مدل‌سازی معادلات ساختاری رابطه ذهن آگاهی و رفتار خرید آنی: نقش واسطه‌ای راهبردهای تنظیم شناختی هیجان

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری روانشناسی، گروه روانشناسی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.

2 دانشیار گروه روانشناسی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.

چکیده

مقدمه: رفتار خرید آنی می‌تواند، تبعات منفی بسیاری برای فرد به دنبال داشته باشد. مطالعه حاضر با هدف بررسی نقش واسطه­ای راهبردهای تنظیم شناختی هیجان در رابطه بین ذهن آگاهی و رفتار خرید آنی انجام شد.
روش: طرح پژوهش حاضر طرح همبستگی بود. جامعه آماری پژوهش حاضر شامل تمام مصرف کنندگان و خریداران 65-18 سال شهر تهران بود که با توجه به ملاک های ورود تعداد 242 نفر (157 زن، 85 مرد) به روش نمونه گیری هدفمند برای شرکت در پژوهش انتخاب شدند. برای جمع آوری داده­ها از پرسشنامه استاندارد خرید آنی، پرسشنامه ذهن آگاهی و پرسشنامه راهبردهای تنظیم شناختی هیجان (CERQ) استفاده شد. برای تجزیه و تحلیل داده‌ها از ضریب همبستگی پیرسون و روش تحلیل مسیر در مدل معادلات ساختاری استفاده شد.
یافته ­ها: نتایج پژوهش نشان داد که راهبردهای سازش یافته تنظیم هیجان و ذهن آگاهی با رفتار خرید ناگهانی دارای همبستگی منفی معنادار هستند و راهبردهای سازش نایافته تنظیم هیجان با رفتار خرید ناگهانی دارای همبستگی مثبت معنادار بود (01/0P<). همچنین راهبردهای تنظیم شناختی هیجان در رابطه بین ذهن آگاهی و رفتار خرید آنی دارای نقش واسطه­ای بود.
نتیجه­ گیری: بنابراین از طریق طراحی برنامه­های مبتنی بر بهبود راهبردهای تنظیم شناختی هیجان و ذهن­آگاهی می­توان به اصلاح رفتار خرید آنی پرداخت.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Structural Equation Modeling of Relationship between Mindfulness and Impulsive Purchasing Behavior: The Mediating Role of Cognitive Emotion Regulation Strategies

نویسندگان [English]

  • Minoo Sadat Aminzadeh 1
  • Fariborz Bagheri 2
1 PhD Student in Psychology, Department of Psychology, Science and Research Branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran.
2 Associate Professor, Department of Psychology, Science and Research Branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran.
چکیده [English]

Introduction: Impulsive buying behavior can have many negative consequences for a person. The present study was conducted to investigate the mediating role of cognitive emotion regulation strategies in the relationship between mindfulness and impulsive buying behavior.
Method: The design of the present study is a correlational design. The statistical population of the present study included all consumers and buyers aged 18-65 years of Tehran who were selected by purposeful sampling method to participate in the study according to the inclusion criteria of 242 people (157 females, 85 males). The standard impulsive purchase questionnaire, mindfulness questionnaire and Cognitive Emotion Regulation Questionnaire (CERQ) were used to collect data.
Finding: Pearson correlation coefficient and path analysis method in structural equation modeling were used to analyze the data. The results showed that adaptive strategies of emotion regulation and mindfulness had a significant negative correlation with sudden buying behavior and uncompromising strategies of emotion regulation had a significant positive correlation with sudden buying behavior (P <0.01). Cognitive emotion regulation strategies also mediated the relationship between mindfulness and instant buying behavior.
Conclusion: Therefore, instant purchasing behavior can be improved by designing programs based on improving cognitive emotion regulation strategies and mindfulness.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Mindfulness
  • emotion regulation
  • impulsive buying

یکی از مباحث بازاریابی و رفتار مصرف کننده، تصمیم خرید مصرف کننده و رفتار خرید او است. بازاریابی موفق با درک چگونگی و چرایی رفتار مصرف کننده آغاز می شود. از آنجا که درک رفتار مصرف کنندگان و مشتریان با موفقیت تجاری برابر است، موضوع خرید آنی و تأثیر آن در رفتار مصرف کننده، اهمیت شایان توجهی دارد (الحسینی المدرسی، امینیان و باقری، 1396). خرید آنی (تکانشی)[1] به یکی از رفتارهای خرید گفته می­شود که در میان مصرف کنندگان بسیار فراگیر است و با تفکر دربارة خرید ارتباطی ندارد؛ چرا که هنگام خرید به ارزیابی آنچه باید خریداری شود پرداخته نمی شود (وانکمن، ورهاگن و وان دالن[2]، 2017). این نوع خرید مرزهای منطقی و متداول فرآیند خرید را درهم می­شکند و بدون ارزیابی جایگزین­های متعدد و سبک سنگین کردن پیامدها صورت می­گیرد (سا و لا[3]، 2018). به طور عمده خرید ناگهانی پس از تأثیرپذیری فرد از نوعی محرک درونی یا بیرونی و در مدت زمانی بسیار کوتاه، رخ می­دهد (هانگ[4]، 2016). در صورتی که مصرف کنندگان صرفاً به هنگام نیاز خرید نمایند، اقتصاد بازار با شکست مواجه می­شود و این خود به وضوح اهمیت و نقش خرید ناگهانی را در بازارهای مصرفی نشان می دهد (لالوها و میری، 1398؛ شرما، میشرا و ارورا[5]، 2018). توجه به این نکته که ناگهانی بودن منحصراً به عنوان یک صفت شخصی تلقی نمی­گردد، مهم است بلکه مربوط به یک موقعیت خاص خرید است (فروغی، بانگ و صادقی[6]، 2012). امروزه با توجه به افزایش تعداد مصرف­کنندگان، درآمد آنها و فرا رقابتی شدن بازارها، موقعیت­های گسترده­ای برای خریدهای ناگهانی ایجاد شده است (میرابی و غلامرضا تهرانی، 1392). رفتار خرید آنی به دلیل پیچیدگی نوع رفتار و گسترش بی­اندازه میان انواع محصولات، از دسته رفتارهای خریدی است که بسیار در کانون توجه پژوهشگران قرار دارد (الحسینی المدرسی و همکاران، 1396؛ هانگ، 2016). پژوهش در خصوص خرید آنی، فواید کاربردی بسیار زیادی دارد و با آشکارشدن اهمیت نسبی عوامل مؤثر بر رفتار خرید آنی، می توان راهبردهای موثری را در جهت کاهش احتمال خرید ناگهانی به افراد درگیر این موضوع پیشنهاد داد.. ذهن آگاهی به عنوان پدیده روانی توجه آگاهانه و هوشیاری نسبت به محرک­های درونی و بیرونی یکی از عواملی است که به نظر می رسد می­تواند با رفتار خرید آنی دارای رابطه منفی باشد.

ذهن­آگاهی به معنای توجه کردن به شیوهای خاص، هدفمند، در زمان کنونی و بدون قضاوت و پیش­داوری تعریف می­کنند (بهرنگ، کریمی باغملک، برادران زاد و محمدی، 1393). دو عنصر اساسی حضور در زمان اکنون و قضاوت نکردن اهمیت زیادی در ذهن آگاهی دارد. این دو عنصر اساسی در مورد رخدادها، کنش­ها و واکنش­ها نقش اصلی را بر عهده دارد (پارک و داندرا[7]، 2017). به عبارتی توانایی شناسایی دقیق هیجانات خود و آگاهی از آنها به هنگام تولید و همچنین کنترل تمایلات خود در نحوه واکنش به اوضاع و افراد مختلف را ذهن آگاهی گویند. ذهن آگاهی حواس جمع بودن و بیداری صد در صد و آگاه بودن نسبت به همه رخ دادهایی است که در حال حاضر در اطراف ما و همینطور در درون بدن در حال اتفاق افتادن هستند. افرادی که در مقیاس­های مربوط به ذهن آگاهی نمرات بیشتری کسب می­کنند، نسبت به فعالیت­های روزانه خود آگاهی بیشتری دارند و بیشتر با ویژگی­های خودکار ذهنشان (به طور مثال تمایل به گریز از زمان حال و درگیر در گذشته و آینده بودن) و نگرش قضاوت گونه آن نسبت به پدیده­های تغییرپذیر درونی و بیرونی آشنایی پیدا می­کنند و از این رو آگاهی لحظه به لحظه را در خود  پرورش می­دهند (کشاورز و وطن خواه، 1395؛ فریس، مسنر و اسکافنر[8]، 2012). افراد ذهن آگاه واقعیات درونی و بیرونی را آزادانه و بدون تحریف ادراک می­کنند و توانایی زیادی در مواجه با دامنه گسترده­ای از تفکرات، هیجانات و تجربه­ها دارند. ذهن­آگاهی بر بهبود خلق، لذت بردن از زندگی و ابراز وجود، بهبود نشانه­های اضطراب، استرس وکاهش پریشانی تأثیر دارد (هاولز، ایوز-دلیوپری، هارن و استین[9]، 2012؛ سرمبونسانگ، تانساهاج، سیلپاکیت و گایساوان[10]، 2020). ذهن­آگاهی می­تواند در بهبود جنبه­های مختلف زندگی به خصوص در بهبود عملکرد فردی، ارتباطی، اجتماعی، شغلی و حرفه­ای نقش مهمی داشته باشد (هاولز و همکاران، 2012). نتایج پژوهش­ها نشان می­دهد که ذهن آگاهی می­تواند آگاهی عمیق­تر نسبت به احساسات و افکار دشوار را افزایش دهد و با پیامد مثبت اصلاح رفتارهای نامناسب و تکانشی و تقویت شیوه رفتاری سالم­تر همراه شود (سرمبونسانگ و همکاران، 2020؛ ویلیامز و گراشام[11]، 2012). در واقع گفته می­شود که ذهن آگاهی با تأثیر مثبتی که بر افزایش و تقویت خودکنترلی و تنظیم هیجانات دارد، می­تواند باعث کاهش مشکلات ناشی از رفتارهای هیجانی و غیرمنطقی شود. (پارک و داندرا، 2017). در همین راستا یافته برخی از مطالعات گویای این است که آموزش ذهن­آگاهی به افراد برای آگاهی یافتن لحظه به لحظه به فرایندهای روانی و احساسی خود، باعث می­شود این افراد با تسلط بر عواطف و هیجانات خود در انجام تکالیف زندگی در شرایط و موقعیت­های مختلف موفق­تر عمل کنند و به همین دلیل به احتمال کمتری ممکن است درگیر رفتارهای ناگهانی و بدون تدبیر و اندیشه شوند (پیترز، اریسمن و رومر[12]، 2011؛ یکسون، پالیوناس، دلیسل و شافر[13]، 2019؛ کارونسکمانکول[14]، 2014؛ سالر[15] و همکاران، 2016). بنابراین به نظر می­رسد که ذهن آگاهی متغیری است که می­تواند از طریق تقویت تنظیم هیجان در افراد به کنترل رفتار خرید آنی کمک کند.

در همین راستا، نتایج مطالعات نشان می­دهد یکی از عوامل مؤثر در کنترل و کاهش وقوع خرید آنی و رفتارهای تکانه­ای، راهبردهای تنظیم هیجان است (ویلیامز و گراهام، 2012). نظریه­های جدید در قلمرو هیجان، بر نقش مثبت و انطباقی هیجان تأکید دارند (فولادچنگ، حسن نیا، 1394). طبق این نظریه­ها هیجان می­تواند نقش سازنده­ای در فرایند تصمیم گیری، حل مسئله و پردازش اطلاعات داشته باشد. با این همه نباید فراموش کرد که هیجان همواره سودمند نیست و بیشتر اوقات باید آنها را تنظیم و مدیریت کرد. تحقیقات مختلف نشان داده­اند که توانمندی افراد در تنظیم شناختی- هیجانی می­تواند نقش مهمی را در سازگاری فرد با وقایع هیجان برانگیز و استرس­زای زندگی بازی کند (وین، برنستین و نولن هوکسما[16]، 2019؛ فولادچنگ، حسن نیا، 1394). رابطه روشنی بین تجربه رویدادهای منفی و هیجانی، راهبردهای تنظیم هیجان و مشکلات هیجانی وجود دارد و استفاده از برخی راهبردهای تنظیم شناختی هیجان، روی تجربه هر فرد از این رویدادهای حساس تأثیر می­گذارد. تنظیم هیجان فرآیندی است که به افراد در افزایش، کاهش و یا حفظ مؤلفه­های هیجانی، رفتاری و شناختی کمک می­کند و در اثر برخورداری از مهارت تنظیم هیجانی، افراد توانایی این را دارند که هیجان خود را به شیوهای مناسب ابراز کنند و در صورتی که درگیر هیجانات ناخوشایند همچون احساس اندوهگینی شوند، بتوانند از شدت آن کم کنند (نریمانی، عباسی، ابوالقاسمی، و احدی، 1392). هنگامی که فرد با یک موقعیت روبرو می­شود، احساس خوب و خوش بینی، به تنهایی برای کنترل هیجانهای وی کافی نیست، او نیاز دارد که در این لحظات بهترین کارکرد شناختی را نیز داشته باشد. افرادی که از مهارتهای تنظیم هیجانی برخوردار هستند، می­توانند به خوبی هیجانات منفی را کاهش دهند و یا کنترل کنند و بین تنظیم هیجان با کاهش آسیب رساندن به خود و کاهش نشانه­های افسردگی، اضطراب و استرس ارتباط معنادار وجود دارد. تنظیم هیجان بخش مهمی از زندگی هر فرد را به خود اختصاص می­دهد، تعجب­آور نیست که آشفتگی در هیجان و تنظیم آن می­تواند منجر به اندوهگینی و حتی آسیب روانی شود (راث، وانستینکیست و رایان[17]، 2019). تنظیم هیجان بیشتر در دو چارچوب مهم بررسی می شود: راهبردهای تنظیم هیجانی که پیش از رخداد حادثه فعال می­شوند و از بروز هیجانات شدید پیشگیری می­کنند و راهبردهایی که پس از بروز حادثه و یا پس از هیجان فعال می­شوند. راهبردهای تنظیم هیجانی که قبل از بروز رخداد استرس زا فعال می­شوند، باعث تعبیر و تفسیر موقعیت به نحوی می­گردند که پاسخ های هیجانی مرتبط با آن موقعیت را کاهش دهند تنظیم هیجان نیز نقش مهمی در سازگاری ما با وقایع استرس­زای زندگی دارد (هرابادی، ورپلاکین و وان کیپنبرگ[18]، 2009). نتایج پژوهش­ها نشان می­دهد که ظرفیت افراد در تنظیم مؤثر هیجانها بر شادمانی روانشناختی، جسمانی و بین فردی تأثیر می­گذارد (فولاد چنگ، حسن نیا، 1394). مدیریت هیجانات به منزله فرآیندهای درونی و بیرونی است که مسئولیت کنترل، ارزیابی و تغییر واکنش­های عاطفی فرد را در مسیر تحقق یافتن اهداف او بر عهده دارد (ویلیامز و گراهام، 2012) و هرگونه اشکال و نقص در تنظیم هیجانات می­تواند فرد را در برابر اختلالات روانی چون اضطراب و افسردگی آسیب پذیر سازد (نریمانی، عالی ساری نصیرلو و عفت پرور، 1392). نتایج برخی از مطالعات از ضعف در تنظیم هیجان در افراد با رفتارهای تکانشی همچون خرید آنی خبر می دهند (سان و چوی[19]،2012؛ ویلیامز و گراهام، 2012؛ ویلیامز[20]، 2012). سان و چوی (2012) در مطالعه خود به بررسی برازش مدلی برای رفتار خرید آنی پرداختند و نشان دادند که بدعملکردی باورها و خودتنظیمی در بروز و فراوانی رفتارهای خرید آنی نقش معنادار دارد. ویلیامز و گراهام  (2012) در مطالعه ای به مقایسه افراد با مشکل رفتار خرید آنی و سایر افراد پرداختند و نشان دادند که در با رفتار خرید آنی دشواری در تنظیم هیجانات دیده می­شود. ویلیامز (2012) نیز در ژوهش خود نشان داد که افراد با رفتار خرید آنی دچار مشکلات تنظیم هیجان، توجه آگاهانه ضعیف و فتارهای تکانه­ای هستند.  

رفتار خرید مصرف کننده یکی از موضوعات مهم بازاریابی، است و شناسایی ماهیت و ابعاد پدیده خرید ناگهانی، اهمیت شایان توجهی دارد. همچنین رفتار خرید آنی می تواند تبعات منفی بسیاری در حیطه فردی، خانوادگی، اجتماعی، اقتصادی و ... به همراه داشته باشد و لازم است به شناسایی ابعاد و عوامل دخیل در آن پرداخته شود. در پدیده خرید ناگهانی عوامل بسیاری می­تواند دخیل باشد، عواملی همچون عوامل اجتماعی، فرهنگی، اقتصادی و فردی. در گروه عوامل فردی، ویژگی­های شخصیتی، حالات هیجانی و سایر فاکتورهای رفتاری و روانی می­توانند تاثیر زیادی بر بروز این رفتار داشته باشند. به نظر می­رسد هیجانات، نظم بخشی به هیجانات و همچنین ذهن آگاهی به عنوان توانایی شناسایی دقیق هیجانات خود و آگاهی از آنها و کنترل تمایلات خود در نحوه واکنش به شرایط مختلف و هوشیاری کامل نسبت به همه رخ دادهایی که در حال حاضر در بیرون و همینطور در درون بدن در حال اتفاق افتادن هستند، می­توانند نقش موثری در کنترل و مدیریت رفتار خرید آنی داشته باشند. در واقع فرض بر این است که ذهن آگاهی از طریق تاثیر بر تنظیم هیجان می­تواند رفتار خرید ناگهانی را تحت تاثیر قرار دهد. بر همین اساس، هدف مطالعه حاضر، بررسی نقش میانجی تنظیم شناختی هیجان در رابطه بین ذهن آگاهی و رفتار خرید آنی می­باشد .

روش

روش پژوهش توصیفی- همبستگی از نوع مدل یابی معادلات ساختاری است. برای تحلیل داده ها از روش الگویابی معادلات ساختاری استفاده شد. در این پژوهش یک متغیر مستقل یا برون­زاد (ذهن آگاهی)، دو متغیر واسطه­ای (راهبردهای سازگارانه و ناسازگارانه تنظیم شناختی هیجان) و یک متغیر وابسته یا درون­زاد (رفتار خرید ناگهانی) وجود دارد. جامعه آماری پژوهش حاضر شامل تمام مصرف کنندگان و خریداران 65-18 سال شهر تهران بود. برای نمونه گیری از بین مراجعین به شرکت بانی تجارت آریانا شهر تهران که دارای ملاک­های ورود به مطالعه بودند، تعداد 242 نفر (157 زن، 85 مرد) به روش نمونه­گیری هدفمند برای شرکت در پژوهش انتخاب شدند. ملاک­های ورود شامل دامنه سنی 65-18، تمایل به شرکت در مطالعه، نداشتن بیماری جسمی و روانی حاد (بنا به گزارش خود آزمودنی) بود. ملاک­های خروج شامل عدم تمایل به ادامه دادن به پژوهش و عدم تکمیل درست پرسشنامه­ها بود. در ابتدا به منظور رعایت ملاحظات اخلاقی، مختصری در مورد اهداف و اهمیت پژوهش و همچنین محفوظ ماندن اطلاعات شخصی آزمودنی­ها به آنها توضیحاتی داده شد و در ادامه پرسشنامه­ها در اختیار افرادی که تمایل برای همکاری داشتند، قرار گرفت.

ابزارهای پژوهش

الف) پرسشنامه استاندارد خرید آنی: این پرسشنامه را پارک، کیم، فانچس و فاکس[21] (2012) به منظور سنجش رفتار خرید ناگهانی تهیه کرده­اند. این ابزار 5 گویه را شامل می­شود که رفتار خرید ناگهانی هر فرد را در طیف 5 گزینه­ای کاملاً مخالفم تا کاملاً موافقم می­سنجد. برای به دست آوردن نمره کل این مقیاس، نمره همه گویه­ها با هم جمع شده و بر تعداد آن ها تقسیم می­شود. دامنه نمرات بین 25-5 قرار می­گیرد و کسب نمرات بالاتر گویای میزان رفتار خرید ناگهانی بیشتر است. روایی و پایایی این مقیاس توسط پارک و همکاران (2012) در حد مطلوب گزارش شده است. امینیان جزی (1394) ضریب آلفای کرونباخ این پرسشنامه را 91/0 و ضریب پایایی بازآزمایی آن را 73/0 گزارش کرده است. همچنین وی در مطالعه خود، روایی صوری و محتوایی این ابزار را مورد تأیید قرار داد. در مطالعه حاضر، ضریب آلفای کرونباخ این پرسشنامه 87/0 به دست آمد.

ب) پرسشنامه ذهن آگاهی فرایبورگ: در پژوهش حاضر به منظور سنجش ذهن آگاهی از فرم کوتاه پرسشنامه ذهن آگاهی فرایبورگ استفاده شده است. این پرسشنامه توسط والاچ[22] و همکاران دارای 14 گویه است و از آزمودنی خواسته می­شود که بر روی یک مقیاس لیکرت از همیشه (4) تا به ندرت (1) به سؤالات پاسخ دهد. شایان ذکر است که عبارت شماره 13، به صورت معکوس نمره­گذاری می­شود. حداقل نمره در این پرسشنامه 14 و حداکثر 56 است. نمره بیشتر نشانگر ذهن آگاهی بالاتر است. طراحان این پرسشنامه ضریب پایایی فرم کوتاه پرسشنامه ذهن آگاهی فرایبورگ را به شیوه ضریب آلفای کرونباخ بررسی و مقدار 93/0 را برای آن گزارش دادند. آنها روایی سازه و محتوایی و صوری این پرسشنامه را در مطالعه خود مورد تایید قرار دادند. در طی یک بررسی در داخل کشور، فرم کوتاه پرسشنامه ذهن آگاهی فرایبورگ توسط قاسمی جوبنه، عرب زاده، جلیلی نیکو و علیپور (1395) ابتدا به فارسی ترجمه و سپس روایی و پایایی آن مورد بررسی قرار گرفت. روایی همزمان با مقیاس­های خودکنترلی (69/0r=) و تنظیم هیجانی (68/0r=) در سطح معناداری 01/0 مناسب گزارش شد. نتایج مدل تحلیل عاملی تأییدی نشان داد که ساختار پرسشنامه برازش قابل قبولی با داده­ها داشته و از روایی عاملی مطلوبی برخوردار است. همچنین پایایی محاسبه شده با استفاده از ضرایب بدست آمده برای آلفای کرونباخ 92/0 و پایایی بازآزمایی به فاصله چهار هفته 93/0 به دست آمد. در مطالعه حاضر، مقدار 89/0 برای آلفای کرونباخ این پرسشنامه به دست آمد.

ج) پرسشنامه راهبردهای تنظیم شناختی هیجان (CERQ): یک پرسشنامۀ خودسنجی است که گارنفسکی و همکاران (2005) تهیه کرده­اند. نسخۀ اصلی این پرسشنامه دارای 36 ماده و 9 خرده مقیاس است. خرده مقیاسهای ملامت خویش، نشخوارگری، دیدگاه­پذیری، فاجعه­انگاری و ملامت دیگران راهبردهای ناسازگارانه تنظیم شناختی هیجان تلقی می­شوند پذیرش، تمرکز مجدد مثبت، تمرکز بر برنامه­ریزی، ارزیابی مجدد مثبت راهبردهای سازگارانه تنظیم شناختی هیجان هستند. پاسخ­های این پرسشنامه در یک پیوستار 5 درجه­ای (همیشه، اغلب اوقات، معمولاً، گاهی، هرگز) جمع آوری می­گردند. در این پرسشنامه حداقل نمره 36 و حداکثر نمره 180 است و حداکثر نمره ها حاصل در راهبرد سازگارانه 80 و در راهبرد ناسازگارانه 100 است. سازندگان این پرسشنامه پایایی آن را از طریق محاسبۀ آلفای کرونباخ، برای راهبردهای مثبت 91/0، برای راهبردهای منفی 86/0 و برای کل پرسشنامه 93/0 گزارش کرده­اند. این پرسشنامه در ایران توسط حسنی (1389) هنجاریابی شده است و دامنه آلفای کرونباخ 89/0 تا 76/0 برای خرده مقیاس­های آن گزارش شده است. روایی آن از طریق تحلیل عاملی اکتشافی با همبستگی 32/0 تا 63/0 بین خرده مقیاس­ها و با روایی سازه مطلوب گزارش شده است.

برای تجزیه و تحلیل داده­ها در بخش آمار توصیفی، از شاخص­های میانگین، انحراف استاندارد و ضریب همبستگی پیرسون و در بخش آمار استنباطی از روش تحلیل مسیر در مدل معادلات ساختاری استفاده شده است. همچنین عملیات تجزیه و تحلیل داده-ها با استفاده از نرم افزارهای آماری 21-SPSS و AMOS  صورت گرفت.

یافته­ها

یافته­های توصیفی مربوط به میانگین و انحراف استاندارد و ماتریس ضرایب همبستگی متغیرها در جدول 1 گزارش شده است. نتایج پژوهش نشان داد که راهبردهای سازش یافته تنظیم هیجان و ذهن آگاهی با رفتار خرید آنی دارای همبستگی منفی معنادار هستند. راهبردهای سازش نایافته تنظیم هیجان با رفتار خرید آنی دارای همبستگی مثبت معنادار بود (01/0P<).

جدول 1. میانگین، انحراف استاندارد و ضرایب همبستگی متغیرهای پژوهش

متغیر

M

SD

1

2

3

4

1-      ذهن آگاهی

61/33

49/8

1

 

 

 

2-      راهبردهای سازش یافته تنظیم هیجان

04/57

11/15

**54/0

1

 

 

3-       راهبردهای سازش نایافته تنظیم هیجان

17/43

92/11

**58/0-

**41/0-

1

 

4-       رفتار خرید آنی

85/14

17/4

**64/0-

**46/0-

**49/0

1

            05/0P<: *         01/0P< : **

به منظور بررسی نقش واسطه­ای راهبردهای سازش یافته و سازش نایافته تنظیم شناختی هیجان در رابطه ذهن آگاهی و رفتار خرید آنی از روش تحلیل مسیر استفاده شد. قبل از تحلیل داده­­ها، برای اطمینان از اینکه داده­ها مفروضه­های زیربنایی مدل معادلات ساختاری را برآورد می­کنند، به بررسی آنها پرداخته شد.

در پژوهش حاضر، جهت بررسی داده­های پرت تک متغیری با استفاده از برنامه نرم افزاری SPSS نمره­های Z متغیرها محاسبه شد. نتایج نشان داد که نمره­های مربوط به 6 آزمودنی دارای انحراف معیار بالا یا پایین میانگین است و لذا در تحلیل داده­ها این افراد حذف شدند. نتایج آزمون کلموگروف اسمیرنوف نیز گویای نرمال بودن توزیع پراکندگی متغیرهای پژوهش بود. هم­خطی چندگانه بین متغیرها با استفاده از آماره تحمل[23] و عامل تورم واریانس[24] مورد بررسی قرار گرفت. نتایج نشان داد که ارزش­های تحمل به دست آمده برای متغیرها بالای 10/0 هستند و نشان دهنده عدم وجود هم­خطی چندگانه بین متغیرها است و هم­چنین مقدار عامل تورم واریانس به دست آمده برای متغیرها کوچک­تر از 10/0 بودند که نشان دهنده عدم خطی چندگانه بین متغیرها است. جهت آزمودن الگوی پیشنهادی نقش میانجی راهبردهای سازش یافته و سازش نایافته تنظیم شناختی هیجان در رابطه ذهن آگاهی و رفتار خرید ناگهانی، از روش الگویابی معادلات ساختاری استفاده شد. الگوی پیشنهادی این فرضیه در مجموع 4 متغیر دارد که یک متغیر به عنوان متغیر پیش­بین (مستقل)، دو خرده مقیاس راهبردهای سازش یافته و سازش نایافته تنظیم شناختی هیجان به عنوان متغیر میانجی و یک متغیر (رفتار خرید آنی) به عنوان متغیر ملاک است. پیش از بررسی ضرایب مسیر، برازندگی الگوی اصلی بررسی شد. برازش الگوی پیشنهادی با داده­ها بر اساس شاخص­های برازندگی از جمله مجذور خی دو، به عنوان شاخص برازندگی مطلق در جدول 2 گزارش شده است.  هرچه مقدار مجذور خی از صفر بزرگتر باشد، برازندگی مدل کمتر می­شود. با وجود این، چون فرمول مجذور خی، حجم نمونه را دربردارد، مقدار آن در مورد نمونه­های بزرگ متورم می­شود و معمولاً به لحاظ آماری معنی­دار می­گردد. به این دلیل بسیاری از پژوهشگران مجذور خی را نسبت به درجه آزادی آن مورد بررسی قرار می­دهند و معمولاً نسبت این دو مقدار عددی را به عنوان یک شاخص سرانگشتی نیکویی برازش استفاده می­کنند. شاخص­های GFI[25] ،AGFI[26] ، و [27]CFI  نیز در جدول 2 گزارش شده است. در این شاخص­ها برازش 9/0 به بالا قابل قبول قلمداد می­شوند. شاخص مناسب دیگر، شاخص میانگین مربعات خطای برآورد (RMSEA[28]) است که بر اساس آن مقدار کمتر از 08/0 قابل قبول است و برای مدل­های بسیارخوب 05/0 و کمتر در نظر گرفته می­شود. با توجه به اطلاعات مربوط به جدول 2، مقدار مجذور خی برابر با 31/17 بوده و در سطح 01/0P< معنادار است. با توجه به بالا بودن نمونه پژوهش از 200 نفر، از نسبت خی دو بر درجه آزادی استفاده شد که مقدار آن برابر 57/1 بود. بر اساس این شاخص، عدد حاصل از این نسبت نباید بیش از 3 باشد تا الگو مورد تایید قرار گیرد. با توجه به شاخص های ارزیابی برازندگی الگو به ویژه نسبت مقدار خی دو به درجه آزادی برابر با 31/2، شاخص CFI برابر با 91/0، شاخص GFI برابر با 93/0، شاخص AGFI برابر با 95/0 و شاخص RMSEA برابر با 04/0 می توان گفت الگو از برازش خوبی برخوردار است.

جدول 2. شاخص های برازش مدل واسطه ای تنظیم شناختی هیجان در رابطه ذهن آگاهی و رفتار خرید آنی

 

 

 

 

 

X2

df

P

X2/df

RMSEA

GFI

AGFI

IFI

NNFI

NFI

TLI

CFI

31/17

11

01/0P>

57/1

04/0

93/0

95/0

86/0

90/0

94/0

92/0

91/0

                               

 

شکل 1. الگوی پیشنهادی نقش واسطه­ای تنظیم هیجان در رابطه بین ذهن­آگاهی و رفتار خرید آنی

جدول 3 شاخص­های اندازه­گیری اثر مستقیم متغیرها بر یکدیگر را نشان می­دهد. همچنین براساس نتایج حاصل از آزمون مدل پژوهش، اثرات مستقیم، غیرمستقیم و کل به دست آمده برای متغیرهای پژوهش در جدول 3 ارائه شده است.

جدول 3. ضرایب استاندارد و غیراستاندارد مسیرهای مستقیم مدل فرضی نقش واسطه­ای تنظیم شناختی هیجان در رابطه بین ذهن آگاهی و رفتار خرید آنی

مسیرها

B

β

خطای معیار

نسبت بحرانی

p

اثر مستقیم ذهن آگاهی بر رفتار خرید آنی

48/0-

21/0-

033/0

21/2-

01/0

اثر مستقیم ذهن آگاهی بر تنظیم سازش یافته تنظیم هیجان

28/1

58/0

024/0

14/4

00/0

اثر مستقیم ذهن آگاهی بر تنظیم سازش نایافته تنظیم هیجان

94/0-

52/0-

018/0

77/3-

00/0

اثر مستقیم تنظیم سازش یافته تنظیم هیجان بر رفتار خرید آنی

69/0-

45/0-

057/0

73/2-

007/0

اثر مستقیم تنظیم سازش نایافته تنظیم هیجان بر رفتار خرید آنی

56/0

37/0

038/0

04/2

01/0

 

 

 

 

 

 

پس از بررسی و تأیید الگو برای آزمون معناداری فرضیه­ها از دو شاخص جزیی نسبت بحرانی CR و P استفاده شده است. بر اساس سطح معناداری 05/0 مقدار بحرانی باید بیشتر از 96/1 یا کمتر از 96/1- باشد، مقدار پارامتر غیر از این در الگو مهم شمرده نمی­شود. مقادیر کوچکتر از 05/0 برای مقدار P حاکی از تفاوت معنادار مقدار محاسبه شده برای وزن­های رگرسیونی با مقدار صفر در سطح 95 درصد است. بنابراین تمام مسیرهای مورد گزارش در جدول 3، از لحاظ آماری در سطح حداقل 05/0 معنادار هستند.

جدول 4. ضرایب استاندارد و غیراستاندارد مسیرهای غیرمستقیم مدل فرضی نقش راهبردهای تنظیم هیجان در رابطه بین ذهن آگاهی و رفتار خرید آنی

مسیرها

خرید آنی

 

b

SE

β

P

R2

اثر مستقیم

ذهن آگاهی

48/0-

03/0-

21/0-

01/0

-

راهبرد سازش یافته تنظیم هیجان

69/0-

05/0-

45/0-

007/0

-

 

راهبرد سازش نایافته تنظیم هیجان

56/0

03/0

37/0

01/0

-

اثر غیرمستقیم

ذهن آگاهی از طریق راهبردهای سازش یافته تنظیم هیجان

15/0

01/0

09/0

01/0

-

 

ذهن آگاهی از طریق راهبردهای سازش نایافته تنظیم هیجان

22/0

04/0

12/0

01/0

-

اثر کل

ذهن آگاهی

85/0

02/0

42/0

01/0

28/0

 

ضریب مسیر غیرمستقیم ذهن آگاهی به خرید آنی از طریق راهبردهای سازش یافته تنظیم هیجان (01/0≥P ، 09/0β=) و از طریق راهبردهای سازش نایافته تنظیم هیجان (01/0≥P ، 12/0β=) در سطح 01/0 معنادار است. ضریب مسیر کل بین ذهن آگاهی به خرید آنی در سطح 01/0 معنادار است (01/0≥P ، 42/0β=). همچنین ضریب تعیین برابر با  28/0بود که به بیان دیگر ذهن آگاهی و راهبردهای سازش یافته و سازش نایافته تنظیم هیجان مجموعاً 28 درصد از واریانس متغیر خرید آنی را تبیین می­کنند.

بحث و نتیجه گیری

نتایج پژوهش نشان داد که ذهن آگاهی با راهبردهای سازگارانه تنظیم هیجان و راهبردهای ناسازگارانه تنظیم هیجان به ترتیب دارای رابطه مثبت و منفی معنادار دارد. این یافته با نتایج مطالعات کارونسکمانکول (2014)؛ بایول[29] و همکاران (2016)؛ کاتسو، لیز و فاشن[30] (2018) و کارونسکمانکول (2014) همسو است. بایول و همکاران (2016) در مطالعه خود به بررسی رابطه تنظیم هیجان و ذهن آگاهی در افراد افسرده پرداختند و نشان دادند که در این افراد، ذهن آگاهی بیشتر به تنظیم بهتر هیجانات و در نتیجه کاهش شدت علائم افسردگی کمک می­کند. کاتسو و همکاران (2018) در بررسی خود نشان دادند که شایستگی و تنظیم هیجانی از پیش­بین­های معنادار بهزیستی و سلامتی هستند که خود می­توانند از ذهن­آگاهی ناشی شوند. کارونسکمانکول (2014) در مطالعه خود نشان داد که ذهن آگاهی با تاثیر بر هوش هیجانی و تقویت آن در افزایش خودکارآمدی و کاهش استرس ادراک شده نقش دارد.

در تبیین این یافته باید بیان داشت که ذهن آگاهی بر توجه انعطاف پذیر، گشودگی و کنجکاوی تاکید دارد. ذهن آگاهی فرایند آگاهی نه فکر کردن است و نگرش گشودگی و کنجکاوی را شامل می­شود و انعطافپذیری ذهن را دربر دارد. افراد ذهن آگاه واقعیات درونی و بیرونی را آزادانه و بدون تحریف ادراک می­کنند و توانایی زیادی در مواجهه با دامنه گسترده­ای از تفکرات، هیجانها و تجربه ها (اعم از خوشایند و ناخوشایند) دارند و این فرایند به آنها یاری می­دهد تا این نکته را درک کنند که هیجانهای منفی ممکن است رخ دهد، اما آنها جز ثابت و دائمی شخصیت نیستند. همچنین به فرد این امکان را می­دهد تا به جای آنکه به رویدادها به طور غیرارادی و بی­تامل پاسخ دهد، با تفکر و تامل پاسخ دهد و این فرایندهای ناشی از ذهن آگاهی می­تواند در مدیریت و تنظیم مناسب هیجانات به ویژه هیجانات منفی و استفاده از راهبردهای سازگارانه تظیم هیجان موثر عمل کند (کارونسکمانکول، 2014).

نتایج پژوهش نشان داد که راهبردهای سازگارانه تنظیم هیجان با رفتار خرید ناگهانی رابطه منفی و راهبردهای ناسازگارانه تنظیم هیجان با رفتار خرید ناگهانی رابطه مثبت معنادار دارد. این یافته با نتایج مطالعات پرادیپتو، ویناتا، مارتی و ازیزا[31] (2016)؛ اسکریبر، گرانت و اودلاگ[32] (2012)؛ سان و چوی (2012) ؛ ویلیامز و گراهام (2012) و ویلیامز (2012) هماهنگ بود.

پرادیپتو و همکاران (2016) در مطالعه­ای نشان دادند که در افراد با رفتار خرید آنی، ناتوانی در اندیشیدن قبل از خرید کردن که از ناتوانی در خودکنترلی و مدیریت هیجانات ناشی می شود در بروز این رفتار نقش مهمی دارد. اسکریبر و همکاران (2012) در بررسی خود نشان دادند که ناتوانی در تنظیم هیجان و استفاده از راهبردهای هیجانی ناسازگارانه در فرایند تفکر قبل از خرید تداخل ایجاد کرده و موجب رفتار خرید آنی می شود. سان و چوی (2012) در مطالعه خود به بررسی برازش مدلی برای رفتار خرید آنی پرداختند و نشان دادند که بدعملکردی باورها و خودتنظیمی در بروز و فراوانی رفتارهای خرید آنی نقش معنادار دارد. ویلیامز و گراهام  (2012) در مطالعه ای به مقایسه افراد با مشکل رفتار خرید آنی و سایر افراد پرداختند و نشان دادند که در با رفتار خرید آنی دشواری در تنظیم هیجانات دیده می­شود. ویلیامز (2012) نیز در ژوهش خود نشان داد که افراد با رفتار خرید آنی دچار مشکلات تنظیم هیجان، توجه آگاهانه ضعیف و فتارهای تکانه­ای هستند. 

در تبیین این یافته باید بیان داشت که خرید ناگهانی بدون تفکر است، زیرا این خرید بدون انجام ارزیابی های زیاد انجام می پذیرد . افراد دچار رفتار خرید آنی معمولاً با این ویژگی شناخته می شوند که در قدرت تفکر قبل از اقدام به عملی ناتوان هستند و به احتمال کمتری پیامدهای خرید خود را در نظر می گیرند و یا درباره آن خرید فکر به دقت فکر می­کنند. در علت یابی ناتوانی این افراد در اندیشیدن قبل از اقدام کردن اینگونه استدلال می شود که توان این افراد در تفکر و اندیشیدن به شدت تحت تاثیر هیجاناتشان قرار دارد و آنها قادر به مدیریت هیجانات و تنظیم آن نیستند و در واقع گفته می شود که رفتارهای این افراد عموماً تکانشی بوده و در حالات و موقعیت هیجانی اتفاق می­افتد (سان و چوی، 2012). به عبارت دیگر، چنین فردی تنها برای رهایی لحظه­ای از هیجانات منفی و ناخوشایند و یا خشنودی آنی حاصل از پاسخ به میل خرید تمرکز دارد و به حل یک مسئله از پیش ایجاد شده فکر نمی­کند. اغلب فاصله زمانی میان دیدن کالا و خرید آن بسیار ناگهانی بی درنگ و سریع انجام می­شود و این خود گویای هیجانی عمل کردن فرد مورد نظر است. در واقع رفتار خرید ناگهانی کوتاه است و تصمیم خرید بسیار عجولانه اتخاذ می شود و در همین راستا، به عقیده برخی از محققان این حوزه، در افراد با رفتار خرید ناگهانی ضعف در خود کنترلی و خود تنظیمی نقش مهمی در فرآیند تصمیم­گیری خرید ناگهانی ایفا می­نماید. خود کنترلی نشان دهنده توانایی مقابله با وسوسه ها به ویژه در ارتباط با خرید ناگهانی است و بیشتر پژوهش های حوزه رفتار خرید ناگهانی بر سر این موضوع توافق دارند که کسانی خرید ناگهانی انجام می دهند، خود کنترلی پایینی دارند و این در واقع بیانگر ناتوانی فرد در تنظیم و نظم بخشی به هیجاناتی است که در لحظه خرید در حال عمل کردن هستند. همچنین موضوع دیگر، ارزش­های هیجانی ناشی از مزایا و منافع خرید یک محصول با برند ویژه است که برای خریدار آن محصول هیجان انگیز تجربه می­شود. طبق یافته مطالعات موجود، برندهای ویژه، ارزش­های هیجانی متفاوتی را به وجود می­آورند که توسط مصرف کنندگان ارزش­گذاری می­شود و لذا ارزش هیجانی، سودمندی یا فایده آگاهانه برای تحریک و برانگیختن احساسات و حالات خلقی افراد است. در حقیقت ارزش احساسی به عنوان توانایی محصول یا خدمت، در ترغیب احساسات و حالات عاطفی خریدار توصیف می­شود و در این فرایند، از طریق تحت تاثیر قرار گرفتن هیجانات افراد، احتمال خرید محصول افزایش می­یابد. بنابراین گاهی رفتار خرید تحت تاثیر ویژگی محصول که محرک هیجانات است، از حالات هیجانی تاثیر پذیرفته و در این مواقع احتمال رفتار خرید آنی افزایش می­یابد و تنها راه مقابله با چنین رفتاری، آگاهی از هیجانات و توانایی فرد در تنظیم آن است.

نتایج پژوهش نشان داد که ذهن آگاهی با رفتار خرید ناگهانی رابطه منفی معنادار دارد. این یافته با نتایج مطالعات پیترز و همکاران (2011)؛ دیکسون و همکاران (2019)؛ کارونسکمانکول (2014) و سالر و همکاران (2016) هماهنگ بود. همچنین یافته این مطالعه دال بر نقش واسطه­ای راهبردهای تنظیم هیجان در ارتباط ذهن آگاهی با رفتار خرید ناگهانی بود.

ذهن­آگاهی، آگاهی همه جانبه کامل از احساسات و هیجان را به گستره ذهنی وسیع و با پذیرش آنها و پدیده­های فیزیکی همراه آن امکان­پذیر می­سازد (کارونسکمانکول، 2014). در نتیجه وجود ذهن آگاهی در افراد به آنها کمک می کند تا در مواقع بروز رفتار تکانشی و ناگهانی همچون رفتار خرید آنی با آگاهی از هیجانات خود و به دنبال آن پذیرش آن احساسات و نشانه­های فیزیکی و روانی خود بهتر بتوانند کنترل جریان افکار و هیجانات خود را به دست گیرند و با افزایش خود کنترلی بر رفتارهای تکانشی خود فائق آیند. ذهن آگاهی موجب افزایش قدرت فردی در تنظیم هیجان و خود مدیریتی در افراد گشته و باعث می­شود تا فرد به شکل کاملاً مستقلی هیجانات خود را تنظیم کرده و بنابراین به گونه­ای واکنشی دست به رفتار هیجانی نزند (دیکسون و همکاران، 2019). ذهن آگاهی به کاهش استرس و پریشانی روانشناختی نیز کمک می­کند (سالر و همکاران، 2016) و با تقویت ذهن آگاهی در افراد با رفتار خرید آنی می­توان تا حد زیادی آنها در کنترل این رفتار از طریق افزایش احساس آرامش و تسلط کمک کرد؛ چرا که رفتار خرید آنی می­تواند منشا استرس و پریشانی روانشناختی داشته باشد (هانگ، 2016) و ذهن آگاهی راهکار بسیار موثری در کنترل استرس و پریشانی روانشناختی است. ذهن آگاهی به دلیل ساز و کار نهفته آن همچون مشاهده گری بدون داوری، افزایش آگاهی و حضور در لحظه حال، پذیرش و خودداری از اجتناب به فرد در مقابله موثر و پخته در شرایط استرس زا کمک می­کند و در جلوگیری از رفتارهای عادتی و واکنشی و در عوض افزایش احتمال بروز رفتارهای خود تنظیمی و خود کنترلی به عنوان یک عامل تسهیل کننده می­تواند عمل کند (هاولز و همکاران، 2012).

ذهن آگاهی توانایی شناخت خود، نقاط ضعف و قوت، خواست­ها، ترس­ها، انزجارها را افزایش می­دهد و افرادی که دارای ذهن آگاهی هستند، احساس­های خود را شناسایی می­کنند و از آنها آگاه شده و این احساس­ها را مهار می­کنند، از نقاط ضعف و نقاط قوت خود آگاه می­شوند و با تکیه بر نقاط قوت، نقاط ضعف خود را کاهش می­دهند (پیترز و همکاران، 2011). ذهن آگاهی به انسان کمک می­کند تا با آگاهی و احاطه بر شرایط پیرامون و همچنین فرایندهای درونی و اثرات متقابل اینها با هم و نتایج و پیامدهای آن، در صورت برخورد با شرایط تعارض آمیز و چالش برانگیز، بهتر و عمیقتر با مسائل روبرو شود و رفتاری سازنده و سالم را از خود نشان دهد (هاولز و همکاران، 2012). ذهن آگاهی به شخص کمک می­کند تا بتواند احساسات خود را بشناسد، از وجود آنها آگاه شده و به گونه­ای موثر آنها را کنترل کند تا منجر به واکنش ناپخته و ناسالم نشود و بهتر و منطقی­تر به شناخت نیاز و خواسته­های خود و یافتن راه مناسب برای برآوردن آنها بپردازد (دیکسون و همکاران، 2019). همچنین این فرایند به شناسایی و آگاهی از اهداف زندگی و ارزش­ها و عقاید فردی پیرامون مسائل مختلف منجر می­شود که خود تضمین کننده ثبات فردی در رفتار و هیجانات، به خصوص در موقعیت­های حساس و خاص است و باعث پرورش تنظیم هیجان در رویارویی با مسائل و شرایط مختلف می­شود. با آگاهی یافتن افراد از ابعاد وجودی و فرایندهای درونی خود و افزایش شناخت آنها نسبت به این ابعاد اعم از نیازها، پتانسیل­های درونی، کمبودهای شخصیتی و درونی، اهداف و ارزش­ها می­توان آنها را در برخورداری از شیوه و سبک سازگارانه و سازنده در مواجهه با امور مختلف زندگی از جمله مواردی که فرد در آن دچار ضعف و شکنندگی است، یاری رساند (پارک و داندرا، 2017).

از محدودیت­های مطالعه حاضر، جمع آوری داده­ها با ابزار ارزیابی خودگزارشی بود که چنین روندی می تواند دستیابی به اطلاعات را با سوگیری پاسخ دهنده مواجهه سازد. همچنین مطالعه حاضر از نوع مطالعات همبستگی بوده و نتیجه گیری علی را از نتایج محدود می سازد. از دیگر محدودیت این مطالعه، جمع آوری داده از مراجعین یک شرکت در تهران بود که بنابراین در تعمیم نتایج باید احتیاط کرد. پیشنهاد می شود تا مطالعات بعدی بر روی جمعیت وسیع­تر و با درنظر گرفتن سایر متغیرهای دخیل در رفتار خرید آنی صورت گیرد. همچنین نتایج مطالعه تجربی در جهت بررسی تاثیر مداخله تقویت ذهن آگاهی و تنظیم هیجان در کاهش احتمال رفتار خرید آنی می­تواند مفید باشد.

 

[1] .Impulse Buying

[2] .Vonkeman, Verhagen & Van Dolen

[3]. Su, & Lu

[4]. Huang

[5]. Sharma, Mishra & Arora

[6]. Foroughi, Buang, & Sadeghi

[7].Park, & Dhandra

[8] .Friese, Messner, C., & Schaffner

[9] .Howells, Ives-Deliperi, Horn, & Stein

[10] .Sermboonsang, Tansuhaj, Silpakit, & Chaisuwan

[11]. Williams, & Grisham

[12]. Peters, Erisman, & Roemer

[13]. Dixon, Paliliunas, D., Belisle & Shaffer

[14] .Charoensukmongkol

[15]. Soler

[16] .Vine, Bernstein, & Nolen-Hoeksema

[17] .Roth, Vansteenkiste, & Ryan

[18] .Herabadi, Verplanken, & Van Knippenberg

[19] .Sohn, & Choi

[20] .Williams

[21] .Park, Kim, Funches & Foxx

[22] .Walach

[23] .Tolerance

[24]. Inflation factor variance

[25] .goodness-of-fit

[26] .adjusted goodness-of-fit

[27] .comparative fit index

[28] .root-mean-square error of approximation

[29]. Boyle

[30] .Kotsou, Leys, & Fossion

[31] .Pradipto, Winata, C., Murti, & Azizah

[32].Schreiber, Grant, & Odlaug

  • الحسینی المدرسی، سید مهدی؛ امینیان ابولفضل؛ باقری، هوشمند. (1396). تاثیر نوع وبگردی و محیط فروشگاه بر خرید آنی آنلاین در شهر یزد با استفاده از مدلسازی معادلات ساختاری. مجله پژوهشهای روانشناسی اجتماعی، 11، 136-12.
  • امینیان جزی ، ابوالفضل (1394) اثر لذت­جوئی و محیط فروشگاه بر خرید آنی آنلاین با توجه به نوع وبگردی، پایان‌نامه برای دریافت درجه کارشناسی ارشد مدیریت بازرگانی-بازاریابی، دانشگاه یزد.
  • بهرنگ، خسرو.، کریمی باغملک، آیت الله؛ برادران زاد، نجمه؛ محمدی، زهره. (1393). تاثیر آموزش گروهی به روش شناختی مبتنی بر ذهن آگاهی برکاهش خشم دانشجویان زن رشته روانشناسی دانشگاه آزاد شهرستان بهبهان. مجله اصول بهداشت روانی، 3، 327-312.
  • حسنی، جعفر (۱۳۸۹). خصوصیات روان‌سنجی پرسشنامۀ ‌نظم‌جویی شناختی هیجان. مجلۀ روان‌شناسی بالینی، ۲(۳): 84-73.
  • لالوها، غزل؛ میری، عبدالرضا. (1398). بررسی نقش تعاملات فرا اجتماعی بر رفتار خرید آنی مصرف‌کننده در تجارت اجتماعی. مجله مدیریت توسعه و تحول، 11، 77-62.
  • کشاورز، فاطمه.، وطن خواه، حمیدرضا. (1395). اثربخشی مداخله ذهن آگاهی بر کاهش خشم نوجوانان. مجله روانشناسی، 5، 75-61.
  • قاسمی جوبنه، رضا؛ عرب زاده، رضا؛ جلیلی نیکو، سیداحمد و علیپور، زهرا. (1395). بررسی روایی و پایایی نسخه فارسی فرم کوتاه مقیاس ذهن آگاهی فرایبورگ. مجله دانشگاه علوم پزشکی رفسنجان، 12، 70-58.
  • فولادچنگ، محبوبه؛ حسن نیا، سمیه. (1394). اثربخشی آموزش تنظیم هیجان بر شادکامی و خودکارآمدی زنان سرپرست خانوار. فصلنامه علمی پژوهشی زن و جامعه، 12، 64-50.
  • میرابی، وحید رضا؛ غلامرضا تهرانی، ابوالقاسم. (1392). ارزیابی عوامل تاثیرگذار بر رفتارخرید آنی (مطالعه موردی: خریداران پوشاک و البسه جدید در پاساژهای شهرکرج). تحقیقات بازاریابی نوین، 3، 88-73.
  • نریمانی، محمد؛ عالی ساری نصیرلو، کریم؛ عفت پرور، سودا. (1392). اثربخشی آموزش متمرکز بر هیجان بر راهبردهای تنظیم شناختی هیجان دانش آموزان آزار دیده عاطفی. مشاوره کاربردی، 3، 51-32.
  • نریمانی، محمد؛ عباسی، مسلم؛ ابوالقاسمی، عباس؛ احدی، بتول. (1392). مقایسه اثربخشی آموزش پذیرش و تعهد درمانی با آموزش تنظیم هیجان بر سازگاری دانش آموزان دارای اختلال ریاضی، مجله ناتوانی­های یادگیری، 2، 114-101.

 

  • Boyle, C. C., Stanton, A. L., Ganz, P. A., Crespi, C. M., & Bower, J. E. (2017). Improvements in emotion regulation following mindfulness meditation: Effects on depressive symptoms and perceived stress in younger breast cancer survivors. Journal of consulting and clinical psychology85(4), 397.
  • Charoensukmongkol, P. (2014). Benefits of mindfulness meditation on emotional intelligence, general self-efficacy, and perceived stress: evidence from Thailand. Journal of Spirituality in Mental Health16(3), 171-192.
  • Dixon, M. R., Paliliunas, D., Belisle, J., & Shaffer, J. L. (2019). The effect of brief mindfulness training on momentary impulsivity. Journal of Contextual Behavioral Science11, 15-20.
  • Foroughi, A., Buang, N. A., & Sadeghi, R. H. M. (2012). Exploring the influence of situational factors (money & time available) on impulse buying behaviour among different ethics. International Journal of Fundamental Psychology & Social Sciences (IJFPSS)2(2), 41-44.
  • Friese, M., Messner, C., & Schaffner, Y. (2012). Mindfulness meditation counteracts self-control depletion. Consciousness and cognition21(2), 1016-1022.
  • Garnefski, N., & Kraaij, V. (2007). The cognitive emotion regulation questionnaire. European Journal of Psychological Assessment23(3), 141-149.
  • Herabadi, A. G., Verplanken, B., & Van Knippenberg, A. (2009). Consumption experience of impulse buying in Indonesia: Emotional arousal and hedonistic considerations. Asian Journal of Social Psychology12(1), 20-31.
  • Howells, F. M., Ives-Deliperi, V. L., Horn, N. R., & Stein, D. J. (2012). Mindfulness based cognitive therapy improves frontal control in bipolar disorder: a pilot EEG study. BMC psychiatry12(1), 15.
  • Huang, L. T. (2016). Flow and social capital theory in online impulse buying. Journal of Business Research69(6), 2277-2283.
  • Kotsou, I., Leys, C., & Fossion, P. (2018). Acceptance alone is a better predictor of psychopathology and well-being than emotional competence, emotion regulation and mindfulness. Journal of affective disorders226, 142-145.
  • Park, E. J., Kim, E. Y., Funches, V. M., & Foxx, W. (2012). Apparel product attributes, web browsing, and e-impulse buying on shopping websites. Journal of Business Research65(11), 1583-1589.
  • Park, H. J., & Dhandra, T. K. (2017). Relation between dispositional mindfulness and impulsive buying tendency: Role of trait emotional intelligence. Personality and Individual Differences105, 208-212.
  • Peters, J. R., Erisman, S. M., & Roemer, L. (2011). A preliminary investigation of the relationships between dispositional mindfulness and impulsivity. Mindfulness2(4), 228-235.
  • Pradipto, Y. D., Winata, C., Murti, K., & Azizah, A. (2016). Think again before you buy: The relationship between self-regulation and impulsive buying behaviors among Jakarta young adults. Procedia-Social and Behavioral Sciences222, 177-185.
  • Roth, G., Vansteenkiste, M., & Ryan, R. M. (2019). Integrative emotion regulation: Process and development from a self-determination theory perspective. Development and psychopathology31(3), 945-956.
  • Schreiber, L. R., Grant, J. E., & Odlaug, B. L. (2012). Emotion regulation and impulsivity in young adults. Journal of psychiatric research46(5), 651-658.
  • Sermboonsang, R., Tansuhaj, P. S., Silpakit, C., & Chaisuwan, C. (2020). Mindfulness-based transformational learning for managing impulse buying. Journal of Education for Business95(2), 129-137.
  • Sharma, B. K., Mishra, S., & Arora, L. (2018). Does Social Medium Influence Impulse Buying of Indian Buyers?. Journal of Management Research18(1), 27-36.
  • Sohn, S. H., & Choi, Y. J. (2012). A model of compulsive buying: Dysfunctional beliefs and self-regulation of compulsive buyers. Social Behavior and Personality: an international journal40(10), 1611-1624.
  • Soler, J., Elices, M., Pascual, J. C., Martín-Blanco, A., Feliu-Soler, A., Carmona, C., & Portella, M. J. (2016). Effects of mindfulness training on different components of impulsivity in borderline personality disorder: results from a pilot randomized study. Borderline personality disorder and emotion dysregulation3(1), 1.
  • Su, C. S., & Lu, P. H. (2018). A study of the factors influencing customers’ impulse buying behavior in restaurants. Advances in Hospitality and Tourism Research (AHTR)6(1), 47-67.
  • Vine, V., Bernstein, E. E., & Nolen-Hoeksema, S. (2019). Less is more? Effects of exhaustive vs. minimal emotion labelling on emotion regulation strategy planning. Cognition and Emotion33(4), 855-862.
  • Vonkeman, C., Verhagen, T., & Van Dolen, W. (2017). Role of local presence in online impulse buying. Information & management54(8), 1038-1048.
  • Walach, H., Buchheld, N., Buttenmüller, V., Kleinknecht, N., & Schmidt, S. (2006). Measuring mindfulness—the Freiburg mindfulness inventory (FMI). Personality and individual differences40(8), 1543-1555.
  • Williams, A. D. (2012). Comparison of emotion regulation deficits and impulsivity in pathological gamblers and compulsive buyers. Gambling Research: Journal of the National Association for Gambling Studies (Australia)23(2), 3.
  • Williams, A. D., & Grisham, J. R. (2012). Impulsivity, emotion regulation, and mindful attentional focus in compulsive buying. Cognitive Therapy and Research36(5), 451-457.