کلیدواژه‌ها = نیازهای اساسی روانشناختی
روانشناسی اجتماعی

رابطه نیازهای اساسی روانشناختی و تنظیم شناختی هیجان با اعتیاد به اینترنت: نقش میانجی­گر پریشانی روانشناختی

دوره 16، شماره 62، تابستان 1405، صفحه 19-36

https://doi.org/10.22034/spr.2026.547265.2182

فائزه نادری، آسیه مرادی، خدامراد مومنی

چکیده مقدمه: اعتیاد به اینترنت، یکی از معضلات و نگرانی­های جهان امروز است که اثرات بازدارنده­ای بر رشد و شکوفایی جامعه دارد. نوجوانان از لحاظ اعتیاد به اینترنت، قشر آسیب ­پذیر هستند. هدف پژوهش بررسی نقش میانجی‌گری پریشانی روانشناختی در رابطه نیازهای اساسی روانشناختی وتنظیم شناختی هیجان با اعتیاد به اینترنت دانش­ آموزان دختر دوره متوسطه دوم شهرستان پاوه بود. روش: روش پژوهش توصیفی از نوع همبستگی بود. جامعه آماری شامل تمام دانش‌آموزان دختردوره متوسطه دوم شهرستان پاوه بود که با توجه به تعداد متغیرها و بر اساس توصیه‌های آماری برای پژوهش‌های همبستگی مبنی بر ضرورت حداقل 300 نفر برای دستیابی به الگوهای پایدار و برآوردهای قابل اعتماد، حجم نمونه 300 نفر تعیین شد. از پرسشنامه­ های پریشانی روانشناختی (لوی باند، 1995)، تنظیم شناختی هیجان (گارنفسکی و همکاران، 2001)، نیازهای اساسی روانشناختی (دسی و ریان، 2000) و اعتیاد به اینترنت (یانگ، 1998) جهت گردآوری اطلاعات استفاده شد. داده‌ها با استفاده از ضریب همبستگی پیرسون و مدل‌یابی معادلات ساختاری در نرم‌افزار SPSS-27 و AMOS-24 مورد تحلیل قرار گرفتند. یافته­ ها: براساس یافته­ ها رابطه شایستگی، بعد مثبت تنظیم شناختی هیجان و بعد منفی تنظیم شناختی به اعتیاد به اینترنت از طریق پریشانی روانشناختی معنی­دار بود (01/0>P). رابطه خودمختاری و ارتباط با اعتیاد به اینترنت از طریق پریشانی روانشناختی معنی­دار نبود. نتیجه­ گیری: بر اساس یافته­ های این پژوهش آموزش راهبردهای مثبت تنظیم هیجان و ایجاد بستر برای برآورده شدن نیازهای دانش ­آموزان در محیط خانواده و مدرسه باید مورد توجه به­ خصوص والدین و معلمان قرار گیرد زیرا از این طریق میزان پریشانی روانشناختی و متعاقب آن میزان اعتیاد به اینترنت کاهش می­ یابد.

روانشناسی اجتماعی

مدل اعتیاد به شبکه‌های اجتماعی: نقش عملکرد خانواده با میانجیگری نیازهای اساسی روان‌شناختی ‏

دوره 12، شماره 48، زمستان 1401، صفحه 21-34

https://doi.org/10.22034/spr.2023.374513.1796

زهرا زینالی، علی زینالی

چکیده مقدمه: شبکه ­های اجتماعی نقش بسیار مهمی در روابط افراد با یکدیگر ایفا می­کنند و یکی از مؤلفه­ های بین فردی مؤثر بر بروز اعتیاد به شبکه­ های اجتماعی خانواده و عمکلرد جاری در آن است. از این رو، پژوهش حاضر با هدف بررسی نقش عملکرد خانواده در اعتیاد به شبکه­ های اجتماعی با میانجیگری نیازهای اساسی روانشناختی در دانش ­آموزان انجام شده است. روش: این پژوهش توصیفی از نوع مطالعات همبستگی بود. جامعه آماری دانش­ آموزان دبیرستانی شهر ارومیه در سال تحصیلی 1401-1400 بودند که از این جامعه با استفاده از جدول مورگان و به روش نمونه­ گیری تصادفی خوشه­ ای تعداد 380 نفر انتخاب شده و مورد بررسی قرار گرفتند. برای جمع ­آوری داده ­ها از پرسشنامه­ های اعتیاد به شبکه­ های اجتماعی تورل و سرنکو (2012)، عملکرد خانواده اپشتاین و همکاران (2003) و نیازهای اساسی روانشناختی دسی و رایان (2000) استفاده شد. داده­ ها به کمک همبستگی پیرسون و تحلیل معادلات ساختاری تجزیه و تحلیل شدند. یافته­ ها: نتایج نشان داد که عملکرد خانواده بر اعتیاد به شبکه­ های اجتماعی و نیازهای اساسی روانشناختی تأثیر مستقیم و معنادار دارد. همچنین نیازهای اساسی روانشناختی بر اعتیاد به شبکه­ های اجتماعی تأثیر معکوس و معناداری دارد. همچنین عملکرد خانواده از طریق میانجی نیازهای اساسی روانشناختی بر اعتیاد به شبکه­ های اجتماعی تأثیر غیرمستقیم و معناداری دارد (05/>P). نتیجه ­گیری: افزایش عملکرد خانواده (نمره بالا نشان دهنده عملکرد ضعیف) موجب کاهش نیازهای اساسی روانشناختی در دانش­ آموزان شده که به نوبه خود باعث افزایش اعتیاد به شبکه­ های اجتماعی می­شود.