (1996). Empathy, emotional expressiveness and prosocial behavior. Child Development, 67: 449-470.

-          Sebastian, C. L. (2015). Social cognition in adolescence: social rejection and theory of mind. Psicología Educativa xxx. Xxx–xxx (Atticle in press).

-          Slomkowski, C & dunn, J. (1996). Young children’s understand people’s beliefs and feeling and their connected communication with friends. Developmental psychology, 32, 442-447.

-          Sosua, A. D., McDonald, S., Rushby, J., Li, S., Dimoska, A. & James, C. (2010). Understanding deficits in empathy after traumatic brain injury: The role of affective responsivity. Cortex, in press.

-          Uekermann, J., Kraemer, M., Abdel-Hamid, M., Schimmelmann, B.G., Hebebrand, J., Daum, I. Wiltfang, J. & Kis, B. (2010). Social cognition inattention-deficit hyperactivity disorder (ADHD). Neuroscience and Biobehavioral Reviews. 34,734-743.

-          Underwood, B. & Moore, B. (1982). Perspective-taking and altruism. Psychological Bulletin, 91, 143-173.

-          Werner, H. & Bierhoof, O. (2005). Prosocial Behavior.