نقش میانجیگرانه حمایت اجتماعی در رابطه بین سرسختی روانی و احساس انسجام با کیفیت زندگی در کارکنان بیمارستان‌های شهر قوچان

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 گروه علوم تربیتی و مشاوره، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه گیلان، رشت، ایران

2 گروه مشاوره، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد قوچان، قوچان، ایران

3 گروه روان‌شناسی دانشگاه گیلان، رشت، ایران.

چکیده

مقدمه: تحقیق حاضر با هدف بررسی نقش میانجیگرانه حمایت اجتماعی در رابطه میان سرسختی روانی و احساس انسجام با کیفیت زندگی در سال 1396 انجام شد.
روش: در پژوهشی با طرح همبستگی، 116 نفر از کارکنان بیمارستان موسی ابن جعفر (ع) و ارتش شهر قوچان به صورت تصادفی ساده انتخاب شدند و به پرسشنامه‌ی کیفیت زندگی سازمان بهداشت جهانی (1998)، مقیاس تجدیدنظر شده احساس انسجام آنتونوسکی(1987)، پرسشنامه سرسخت روانی کوباسا (1979) و پرسشنامه حمایت اجتماعی ادراک شده زیمت و همکاران(1988) پاسخ دادند. داده‌ها از طریق تحلیل رگرسیون سلسله‌مراتبی واسطه‌ای به شیوه ی بارون و کنی (1986) با استفاده از نسخه‌ی 20 نرم‌افزار SPSS پردازش شدند.
یافته ها: نتایج مشخص ساخت سرسختی روان‌شناختی و احساس انسجام هر یک به طور مجزّا با کیفیت زندگی همبسته هستند (01/0p <) و آن را پیش‌بینی می‌کنند؛ اما با به میان آمدن حمایت اجتماعی، رابطه بین سرسختی روان‌شناختی و احساس انجام با کیفیت زندگی بیشتر می‌شود. نقش میانجیگرانه حمایت اجتماعی در تعامل با متغیرهای سرسختی روان‌شناختی (0001/0p <، 12/39F=) و احساس انسجام (0001/0p <، 85/14F=) باعث افزایش معنی‌دار واریانس متغیر کیفیت زندگی شد.
نتیجه گیری: حمایت اجتماعی به نیرومندیِ اثرات مثبت سرسختی روانی و احساس انسجام بر کیفیت زندگی می‌افزاید. بنابراین اجرای مداخلات مدیریتی در محیط بیمارستانی به منظور افزایش حمایت اجتماعی از کارکنان توصیه می‌شود. نتایج برای مدیران بیمارستانی مورد بحث قرار گرفته است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

The mediating role of social support in the relationship between mental hardiness and the sense of coherence with quality of life among staff at hospitals in Quchan

نویسندگان [English]

  • amir qorbanpoorlafmejani 1
  • Morteza Yaghouti 2
  • Sajjad Rezaei 3
1 Department of Educational sciences and counselling, Faculty of literature and humanities, University of Guilan, Rasht, Iran
2 , Department of Counseling, Faculty of humanities, Islamic Azad University,Quchan Branch, Quchan, Iran
3 Department of Psychology, University of Guilan, Rasht, Iran.
چکیده [English]

Introduction: Purpose of this study was to investigate the mediating role of social support in the relationship between hardiness and sense of coherence with quality of life in 2017.
Methods: In a correlation study, 116 employees of Musa ibn Ja'far and Army hospitals in Quchan were randomly selected and responded to WHO Quality of Life (1998), Antonovsky's sense of coherence (1987), Kobasa Hardiness (1979) and perceived social support questionnaires (1988). Data were processed through Mediated Hierarchical regression analysis by means of Baron and Kenny (1986) methods and using SPSS version 20 software.
Results: Findings Shown that hardiness and sense of coherence are correlated with quality of life separately (P <0.01) and predict it, but with the advent of social support, the relationship between hardiness and a sense of coherence increases with quality of life. The mediating role of social support in interacting with hardiness variables (P < 0.0001, F = 39.12) and sense of coherence (P <0.0001, FF = 14.85) significantly increased the variance of life quality variable.
Conclusion: Social support adds to the potency of the positive effects of hardiness and the sense of coherence on the quality of life. Therefore, implementation of management interventions in the hospital environment is recommended in order to increase the social support of the staff. The results are discussed for hospital managers.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Quality of Life
  • Psychological hardiness
  • Social Support
  • sense of coherence
  • personnel
  • Hospital
-          ایوبی، سمیه؛ تیموری، سعید و نیری، مهدی. (1389). سرسختی، کیفیت زندگی و احساس بهزیستی. فصلنامه روان شناسی تحولی: روان شناسان ایرانی. 6(24)، 352-360.
-          بیرامی، منصور؛ موحدی، یزدان؛ موحدی، معصومه. (1393). ارتباط حمایت اجتماعی ادراک شده و احساس تنهایی اجتماعی ـ عاطفی با اعتیاد به اینترنت در جامعه دانشجویی. علوم تربیتی و روان شناسی (شناخت اجتماعی). 3(6)، 109-122.
-          پوراکبری، فهیمه؛ خواجوند خوشلی، افسانه و اسدی، جوانشیر. (1393). رابطه سرسختی روانشناختی و کیفیت زندگی با اضطراب مرگ در پرستاران. مجله توسعه پژوهش در پرستاری و مامایی. 11(2)، 53-59.
-          تیموری، سعید؛ خاکپور، معصومه؛ مومنی مهمویی، حسین. (1394). رابطه سخت رویی با خودکار آمدی و کنترل شخصی در مبتلایان به سرطان پستان. مجله دانشگاه علوم پزشکی تربت حیدریه (طنین سلامت). 3(1)، 35-42.
-          حسینی، مریم؛ عبدخدایی، محمدسعید؛ آقامحمدیان شعرباف، حمیدرضا. (1396). نقش میانجی گری احساس انسجام روانی در رابطه طول مدت و تعداد عوارض جسمانی دیابت با میزان سلامت روان در افراد دیابتی نوع دو. افق دانش. 23(4)، 311-317.
-          حقیقی، ماه منیر؛ ساکی، کوروش؛ محدثی، حمیده؛ یاوریان، رویا؛ سلامی، لیلا. (1392). بررسی ارتباط بین سر سختی روان‌شناختی و کیفیت زندگی در زنان سرپرست خانوار شاغل در دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی استان آذربایجان غربی. مجله دانشکده پرستایی و مامایی ارومیه.11(5)، 385-390.
-          رجایی، زهرا؛ شفیع زاده، حمید؛ بابایی امیری، ناهید؛ امیرفخرایی، آزیتا و عاشوری، جمال. (1396). نقش فرسودگی شغلی، حمایت اجتماعی ادراک شده و سرسختی روانشناختی در پیش بینی کیفیت زندگی. نشریه پرستاری ایران. 30(106)، 1-10.
-          شهبازی راد، افسانه؛ غضنفری، فیروزه؛ عباسی، منظر؛ محمدی، فرشته .(1394). نقش سرسختی روان شناختی و سلامت معنوی در تبیین کیفیت زندگی دانشجویان علوم پزشکی کرمانشاه. مجله آموزش و سلامت جامعه. 2(2)، 20-27.
-          عاشوری، جمال. (1395). بررسی نقش سرمایه اجتماعی، حمایت اجتماعی و سخت رویی روانشناختی در پیش بینی کیفیت زندگی زنان سالمند. فصلنامه پرستاری سالمندان. 2(4)، 70-81.
-          علیپور، احمد؛ شریف، نسیم. (1391). بررسی روایی و پایایی پرسشنامه حس انسجام در دانشجویان‌. پژوهنده. 17(1)، 50-56.
-          نجات، سحرناز؛ منتظری،  علی؛ هلاکویی نائینی،  کوروش؛ محمد، کاظم؛ مجدزاده، سیدرضا. (1385). استانداردسازی پرسشنامه کیفیت زندگی سازمان جهانی بهداشت (WHOQOL-BREF): ترجمه و روان سنجی گونه ایرانی. مجله دانشکده بهداشت و انستیتو تحقیقات بهداشتی. 4(4)، 1-12.
-          Adler-Constantinescu, C., Beşu, E. C., & Negovan, V. (2013). Perceived social support and perceived self-efficacy during adolescence. Procedia-Social and Behavioral Sciences, 78, 275-279.
-          Aiken, LS, West, SG, Reno, RR. (1991).Multiple regression: Testing and interpreting interactions. Sage.
-          Barbouni, A., Papakosta, A., Amanaki, E., & Merakou, K. (2017). Sense of Coherence, Sleep Disorders and Health Related Quality of Life in Women with Breast Cancer in Greece. International Journal, 10(2), 743.
-          Baron, R. M., & Kenny, D. A. (1986). The moderator–mediator variable distinction in social psychological research: Conceptual, strategic, and statistical considerations. Journal of personality and social psychology, 51(6), 1173.
-          Bélanger, E., Ahmed, T., Vafaei, A., Curcio, C. L., Phillips, S. P., & Zunzunegui, M. V. (2016). Sources of social support associated with health and quality of life: a cross-sectional study among Canadian and Latin American older adults. BMJ open, 6(6), e011503.
-          Bayne, G. (2000). The relationship between individualism/collectivism, locus of control and sense of coherence. Doctoral dissertation, University of Johannesburg.
-          Cummins, R. (1989). Locus of control and social support: Clarifiers of the relationship between job stress and job satisfaction. Journal of Applied Social Psychology, 19(9), 772-787.
-          Crosson JB. (2015) Moderating Effect of Psychological Hardiness on the Relationship between Occupational Stress and Self-Efficacy among Georgia School Psychologists. Doctor of Philosophy. Georgia, College of Social and Behavioral Sciences, Walden University;,pp 49.
-          Cuthbert, C. A., King-Shier, K., Ruether, J. D., Tapp, D., & Culos-Reed, S. N. (2016). Exploring correlates of quality of life in older family caregivers to cancer patients, 186.
-          Eriksson, M., & Lindström, B. (2005). Validity of Antonovsky’s sense of coherence scale: a systematic review. Journal of Epidemiology & Community Health, 59(6), 460-466.
-          Feldman, J. (2011). The relationship between emotional intelligence, locus of control sense of coherence in a market research organization. Doctoral dissertation. University of South Africa, Pretoria.
-          Germano D.(1996). Quality of life and sense of Coherence in People with Arthritis.MA Thesis. School of Psychology. Faculty of Health and Behavioural Science Deakin University (Burwood). 1996 Oct.
-          Gharehzad Azari, Maryam, Ghorban Shirudi,  Shohre, Khalatbari , Javad, K. (2013). Effectiveness of Hardiness Training on Anxiety and Quality of Life of Pregnancy Women. Procedia-Social and Behavioral Sciences, 84, 1785-1789.
-          Hashemi, S. H., Ahadi, H., & Azad Yekta, M. (2017). Relationship between psychological hardiness and self-efficacy in patients with type 2 diabetes:(The mediating role of self-esteem and social support) using structural equation modeling. European Online Journal of Natural and Social Sciences, 6(2), pp-273.
-          Hamren, K., Chungkham, H. S., & Hyde, M. (2015). Religion, spirituality, social support and quality of life: Measurement and predictors CASP-12 (v2) amongst older Ethiopians living in Addis Ababa. Aging & mental health, 19(7), 610-621.
-          Helvik, A. S., Engedal, K., & Selbæk, G. (2014). Sense of coherence and quality of life in older in-hospital patients without cognitive impairment-a 12 month follow-up study. BMC psychiatry, 14(1), 82.
-          Hirsikangas, S., Kanste, O., Korpelainen, J., Bloigu, R., & Kyngäs, H. (2017). The effects of intervention on the quality of life, sense of coherence and daily activities of frequent attenders. Journal of Nursing Education and Practice, 8(2), 63.
-          Kattainen, E., Meriläinen, P., & Sintonen, H. (2006). Sense of coherence and health-related quality of life among patients undergoing coronary artery bypass grafting or angioplasty. European Journal of Cardiovascular Nursing, 5(1), 21-30.
-          Kleiveland, B., Natvig, G. K., & Jepsen, R. (2015). Stress, sense of coherence and quality of life among Norwegian nurse students after a period of clinical practice. PeerJ, 3, e1286.
-          Ke, X., Liu, C., & Li, N. (2010). Social support and Quality of Life: a cross-sectional study on survivors eight months after the 2008 Wenchuan earthquake. BMC Public Health, 10(1), 573.
-          Kobasa, S. C. (1982). Commitment and coping in stress resistance among lawyers. Journal of Personality and social Psychology, 42(4), 707.
-          Kumcağız H, Şahin C. (2017). The relationship between quality of life and social support among adolescents. InSHS Web of Conferences, (Vol. 37, p. 01053). EDP Sciences.
-          Liu, L., Xu, N., & Wang, L. (2017). Moderating role of self-efficacy on the associations of social support with depressive and anxiety symptoms in Chinese patients with rheumatoid arthritis. Neuropsychiatric disease and treatment, 13, 2141-2150.
-          Lu, L. (1995). Correlates of social support: Personal characteristics and social resources. Counselling Psychology Quarterly, 8(2), 173-181.
-          Lynga, P., Rosenqvist, M., & Langius-Eklöf, A. (2011). The impact of sense of coherence on quality of life and self-care ability after an interactive patient education programme for patients with heart failure. International Journal of Person Centered Medicine, 1(3), 501-506.
-           Maddi SR. (2006). Hardiness: The courage to grow from stresses. The Journal of Positive Psychology. 1(3):160-8.
-          Maddi, S. R., Harvey, R. H., Khoshaba, D. M., Lu, J. L., Persico, M., & Brow, M. (2006). The personality construct of hardiness, III: Relationships with repression, innovativeness, authoritarianism, and performance. Journal of personality, 74(2), 575-598.
-          Olsson, M. B., Larsman, P., & Hwang, P. C. (2008). Relationships among risk, sense of coherence, and well‐being in parents of children with and without intellectual disabilities. Journal of Policy and Practice in Intellectual Disabilities, 5(4), 227-236.
-          Rothmann, S. (2001). Sense of coherence, locus of control, self-efficacy and job satisfaction. South African Journal of Economic and Management Sciences, 4(1), 41-65.Su, J. A., Weng, H. H., Tsang, H. Y., & Wu, J. L. (2009). Mental health and quality of life among doctors, nurses and other hospital staff. Stress and Health: Journal of the International Society for the Investigation of Stress, 25(5), 423-430.
-           Shukla, K., Shahane, S., & D’Souza, W. (2017). Role of demographic and job-related variables in determining work-related quality of life of hospital employees. Journal of postgraduate medicine, 63(1), 4.
-          Shek, D. T., & Lee, B. M. (2007). A comprehensive review of quality of life (QOL) research in Hong Kong. The Scientific World Journal, 7, 1222-1229.
-          Shirazi, M., Chari, M., Jafari Kahkha, S. J., & Marashi, F. (2018). The Role of Hope for the Future and Psychological Hardiness in Quality of Life among Dialysis Patients. Jentashapir Journal of Health Research, 9(1).
-          Skevington, S. M., Lotfy, M., & O'Connell, K. A. (2004). The World Health Organization's WHOQOL-BREF quality of life assessment: psychometric properties and results of the international field trial. A report from the WHOQOL group. Quality of life Research, 13(2), 299-310.
-          Solomon, Z., Mikulincer, M., & Avitzur, E. (1988). Coping, locus of control, social support, and combat-related posttraumatic stress disorder: a prospective study. Journal of personality and social psychology, 55(2), 279.
-          Spatuzzi, R., Vespa, A., Lorenzi, P., Miccinesi, G., Ricciuti, M., Cifarelli, W., ... & Giulietti, M. V. (2016). Evaluation of social support, quality of life, and body image in women with breast cancer. Breast Care, 11(1), 28-32.
-          Srensen, T., Klungsyr, O., Kleiner, R., & Klepp, O. M. (2011). Social support and sense of coherence: independent, shared and interaction relationships with life stress and mental health. International Journal of Mental Health Promotion, 13(1), 27-44.
-          Sun, N., Lv, D. M., Man, J., Wang, X. Y., Cheng, Q., Fang, H. L., ... & Wu, Q. H. (2017). The correlation between quality of life and social support in female nurses. Journal of clinical nursing, 26(7-8), 1005-1010.
-          Tabachnick BG, Fidell LS. (2007). Using multivariate statistics. Allyn & Bacon/Pearson Education.
-          Teles, M. A. B., Barbosa, M. R., Vargas, A. M. D., Gomes, V. E., e Ferreira, E. F., de Barros Lima, A. M. E., & Ferreira, R. C. (2014). Psychosocial work conditions and quality of life among primary health care employees: a cross sectional study. Health and quality of life outcomes, 12(1), 72.
-           Tabeleão, V. P., Tomasi, E., & Neves, S. F. (2011). Quality of life and burnout among public high school and primary school teachers in Southern Brazil. Cadernos de saude publica, 27(12), 2401-2408.
-          VanderZee KI, Buunk BP, Sanderman R.(1997). Social support, locus of control, and psychological well‐being. Journal of Applied Social Psychology. 27 (20):1842-59.
-          Vasudeva, P., Azar, I. A. S., & Abdollahi, A. (2006). Relationship between quality of life, hardiness, self-efficacy and self-esteem amongst employed and unemployed married women in zabol. Iranian Journal of Psychiatry, 1(3), 104-111.
-          Wang CM, Qu HY, Xu HM. (2015). Relationship between social support and self-efficacy in women psychiatrists. Chinese Nursing Research. 2(4):103-6.
-           Yadollahi, M., Razmjooei, A., Jamali, K., Niakan, M. H., & Ghahramani, Z. (2016). The relationship between professional quality of life (ProQol) and general health in Rajaee Trauma Hospital staff of Shiraz, Iran. Shiraz E-Medical Journal, 17(9).
-          Zavala, M. O. Q., Klinj, T. P., & Carrillo, K. L. S. (2016). Quality of life in the workplace for nursing staff at public healthcare institutions. Revista latino-americana de enfermagem, 24.
-          Zimet, G. D., Dahlem, N. W., Zimet, S. G., & Farley, G. K. (1988). The multidimensional scale of perceived social support. Journal of personality assessment, 52(1), 30-41.