نوع مقاله : مقاله پژوهشی
نویسندگان
1 کارشناسی ارشد روانشناسی عمومی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد شهر قدس، تهران، ایران.
2 استادیار، گروه روانشناسی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد کرج، کرج، ایران.
3 استادیار، گروه روانشناسی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد شهر قدس، تهران، ایران.
کلیدواژهها
موضوعات
عنوان مقاله English
نویسندگان English
Introduction: Sexual diversity is a disorder that usually occurs when love fades in relationships and there is no desired sexual satisfaction in that relationship. The purpose of the present study was to predict sexual diversity based on attachment styles with the mediating role of impulsivity among couples studying at Islamic Azad Universities in Tehran Province.
Method: The research method was descriptive-correlational based on structural equations. All couples studying at Islamic Azad Universities in Tehran Province in the academic year 1402-1403, with 181 female and 119 male respondents. The sample size was determined to be 287 people. However, ultimately 300 people completed the questionnaires. These people were selected through non-random and purposive sampling. Information was collected through the attachment styles questionnaires of Bartholomew and Horwitz (1991), attitudes towards infidelity (extramarital affairs) by Whatley (2008), and impulsivity questionnaires of Barrett et al. (1995). Data were analyzed through descriptive and inferential methods using Student's t-test.
Results: Based on the findings, attachment styles, with the mediating role of impulsivity, predicted couples' sexual diversity. This finding indicates that attachment style and impulsivity indices were significantly able to predict sexual diversity (p < 0.05).
Conclusion: Based on the findings, attachment styles, mediated by impulsivity, affect couples' sexual diversity. In general, it can be noted that personality and psychological characteristics, such as impulsivity and attachment styles, can affect various aspects of marital relationships, including sexual diversity.
کلیدواژهها English
مقدمه
یکی از بناهای پر اهمیت اجتماع, ازدواج وتشکیل خانواده است. در این واحد اجتماعی سنگ بنای تعلیم وتربیت نهاده میشود و انسان در عرصه ازدواج به آرامش وتکامل میرسد. ازدواج به عنوان یک پدیده اجتماعی ازجنبه های مختلف قابل مطالعه و تحقیق می باشد (سارالیوا و همکاران[1]، 2022). اهمیت زندگی زناشویی و خانواده به عنوان نهاد مرکزی و تأثیر آن بر رشد فردی و جامعه را تأکید میکند، چون انسان برای تکامل به خانواده و ارتباط با دیگران نیاز دارد (میکولایچوک و همکاران[2]، 2024). خانواده کوچکترین واحد اجتماعی است که پایه و اساس جامعه را تشکیل میدهد؛ ازدواج، عمدتاً در قالب روابط پیچیده، مهمترین پدیده اجتماعی و فرهنگی است و ممکن است پیامدهای مثبت یا منفی داشته باشد (همایونی، 1399). تنوعطلبی جنسی، به میل یا رفتاری اطلاق میشود که در آن فرد تمایل دارد تجربیات جنسی متنوع و متفاوتی داشته باشد، میتواند شامل نقض تعهدات و قراردادهای رابطه زناشویی باشد (بلاغی و احمدی، 1398). این امر میتواند منجر به شکلگیری روابط فیزیکی یا صمیمیتهای عاطفی با افرادی خارج از چارچوب رابطه اصلی شود (آصفی فر و همکاران، 2023). تنوعطلبی جنسی بسته به فرهنگ و ارزشهای فردی متفاوت است و برای درک عمیق آن باید انگیزهها، تأثیرات بر روابط و راههای مدیریت آن برای کاهش آسیب بررسی شود (دی هیر، براون و چنی[3]، 2021). تنوعطلبی جنسی، مسئلهای چندوجهی و تأثیرگذار بر روابط زناشویی است (آلفونسو و همکاران[4]، 2024). این موضوع اهمیت ارتباط باز و صادقانه را در روابط زناشویی مطرح میکند، جایی که تمایلات و انتظارات هر دو طرف به طور شفاف بیان و بررسی شوند (کستل و همکاران[5]، 2021). در مواردی، تنوعطلبی جنسی در قالب روابط باز و بر اساس رضایت متقابل صورت میگیرد، که با اعتماد، ارتباط و مدیریت حدود، بدون آسیب به رابطه، امکان اکتشاف فراهم میکند (لاداچ[6]، 2021). سبک دلبستگی ایمن، که در آن فرد احساس اعتماد و امنیت در روابط خود دارد، ممکن است منجر به تمایل کمتر برای تنوع طلبی جنسی شود، زیرا فرد در یافتن رضایت و ارضا در درون یک رابطه پایدار احساس راحتی میکند (کریگان[7]، 2021). از طرف دیگر، سبک دلبستگی اجتنابی، که در آن فرد از نزدیکی احساسی دوری میجوید و به دلیل ترس از رد شدن یا از دست دادن استقلال خود در روابط عمیق اجتناب میکند، ممکن است با افزایش تمایل به تنوع طلبی جنسی همراه باشد (ژنگ، هارت، نور و ون[8]، 2020).
این افراد ممکن است به دنبال تجربیات جدید جنسی باشند به عنوان راهی برای حفظ فاصله احساسی خود با شریک زندگی. سبک دلبستگی مضطرب، که با نیاز مفرط به وابستگی و تایید از سوی شریک عاطفی مشخص میشود، میتواند به عنوان یک عامل تسهیلکننده در رفتارهای جنسی متنوع[9] عمل کند (فلاهرتی و ویلکینسون[10]، 2020).
پیشبینی تنوعطلبی جنسی با توجه به سبکهای دلبستگی و نقش میانجیگری تکانشگری، موضوعی پیچیده در روانشناسی است؛ تکانشگری یعنی مشکل در کنترل و تاخیر در لذتجویی (بشارپور، 2015). تکانشگری از زندگی در زمان حال، دشواری در انجام امور و ناتمام رها کردن آنان، ایجاد دردسر برای خود و دیگران و پرخاش به دیگران می شود (لوین[11]، 2023). رفتارهای تکانشی که در برخی رویکردها، رفتاری مخاطره آمیز نیز خوانده میشوند، به عملکردهایی گفته میشود که اگرچه تا اندازهای با آسیب یا زیانهای احتمالی همراهند، امکان دستیابی به گونهای پاداش را نیز فراهم میکنند (سانچز و همکاران[12]، 2022). این رفتارها باید دارای عامل زیر باشند: 1) برگزیدن یک گزینه از میان دو یا چند گزینه با پاداش احتمالی، 2) همراهی یکی از گزینه ها با احتمال پیامدهای ناگوار، 3) روشن نبود احتمال پیامد ناگوار در زمان رخداد رفتار (لن و چرک، 2000). نظریه دلبستگی، که توسط جان بالبی پایهگذاری شد، انواع مختلفی از سبکهای دلبستگی را شناسایی میکند که از جمله آنها میتوان به سبک دلبستگی ایمن[13]، اجتنابی[14] و مضطرب/دوسوگرا[15] اشاره نمود. این سبکها میتوانند تاثیر قابل توجهی بر رفتارها و ترجیحات جنسی فرد داشته باشند (مورالس-سانهوزا و همکاران[16]، 2024). این ارتباطات نشان میدهد که درک عمقی رابطه بین دلبستگی، تکانشگری، و تنوعطلبی جنسی میتواند به بهبود روشهای مداخله و حمایت کمک کند. سوال اصلی این است: آیا پیشبینی تنوعطلبی جنسی بر اساس سبکهای دلبستگی، با نقش میانجیگری تکانشگری، معنیدار و مؤثر است؟
روش
این پژوهش براساس هدف، از نوع پژوهشهای کاربردی محسوب میشود، زیرا به توسعه دانش کاربردی در زمینه بهرهوری میپردازد و براساس چگونگی به دستآوردن دادههای مورد نیاز از روش تحقیق توصیفی-همبستگی براساس معادلات ساختاری است که در آن رابطه متغیرها بر پایه هدف پژوهش تحلیل میشود. جامعه آماری شامل کلیه زوجین دانشجوی دانشگاههای آزاد اسلامی استان تهران در رشته روانشناسی در سال تحصیلی 1402_1403 که افراد پاسخ دهنده 181 نفر زن و 119 نفر مرد بودند. مدت تاهل اکثر افراد پاسخ دهنده (%58/33) زیر 5 سال و کمترین آنها (9%) بالای 10 سال بود.حجم نمونه با استفاده از نرمافزار G*power 287 نفر تعیین شد. اما در نهایت 300 نفر پرسشنامهها را تکمیل کردند. این افراد به روش نمونهگیری غیر تصادفی و هدفمند انتخاب شدند.
ابزارهای پژوهش
الف) پرسشنامه سبکهای دلبستگی، توسط بارتولومیو و هوروتیز[17]: پرسشنامه سبکهای دلبستگی، طراحیشده توسط بارتولومیو و هوروتیز در سال 1991، دارای 24 گویه و چهار مولفه است که با مقیاس لیکرت پنج درجهای (از کاملاً مخالف تا کاملاً موافق) نمرهگذاری میشود و هر گویه ارزشی بین 1 تا 5 دارد. آلفای کرونباخ این پرسشنامه 0.74 گزارش شده است. این پرسشنامه شامل چهار سوال است که هر کدام یک سبک دلبستگی را ارزیابی میکنند. این سبکها عبارتند از دلبستگی ایمن، دلبستگی اجتنابی-ترسناک، دلبستگی طردکننده-اجتنابی و دلبستگی مشغول/اضطرابی. نمرهگذاری این پرسشنامه بر اساس مقیاس 7 درجهای لیکرت (از 1=کاملاً مخالفم تا 7=کاملاً موافقم) انجام میشود و از شرکتکنندگان خواسته میشود میزان موافقت خود را با توصیفهای ارائهشده برای هر سبک دلبستگی مشخص کنند (آزادی و همکاران، 1389).
ب) پرسشنامه تنوعطلبی جنسی (روابط فرازناشویی): این پرسشنامه توسط واتلی[18] (2008) طراحی شده است، شامل 12 گویه با پاسخهای 7درجهای لیکرت. نمره کل از جمع نمرات گویهها به دست میآید، که امتیاز بالاتر نشاندهنده پذیرش بیشتر خیانت است. سوالات معکوس در موارد 2، 5، 6، 7، 8 و 12 قرار دارند. حداقل و حداکثر نمره به ترتیب 12 و 84 است. روایی آن در ایران با استفاده از ملاکهای مذهبی تایید شده و آلفای کرونباخ آن 0.84 است؛ همچنین، پایایی آن با آلفای کرونباخ 0.71 و ضریب بازآزمایی 0.87 تخمین زده شده است (سیدعلی تبار و همکاران، 1394).
ج) پرسشنامه خود گزارشی تکانشگری بارت[19] 11 (پاتون، استانفورد و بارت، 1995): پرسشنامه خودگزارشی تکانشگری بارت 11 (BIS-11)، طراحیشده توسط پاتون، استنفورد و بارت در سال 1995، شامل 30 گویه است و دارای سه مولفه اصلی است: تکانشگری حرکتی (عمل کردن بدون فکر و برنامهریزی)، تکانشگری شناختی (مشکل در تمرکز و توجه) و تکانشگری غیربرنامهریزی (عدم توانایی در برنامهریزی و پیشبینی). نمرهگذاری این پرسشنامه بر اساس مقیاس 4 درجهای لیکرت انجام میشود که شامل گزینههای به ندرت یا هرگز (1)، گاهی اوقات (2)، اغلب (3) و تقریباً همیشه یا همیشه (4) است. دامنه نمرات کل از 30 تا 120 است. برای هر سوال، شرکتکنندگان باید میزان موافقت خود را با گزینههای ارائهشده مشخص کنند. این پرسشنامه بهطور گسترده در مطالعات مختلف استفاده شده و آلفای کرونباخ آن 0.79 گزارش شده است. ابعاد این ابزار شامل سه عامل عدم برنامهریزی، تکانشگری حرکتی و تکانشگری شناختی است که هر یک ویژگیهای خاص رفتارهای ناسازگار با تفکر و برنامهریزی را نشان میدهند (رستم معروف، 1397).
در این مطالعه، پس از دریافت مجوزهای لازم، با معاونت آموزشی دانشگاههای آزاد اسلامی تهران تماس گرفته شد. در مرحله بعد، هدفهای پژوهش به دانشجویان توضیح داده شد و از آنها دعوت شد تا پرسشنامهها را تکمیل کنند. پرسشنامه به صورت لینک طراحی شده بود و قبل از شروع، توضیحاتی درباره نحوه پاسخدهی، اهمیت صداقت، حفظ محرمانگی اطلاعات و سایر مسائل مربوطه ارائه شد. دانشجویان در صورت نیاز به سوال، میتوانستند از محقق پرسش کنند. معیارهای ورود شامل متاهل بودن و تمایل به شرکت بودند، و در نهایت، دادهها جمعآوری و برای نمرهگذاری و تجزیه و تحلیل آماری مورد استفاده قرار گرفتند.
از روش های آماری آزمون کلموگروف-اسمیرنف جهت بررسی نرمال بودن دادهها، تحلیل عاملی تأییدی جهت روایی سوالات، مدلیابی معادلات ساختاری جهت بررسی برازش مدل تحقیق استفاده گردید.تحلیل ها با استفاده از نرمافزار SPSS22 و Smart PLS3 انجام شد.
یافتهها
طبق داده های به دست آمده، 33/60% افراد پاسخدهنده زن و 67/39% آنها مرد هستند. مدت تاهل اکثر افراد پاسخدهنده ((%58/33 زیر 5 سال و کمترین آنها (9%) بالای 10 سال است. در این پژوهش از 3 پرسشنامه (تنوع طلبی جنسی، سبکهای دلبستگی و تکانشگری) استفاده شده است.
جدول 1. آمار توصیفی شاخص پرسشنامه تنوع طلبی جنسی، سبکهای دلبستگی، تکانشگری
|
شاخص |
میانگین |
انحراف معیار |
چولگی |
کشیدگی |
کمترین |
بیشترین |
|
تنوع طلبی جنسی |
44/41 |
753/8 |
124/0 |
896/0- |
26 |
61 |
|
دلبستگی ایمن |
63/20 |
077/5 |
062/0 |
817/0- |
8 |
30 |
|
دلبستگی اشتغالی |
42/15 |
061/5 |
116/0 |
283/1- |
7 |
25 |
|
دلبستگی ترسان |
07/15 |
239/5 |
190/0 |
870/0- |
6 |
26 |
|
دلبستگی انفصالی |
78/14 |
002/5 |
114/0 |
969/0- |
6 |
26 |
|
تکانشگری شناختی |
52/16 |
144/3 |
443/0 |
222/0 |
10 |
27 |
|
تکانشگری حرکتی |
40/22 |
675/3 |
539/0 |
448/0 |
14 |
34 |
|
تکانشگری مبتنی بر بیبرنامگی |
82/22 |
807/3 |
640/0 |
573/0 |
13 |
35 |
|
تکانشگری |
76/61 |
682/9 |
410/0 |
008/0- |
40 |
94 |
با توجه به جدول 1، شاخص تنوع طلبی جنسی میانگینی برابر با 44/41 و انحراف معیار 753/8 کسب کرده است و از بین متغیرهای پرسشنامه سبکهای دلبستگی بیشترین امتیاز را متغیر دلبستگی ایمن با میانگین 63/20 و انحراف معیار 077/5 و کمترین امتیاز را متغیر دلبستگی انفصالی با میانگین 78/14 و انحراف معیار 002/5 کسب کرده است همچنین از بین متغیرهای پرسشنامه تکانشگری بیشترین امتیاز را متغیر تکانشگری مبتنی بر بیبرنامگی با میانگین 82/22 و انحراف معیار 807/3 و کمترین امتیاز را متغیر تکانشگری شناختی با میانگین 52/16 و انحراف معیار 144/3 کسب کرده است. شاخص تکانشگری میانگینی برابر با 76/61 و انحراف معیار 682/9 کسب کرده است. در جدول 2 نتایج آزمون کولموگروف- اسمیرنوف آورده شده است.
جدول 2. آزمون کولموگروف- اسمیرنوف یک نمونهای برای شاخصهای پژوهش
|
شاخص |
آماره آزمون |
سطح معناداری |
نتیجه آزمون |
|
تنوع طلبی جنسی |
084/0 |
001/0 |
نرمال نیست |
|
سبکهای دلبستگی |
108/0 |
001/0 |
نرمال نیست |
|
تکانشگری |
072/0 |
001/0 |
نرمال نیست |
همانطور که از دادههای جدول 2 مشخص است، سطح معناداری آزمون کولموگروف- اسمیرنوف برای تمامی شاخصهای پژوهش کوچکتر از مقدار 05/0 است. در نتیجه تمامی شاخصهای پژوهش دارای توزیع غیر نرمال میباشند. بنابراین از آزمونهای ناپارامتریک استفاده کردیم.
در این قسمت برای بررسی فرضیههای پژوهش، از روش معادلات ساختاری استفاده شده است. خروجی گرافیکی مدل پژوهش در شکل 1، به صورت زیر میباشد.
شکل 1. ضرایب مسیر استاندارد مدل مفهومی پژوهش
اعداد نوشته شده بر روی مسیرها ضرایب مسیر را نمایش میدهد. برای آزمون معناداری ضرایب مسیر با استفاده از روش بوت استراپ[20] مقادیر آزمون تی-استیودنت محاسبه شده است. مقادیر آزمون تی-استیودنت که در شکل 2 آمده است، اگر مقداری بزرگتر از 96/1 باشد، ضریب مسیر در سطح 05/0 معنادار است.
شکل 2. نتایج آزمون تی- استیودنت برای بررسی معناداری ضرایب مسیر
جدول 3. نتایج برازش کلی مدل با معیار GOF
|
|
|
|
|
412/0 |
498/0 |
326/0 |
همانطور که در جدول 3 مشاهده میشود، مقدار میانگین مقادیر اشتراکی( ) مقدار 498/0 و میانگین مقادیر برابر 326/0 بدست آمده است و با توجه به فرمول، مقدار معیار GOF معادل 412/0 بدست آمد که بزرگتر از مقدار ملاک 3/0 بوده و نشان از توان مناسب مدل در پیشبینی متغیر مکنون درونزای مدل دارد.
برای بررسی فرضیهها و آزمون معنیداری ضرایب مسیر بین متغیرها از خروجی نرم افزار استفاده شده است. ضرایب مسیر و نتایج مربوط به معناداری آنها در جدول 4، داده شده است.
جدول 4. نتایج حاصل از ارزیابی مدل ساختاری برای بررسی فرضیه های پژوهش
|
ردیف |
مسیر |
ضریب مسیر (β) |
عدد معنیداری (t-value) |
نتیجه آزمون |
|
1 |
دلبستگی ایمن تکانشگری |
263/0- |
694/3 |
تایید |
|
2 |
دلبستگی اشتغالی تکانشگری |
311/0 |
085/4 |
تایید |
|
3 |
دلبستگی انفصالی تکانشگری |
410/0 |
989/7 |
تایید |
|
4 |
دلبستگی ترسان تکانشگری |
245/0 |
515/3 |
تایید |
|
5 |
آزمون گرایی واقعیت تکانشگری |
402/0 |
525/6 |
تایید |
|
6 |
دفاع های روان شناختی نخستین تکانشگری |
329/0 |
874/4 |
تایید |
|
7 |
سردرگمی هویت تکانشگری |
202/0 |
282/3 |
تایید |
|
8 |
تکانشگری تنوع طلبی جنسی |
488/0 |
723/12 |
تایید |
در ادامه با توجه به خروجی مدل مفهومی پژوهش به بیان و بررسی فرضیههای پژوهش پرداخته شد.
برای بررسی نتایج از روش بوت استرپ استفاده شد. در این روش چنانچه مقدار حد پایین و حد بالای بوت استرپ هر دو مثبت و یا هر دو منفی باشند و صفر مابین این دو حد قرار نگیرد، در آن صورت مسیر غیر مستقیم معنادار بوده و فرضیه پذیرفته خواهد شد. همچنین اگر سطح معناداری کوچکتر از مقدار 05/0 باشد تاثیر غیرمستقیم پذیرفته میشود.
جدول 5. نتایج حاصل از روش بوت استرپ برای بررسی معناداری اثر غیرمستقیم
|
مسیر |
اثر غیر مستقیم |
مقدار بوت استرپ |
آماره t |
خطای برآورد |
سطح معناداری |
|||
|
متغیر مستقل |
متغیر میانجی |
متغیر وابسته |
حد بالا |
حد پایین |
||||
|
دلبستگی ایمن |
تکانشگری |
تنوع طلبی جنسی |
128/0- |
57/0- |
175/0- |
654/2 |
043/0 |
009/0 |
|
دلبستگی اشتغالی |
152/0 |
239/0 |
081/0 |
915/3 |
051/0 |
001/0 |
||
|
دلبستگی ترسان |
200/0 |
328/0 |
092/0 |
015/4 |
036/0 |
001/0 |
||
|
دلبستگی انفصالی |
119/0 |
164/0 |
066/0 |
351/2 |
044/0 |
017/0 |
||
با توجه به جدول 5، سطح معناداری در تمامی موارد، کوچکتر از 05/0 و فاصله اطمینان شامل صفر نمیباشد. بنابراین سبکهای دلبستگی با میانجیگری تکانشگری، تنوع طلبی جنسی زوجین را پیشبینی میکنند.
بحث و نتیجهگیری
فرضیه 1: سبکهای دلبستگی و سازمان شخصیت با نقش میانجی تکانشگری، تنوع طلبی جنسی زوجین را پیشبینی میکنند.
براساس تجزیه و تحلیل، سطح معناداری کمتر از 0.05 بود و فاصله اطمینان شامل صفر نمیباشد، بنابراین فرضیه پژوهش تایید شد. یعنی سبکهای دلبستگی و سازمان شخصیت، با نقش میانجیگری تکانشگری، قادر به پیشبینی تنوعطلبی جنسی زوجین هستند. اگرچه یافتههای این تحقیق با فرضیه مورد نظر کاملاً مطابقت ندارد، ولی مطالعات مشابه نقش پیشبینیکننده این متغیرها را در رابطه با تنوعطلبی جنسی، روابط فرازناشویی و مشکلات زناشویی تأیید کردهاند. برای مثال رهنما و زهراکار (1402)، پیشبینی نگرش به روابط فرازناشویی براساس ابعاد تاریک شخصیت و کیفیت دلبستگی در زنان متأهل را تایید نمودهاند. موثق و همکاران (1402)، به این نتیجه رسیدند که بین ابعاد شخصیتی با گرایش به خیانت زناشویی رابطه معنادار وجود دارد. در پژوهشی دیگر قربانی و رحمانی (1401)، بیان کردند که بین صفات شخصیت با رضایتمندی زناشویی در خانوادههای با سابقهی خیانت همبستگی وجود دارد. اکرامی و همکاران (1401) و ساهایانو و همکاران (2022)، نیز ارتباط بین روابط فرازناشویی بر اساس سبکهای دلبستگی را تایید کردند. نتایج پژوهش بنی اسدی (1401) نیز نشان داد رابطه بین تکانشگری و طلاق عاطفی معنادار است. سالیوان و همکاران (2021)، سهم تکانشگری در رفتار جنسی را موثر دانستهاند.
این یافته نشان میدهد که سبکهای دلبستگی میتوانند پیشبینیکننده تنوعطلبی جنسی در زوجین باشند. در واقع، تنوعطلبی جنسی نوعی رفتار هدفمند و معطوف به تأمین رضایت عاطفی است که بدون در نظر گرفتن تعهد و صمیمیت زناشویی و صرفاً در راستای ارضای نیازهای جنسی فرد انجام میشود (بلاغی و احمدی، 1398). در واقع، ویژگیهای افراد بر اساس نوع سبک دلبستگیشان تأثیر قابل توجهی بر مشکلات زناشویی مانند تنوعطلبی جنسی دارند (نعمت زاده و همکاران، 1401). ماحصل چنین روابط ناپایداری ممکن است در طول زمان به صورت نقض پیمان زناشویی و گرایش به ایجاد روابط خارج از ازدواج خود و تنوع طلبی جنسی را نشان دهد. این در حالی است که سبک دلبستگی کارآمد با ایجاد فضایی امن برای زوجین و ارضای به موقع و بهینهی نیازهای طرفین، همسر را شریک بلامنازع زندگی می داند و به عنوان عاملی برای جلوگیری از ایجاد تنوع طلبی جنسی عمل میکند.
فرضیه 2: سبکهای دلبستگی با میانجیگری تکانشگری، تنوع طلبی جنسی زوجین را پیشبینی میکنند.
سطح معناداری در تمامی موارد، کوچکتر از 05/0 و فاصله اطمینان شامل صفر نبود. بنابراین فرض پژوهش پذیرفته شد. بدین معنی که سبکهای دلبستگی با میانجیگری تکانشگری، تنوع طلبی جنسی زوجین را پیشبینی میکنند. پژوهشی که نقش میانجی تکانشگری را در رابطه بین سبکهای دلبستگی و تنوع طلبی جنسی را تبیین کند یافت نشد اما این یافته میتواند در راستای نتایج پژوهش اکرامی و همکاران (1401)، نیکمنش و همکاران (1401)، نیکخواه (1401)، بنی اسدی (1401)، پارساکیا و همکاران (1401)، ساهایانو و همکاران (2023)، ناسیمنتو و همکاران (2022)، زارا (2022)، سالیوان و همکاران (2021)، مبنی بر تایید نقش معنادار سبکهای دلبستگی و تکانشگری در تنوع طلبی جنسی زوجین میباشد.
در این تفسیر، فردی که سبکهای دلبستگی ایمن دارد، احساس امنیت، اطمینان و آرامش در روابط خود دارد، زیرا معتقد است نیازهایش برآورده میشوند و هیچ تهدیدی او را تهدید نمیکند. این، باعث میشود که در زندگی زناشویی، فرد احساس اعتماد به خودش و همسرش داشته باشد و احساس کند رابطهاش امن است، که این مهم، سطح بالایی از امنیت روانی را برایش فراهم میسازد (یومموراد و همکاران، 2018).
فرضیه 3: سازمان شخصیت با میانجیگری تکانشگری، تنوع طلبی جنسی زوجین را پیشبینی میکنند.
با توجه به تجزیه و تحلیل دادههای آماری، سطح معناداری در تمامی موارد، کوچکتر از 05/0 و فاصله اطمینان شامل صفر نمیباشد. بنابراین فرض پژوهش پذیرفته شد. بدین معنی که، سازمان شخصیت با میانجیگری تکانشگری، تنوع طلبی جنسی زوجین را پیشبینی میکنند. مطالعاتی که که نتایج آن دقیقا با این نتیجه منطبق باشد یافت نشد اما در تایید نقش سازمان شخصیت و تکانشگری در تنوع طلبی جنسی، روابط فرازناشویی و مشکلات زناشویی زوجین مطالعاتی انجام شده است. برای مثال نیکویی (1401)، بیان کرد که در زوجین دارای اختلافات زناشویی که ابعاد نابهنجار شخصیت با سلامت جنسی همبستگی منفی معنیدار و با تکانشگری و صفات تاریک شخصیت همبستگی مثبت معنیداری دارد. بنی اسدی (1401)، تکانشگری در پیشبینی طلاق عاطفی تاثیر دارد. خوش کلام (1400) تایید کرد که مؤلفههای سازمان شخصیت و امنیت روانی میتوانند دلزدگی زناشویی و ناگویی هیجانی زوجین را پیشبینی کنند. مهرکش (1398)، به این نتیجه رسید که رابطه بین سازمان شخصیت (کرنبرگ) و خشونت زناشویی در زوجها معنادار میباشد.
در توضیح و تبیین این یافته میتوان گفت اگر چه سطح نوروتیک سالمترین سطح سازمان شخصیت افراد است ولی تا اندازهای مکانیزمهای دفاعی اولیه را دارا هستند و در سطوح مرزی و سایکوتیک مکانیزمهای دفاعی وجود دارد که این مکانیزم از ناخودآگاه منشأ میگیرد و چون فرد در حالت یک خودفریبی قرار میگیرد و نمیتواند خود واقعی را شکل دهد؛ بنابراین آمادگی فرد را در برابر تنشهای درونفردی و بینفردی پایین آورده و وی ناتوان در روبهرو شدن با این شرایط است (مهرکش، 1398). مکانیزمهای دفاعی، مانعی برای ادراک افراد از واقعیت میشود چون انعطافپذیری را کم میکند؛ لذا تعاملات فرد را تحریف میکند و نحوه کارکردش را به خطر میاندازد و امکان دفاع منطقی و مؤثر را از او سلب میکند (خوش کلام، 1400).
در تبییـن این یافتـه که سبکهای دلبستگی قادر به پیشبینی تنوع طلبی جنسی زوجین میباشد، میتـوان گفـت تنوع طلبـی جنسـی، نوعـی رفتـار جنسـی اسـت کـه بـدون در نظـر گرفتـن تعهـد و صمیمیت زناشـویی نسـبت بـه همسـر و صرفـا در راسـتای تأمیـن رضایـت عاطفـی انجـام میشـود (کارپنتر[21]، 2020).
حال ویژگیهای افراد متعلق به سبکهای مختلف دلبستگی میتواند تاثیر فراوانی بر این مشکلات زناشویی مانند تنوع طلبـی جنسـی داشته باشد. تأثیر سبکهای مختلف دلبستگی در روابط صمیمانه با دیگران از جمله رابطه زناشویی با همسر موید آن است که دو شاخص احساس آسودگی امنیت در روابط و فقدان ترس از طرد شدن نشاندهنده دلبستگی ایمن هستند (آلن و رابسون[22]، 2020؛ کارپنتر[23]، 2020).
چنین افرادی تمایل به وابستگی بیش از حد و کنترل در رابطه دارند و یا تلاش میکنند تا از شکلگیری روابط نزدیک، صمیمانه و متعهدانه اجتناب کنند. ماحصل چنین روابط ناپایداری ممکن است در طول زمان به صورت نقض پیمان زناشویی و گرایش به ایجاد روابط خارج از ازدواج خود و تنوع طلبی جنسی را نشان دهد (ساسلر و لیچر[24]، 2020).
اکرامی و همکاران (1401) و ساهایانو و همکاران (2022)، نیز ارتباط بین روابط فرازناشویی بر اساس سبکهای دلبستگی را تایید کردند (هندیانی و همکاران[25]، 2023). نتایج پژوهش بشارت قراملکی (1400) نیز نشان داد رابطه بین تکانشگری و طلاق عاطفی معنادار است. سالیوان و همکاران (2021)، سهم تکانشگری در رفتار جنسی را موثر دانستهاند (ارباب زاده و همکاران، 2022).
از سوی دیگر نتایج حاکی از آن بود که تکانشگری نقش میانجی در پیشبینی رابطه سبکهای دلبستگی با تنوع طلبی جنسی زوجین دارد. این نتیجه را میتوان اینگونه تفسیر نمود که زوجینی که سطح تکانشگری در آنان بالا است، امکان دارد با بیتوجهی به عواقب برخی از رفتارهای شخصیتی و سبکهای ناکارآمد و منفی دلبستگی، رفتارهای نامناسبی را در رابطه زناشویی از خود بروز دهند (ویارئال و همکاران[26]، 2021).
به عبارت دیگر، گرایش به تنوع طلبی جنسی و خیانت میتواند پاسخی در برابر مشکلات زناشویی باشد و زوج درگیر این مشکل با این شیوه بخواهد در فکر انتقامجویی ناشی از کمتوجهی و اختلافات باشد (گارسیا-مکا و همکاران[27]، 2022).
وجود سازه تکانشگری در زوجین با رفتارهای شخصیتی و سبکهای ناکارآمد و منفی دلبستگی، سبب میشود که تنطیم بهنجار و مناسب رفتار انجام نگیرد. وجود تکانشگری نیز در افرادی که گرایش به تنوع طلبی جنسی دارند، نیز قابل توجیه است. زیرا، فرد تکانشگر بدون تامل در پی کسب لذت و هیجان زود گذر است از این رو زوجینی که تکانشگر هستند، بدون فکر به دنبال لذت زودگذر از طریق تنوع طلبی جنسی میباشند (کانیته و همکاران[28]، 2024).
افــراد تکانشگر دائمــا در جســتجوی محــرکهــای تــازه در زندگــی خــود هســتند و حاضرنــد آن را بـه بهـای سـنگین در معـرض خطـر قـرار دادن حیثیـت و اعتبـار اجتماعــی و حتــی ســلامت جســمانی و حیــات خــود بــه دســت آورنــد (واردن[29]، 2020).
همســطحســازی هیجــان و عدم تکانشگری باعــث دوام زندگــی و تکانشگری بالا منبـع تعارضاتـی از قبیـل تفـاوت در اسـتفاده از موقعیتهای جنسی زناشویی اسـت کـه بـه نارضایتـی و کاهـش روابـط زناشـویی و در نتیجـه روابط فرازناشویی منجـر میشـود (پرزورسکی و همکاران[30]، 2021).
درمجمـوع تکانشگری به عنـوان یـک خصیصـه شـخصیتی، آثـار مشـهود و نتایـج غیرقابلانـکاری بـر روابـط عاطفـی و جنسی میـان مـردان و زنـان دارد و تکانشگری بـالا، ماجراجویی، ریسـک و تنوعطلبـی بالایـی را بـه همـراه خواهـد داشـت کـه باعـث میشــود زوجین در روابــط جنســی خــود دچــار مشــکل شــده و همیـن امـر باعـث سـرخوردگی آنهـا خواهـد شـد (چمبرز و گراسیا[31]، 2021).
از سوی دیگر، ازدواج به معنای آمیخته شدن دو چشمانداز و دو تاریخچه از ارزشها و جهانبینیهای متفاوت است، دلبستگی ایمن، محبت کردن و عشق ورزیدن یک پایه اصلی این امر است. با این حال، عدم رضایت از زندگی زناشویی و بیعلاقگی میتواند کمکم منجر به بروز تنوع طلبی جنسی شود. وقتی زوجین دلبستگی ایمنی را تجربه نکرده باشند، در مدت زمان طولانی حساسیت زوجین نسبت به کوچکترین مشکل زیاد میشود و کمکم متوجه میشوند که رابطهشان به نتیجه مثبتی منجر نمیشود و این حس ناکام ماندن باعث افزایش فشارهای روانی مانند تکانشگری میشود، کمکم حالتهای روانی و جسمی دردآور و ناخوشایندی را احساس میکنند (فانتوس و نیومن[32]، 2021).
این پژوهش ارتباط بین سبکهای دلبستگی و تنوع طلبی جنسی را با استفاده از تکانشگری به عنوان متغیر میانجی بررسی کرده است. دادههای جمعآوری شده نشان میدهند که اکثریت پاسخدهندگان دارای سابقه ازدواج کمتر از 5 سال هستند و توزیع جنسیتی آنها نیز نشان دهنده تفاوتهایی در نمونه است. آمار توصیفی سه پرسشنامه مورد استفاده در این پژوهش، یعنی تنوع طلبی جنسی، سبکهای دلبستگی، و تکانشگری، دادههای معناداری را ارائه میدهند که از نظر آماری قابل توجه است (05/0p <). بر اساس نتایج حاصل از این روش، میتوان گفت که سبکهای دلبستگی با میانجیگری تکانشگری، بر تنوع طلبی جنسی زوجین تأثیر میگذارند. به ویژه، این تأثیر در مورد دلبستگی ایمن، دلبستگی اشتغالی، دلبستگی ترسان و دلبستگی انفصالی به صورت معناداری ثابت شده است. این یافتهها نشان میدهند که ویژگیهای شخصیتی و روانشناختی، مانند تکانشگری و سبکهای دلبستگی، میتوانند بر جنبههای مختلف روابط زناشویی، از جمله تنوع طلبی جنسی تأثیر بگذارند. این امر میتواند به مشاوران و درمانگران کمک کند تا بهتر بتوانند به زوجها در مدیریت و بهبود روابط خود کمک کنند، با توجه به این که چگونه ویژگیهای شخصیتی میتوانند در تعامل با یکدیگر و تأثیر آنها بر روابط زناشویی عمل کنند.
محدودیتهای پژوهش
پیشنهادات پژوهشی
تعارض منافع
هیچ گونه تعارض منافع توسط نویسندگان بیان نشده است.
[1] . Saralieva et al
[2]. Mikołajczuk et al
[3] . De Heer, Brown, & Cheney
[4] . Alfonso
[5] . Kaestle et al
[6] . Laddach
[7] . Kerrigan
[8]. Zheng, Hart, Noor, & Wen
[9] . Sexual Variety Seeking
[10] . Wilkinson
[11] . Lewin
[12] . Sanchez et al
[13] . Secure
[14] . Avoidant
[15] . Anxious/Ambivalent
[16]. Morales-Sanhueza et al
[17] - Bartholomew and Horotis
[18] - Whatley
[19] - Bart
[20]. Bootstrapping
[21] . Carpenter
[22] . Allen & Robson
[23] . Carpenter
[24] . Sassler & Lichter
[25] . Hendiani
[26] . Villarreal et al
[27] . García-Meca et al
[28] . Cañete et al
[29] . Varden
[30] . Przeworski
[31] . Chambers & Gracia
[32] . Fantus & Newman
اکرمی، ف.، محسنزاده، ف.، زهراکار، ک. (1401). فراتحلیل گرایش به روابط فرازناشویی بر اساس سبکهای دلبستگی. سبک زندگی اسلامی با محوریت سلامت. ۶ (۳) :۳۲۲-۳۲۹
